❝ ယမင်းသူဇာ ❞
ယမင်းသူဇာ ဦးမြတ်ကျော် (ယခု အသက် ၇၄ နှစ်) ကို ဓာတ်ပုံလောက က လေးစားကြတယ်။
“ဆရာက ခေတ်အလိုက် လိုက်တယ်။ ကင်မရာတွေ ခေတ်ပြောင်းသလို ဆရာက ပြောင်းကိုင်တယ်။ ကာလာကူးစက်လည်း ခေတ်အလိုက် လိုက် ပြောင်းဝယ်တယ်။ လူငယ်တွေနဲ့ ပြောဆို နေထိုင်ရာမှာလည်း ခေတ်အလိုက်ပဲ”
လို့ ဘိုဓာတ်ပုံအဖွဲ့က ဓာတ်ပုံကိုဇော်ဇော် က ပြောပြတယ်။ ဆရာဦးမြတ်ကျော် ဟာ တစ်ခေတ်တစ်ခါက အောက်ဒိုးဓာတ်ပုံ နာမည်ကြီးတယ်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ဓာတ်ပုံအသင်း မှာလည်း ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ထမ်းခဲ့တယ်။ ယခုအခါ ကာလာဓာတ်ပုံကူးလုပ်ငန်းကို လုပ်နေတယ်။ မန္တလေးမြို့က ဘိုဓာတ်ပုံတိုက်မှာ ဆရာနဲ့ တွေ့ဆုံခိုက် ဆရာ့ ဘဝအကြောင်းကို ကျွန်တော် မေးပါတယ်။
“ကျွန်တော့် မိဘတွေက ငါးပိ၊ ငါးခြောက် ရေချိုကုန် ရောင်းတာ။ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်းနဲ့ ဘာမှမဆိုင်ဘူး။ ဓာတ်ပုံဝါသနာ ပါတာက ၁၃၁၃ ခုနှစ်၊ မန္တလေးမှာ ပြည်ထောင်စုသင်္ကြန်ကြီးကျင်းပတဲ့အချိန်။ အမျိုးသမီးအသင်းပေါင်း ၃ဝဝ လောက်၊ အမျိုးသား အသင်းပေါင်း ၂ဝဝ လောက် ရေသဘင်ပွဲ နွှဲကြတာ။ ကျွန်တော့်နှမ တစ်ယောက်က မြဝတီလုံမေ ဆိုတဲ့ အသင်းထဲမှာ ပါတယ်။ သူ့ကို ဓာတ်ပုံရိုက်ပေးပါ ပြောတာနဲ့ ၁၅ ကျပ်တန် ဘောက်စ် (box) ကင်မရာလေး ဝယ်ပြီး ရိုက်ပေးတာ။ အဲဒီခေတ်က ဘောက်စ် ကင်မရာခေတ်”
“အရင်က ရိုက်ဖူးရိုက်စ မရှိဘူးလား”
“ကျွန်တော့်အသက် ၁၅ နှစ်လောက်တုန်းက ဘေဘီဘရော်လီ ဆိုတဲ့ ဘောက်စ် ကင်မရာလေးနဲ့ ကျွန်တော့် အမေ ဘုရားသွား ကျောင်းတက်တာ၊ မန္တလေးတောင်ပေါ် သွားတာတွေ ရိုက်ပေးဖူးတယ်။ ၁၇ နှစ်လောက်ကျတော့ သင်္ကြန်မှာ နှမကို ရိုက်ပေးရတာ”
“ကျောင်းတက်တာကကော”
“မူလတန်းတုန်းက သကျသီဟဘုရားနားက ဆရာကြီးဦးလှဝင်းကျောင်းမှာ တက်ခဲ့တာ။ အသင်အပြ ဆုံးမသြဝါဒ အင်မတန် ကောင်းတဲ့ကျောင်း။ သွားတာ လာတာ၊ နေတာ ထိုင်တာက အစ သင်ပေးတဲ့ကျောင်း။ ငါးတန်းရောက်တော့ ပုဏ္ဏားကြီး ဦးမောင်ကြီးကျောင်း၊ ခြောက်တန်းက ကိုးတန်း အထိတော့ ဆရာကြီး ဦးဖေတင်နဲ့ ဦးပေါ်ထွန်းတို့ ထောင်တဲ့ ဖီးလစ်အင်စတီကျူ။ သင်္ချာနဲ့ အင်္ဂလိပ်စာတော့ နိုးတူးပဲ။ ဆယ်တန်းကျ နေရှင်နယ်ကျောင်း။ အဲဒီအချိန်မှာ ဓာတ်ပုံက တအား ဝါသနာပါနေပြီ။ စာမကြိုးစားတော့ဘူး။ ၁၉၅၄ ခုမှာ ကျောင်းထွက်တယ်”
“ကျောင်းထွက်ပြီးတော့”
“လက်နှိပ်စက်တို့၊ စာရင်းကိုင်တို့ သင်တန်းတွေ တက်တယ်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ရောက်တော့ ခရိုင် လက်ကား သမဝါယမမှာ အရောင်းစာရေး ဝင်လုပ်တယ်။ အဲဒီလို လုပ်နေရင်း ပါကိုတူး ကင်မရာလေး ကျွန်တော် ဝယ်တယ်။ အသိမိတ်ဆွေတွေရဲ့ အလှူ၊ မင်္ဂလာဆောင်တွေ လိုက်ရိုက်တယ်။ မီး မသုံးနိုင်ဘူး၊ ဒေးလိုက် (day light) နဲ့ပဲ။ စာရေးလုပ်ရင်း လခ စုတယ်။ လခကနေ တစ်လတစ်လ ကျပ်ငါးဆယ် (ကျပ် ၅၀) စုသွားပြီးနောက် ကျပ်ရှစ်ရာ (ကျပ် ၈ဝဝ) နဲ့ ရိုလီကော့ ကင်မရာ ဝယ်တယ်”
“ပထမဆုံး ပိုက်ဆံရတဲ့ ဓာတ်ပုံအကြောင်း ပြောပါဦး”
“၃၃ လမ်း၊ ၈၃-၈၄ လမ်းကြားမှာ ပုံနှိပ်တိုက် ရှိတယ်။ သတို့သမီးက မအမာတဲ့။ သူ့ မင်္ဂလာဆောင်မှာ ရိုက်တာ။ အဲဒီတုန်းကတော့ ဒေးလိုက်နဲ့ အတိုင်း ရိုက်ရတာ။ မီးလုံးတွေ မသုံးနိုင်သေးဘူး။ မဏ္ဍပ်ကို အမိုးဖွင့် ရိုက်တယ်။ လူတွေ မဏ္ဍပ်ရှေ့ ထွက်ခိုင်းပြီး ရိုက်ရတယ်”
“ဝန်ထမ်း တစ်ဖက်နဲ့ပေါ့”
“ဟုတ်တယ်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်ကျတော့ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ရုံးပိတ်ရက် ဆိုရင် TTC (ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ) သွားရိုက်တယ်။ တချို့ကလည်း မန္တလေးတက္ကသိုလ် သွားရိုက်ပါလား အကြံပေးတယ်။ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်း ဇောက်ချ လုပ်ချင်တာနဲ့ ၁၉၆၁ ခုမှာ အလုပ်က ထွက်တယ်။ ၁၉၆၁ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်မှာ ငွေစံပယ်ဓာတ်ပုံ စတူဒီယိုကို ဖွင့်တယ်”
“ဓာတ်ပုံတိုက်ဖွင့်ဖို့ အလုပ်က ထွက်တာလား”
“ကျောက်ဆစ်တန်း ဦးတင်အေး၊ စစ်ကိုင်းဦးချစ်မောင်တို့က မင်း ကွာလတီ ကောင်းနေပြီ၊ ဓာတ်ပုံဆိုင် ဖွင့်ပါလို့ တိုက်တွန်းကြတာ။ ဆိုင်နေရာက အငှား၊ ဆိုင် စထောင်တော့ ငွေကျပ်လေးထောင့်ငါးရာ (ကျပ် ၄၅ဝဝ) နဲ့ စတာ။ ကင်မရာတော့ မပါဘူးပေါ့။ ဒီငွေနဲ့ ဆိုင်ထောင်လို့ရတာ။ ခုနေဆိုတော့ ဟာသဖြစ်နေမယ်”
ဦးမြတ်ကျော်က ပြောရင်း ရယ်တယ်။
“တက္ကသိုလ်ကို သွားပြီး အောက်ဒိုး ဓာတ်ပုံ ရိုက်တယ်။ တက္ကသိုလ်မှာ တခြား ဓာတ်ပုံဆရာတွေလည်း ရှိတယ်။ အပြိုင်ဆိုတော့ ကျွန်တော်က ကြာသပတေး၊ သောကြာမှာ ဓာတ်ပုံ အပ်တယ်၊ တခြား ဓာတ်ပုံဆရာက စနေ၊ တနင်္ဂနွေမှ အပ်တာ”
“ကိုယ်က တစ်ပန်း သာနေတာပေါ့”
“စောအပ်တဲ့ အတွက် ကျောင်းသူတွေက ပုံကို ပိုပြီး မြန်မြန် မြင်ရတယ်။ ပုံ စောမြင်ရလို့ ကျွန်တော့်ကို သူတို့က ပိုပြီး ဒိတ် (date) လုပ်တယ်။ စနေနေ့ ရိုက်ကြမယ်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ ရိုက်ကြမယ် ဆိုတာမျိုးပေါ့”
“သီးခြား ဘော်ဒါတွေ ရတာပေါ့”
“မြို့ထဲက အလှူ၊ မင်္ဂလာဆောင်တွေလည်း ရိုက်ရတယ်။ ကျွန်တော် ကံကောင်းတာက ကျောင်းပိတ်တော့မယ့် ရာသီဆိုရင် မြို့ထဲက အလှူ၊ မင်္ဂလာ ဆောင်တွေ ပေါတယ်။ ဝါဝင်လို့ အလှူ၊ မင်္ဂလာဆောင် ပါးပြီဆို ကျောင်းက ဖွင့်ပြီ။ စာမေးပွဲနီးလေ၊ သူတို့က အောက်ဒိုးရိုက်လေ”
“Group Photo လည်း ရိုက်ကြတာ တွေ့ဖူးတယ်”
“မေဂျာအလိုက် အသင်းအဖွဲ့တွေ ရိုက်ကြတယ်။ အဲဒီ ခေတ်က တက္ကသိုလ်တွေ ဒါလောက် မများသေးတော့ မန္တလေးတက္ကသိုလ်ကို အဝေးက လာ တက်ကြတယ်။ ရခိုင်ဘက်က၊ မွန်က၊ ရှမ်းက၊ ကချင်က၊ ချင်းက ဒေသအလိုက် ဂရု (ပ်) ဖိုတိုတွေ အရမ်း ရိုက်ရတယ်။ ဂရု (ပ်) ဖိုတိုတွေ သိပ်ရိုက်ရတော့ ကျွန်တော် ကိုင်နေတဲ့ ဝမ်းတွမ်တီး ကင်မရာလေးက သေးတယ်။ ကွာလတီ ပိုကောင်းအောင် ဆိုပြီး လင်းဆော့ကင်မရာကြီး ဝယ်တယ်။ ပုံတွေ ပိုပြီး ညက်ညောပြေပြစ်တယ်”
“အဲဒီခေတ်က ဆရာဦးမြတ်ကျော် ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်း နာမည် ပြောင်းတာ မှတ်မိတယ်”
“၁၉၆၁ ခုမှာ ဓာတ်ပုံဆိုင် စဖွင့်တော့ ငွေစံပယ်၊ ငွေစံပယ် ဆိုတဲ့ နာမည်ကို ဗေဒင်ဆရာက မင်းက ငွေစတွေကို ပယ်တဲ့ သဘော ဖြစ်နေတယ်။ မိုးကျော် သွားအောင် မိုးကျော်သူလို့ ပြောင်းခိုင်းတာ”
“ဗေဒင်ဆရာ ကသာ ငွေစတွေ ပယ်တယ် ပြောပေမယ့် ပိုက်ဆံတွေတော့ ဝင်နေတာပဲ မဟုတ်လား”
“အများကြီး ရနေတာပါ”
“နာမည် ပေါက်ပြီးသားကို ပြောင်းလိုက်ရတာ မနှမြောဘူးလား”
“၁၉၆၃ မှာ မိုးကျော်သူ အမည်ပြောင်းတယ်။ တက္ကသိုလ်မှာ မိုးကျော်သူ လည်း နာမည်ကြီးပါတယ်”
“ဆရာက တက္ကသိုလ်မှာ အောက်ဒိုးရိုက်သလို၊ ဓာတ်ပုံတိုက်က စတူဒီယိုမှာ အင်ဒိုးရိုက်တယ်၊ အလှူပွဲ၊ မင်္ဂလာပွဲတွေလည်း ရိုက်တယ်နော်”
“ကျွန်တော်က ဂျာဝါးဆိုင်ကယ်နဲ့ လိုက်ရိုက်တာ။ ယ/၇၆၆ ကြီး ခန်းမ ၂ အောက် ရပ်ထားရင် ဒီပွဲ ကျွန်တော် ရိုက်နေပြီလို့ လူတွေ သိတယ်။ ရိုက်ရတာ အလှူ၊ မင်္ဂလာပွဲတွေက ဆက်နေတာ။ ကျောင်းမှာ ရိုက်တော့လည်း မနက် ၇း၃၀ - ၈းဝဝ နာရီက စပြီး ကျောင်းသူက အုံလိုက်တာ။ နာရီပြန် ၂းဝဝ ချက်ထိုး အထိ ထမင်း မစားရဘူး။ ခုလို သောက်ရေသန့်ခေတ်လည်း မဟုတ်တော့ ရေအိုးစင် ရှာသောက်ရတာ။ နောက်ဆုံး အစာအိမ်ရောဂါ ဖြစ်လို့ ဒေါက်တာဂူးဟား ဆေးခန်း သွားကုရတယ်”
“အလှူ၊ မင်္ဂလာပွဲတွေ ဓာတ်ပုံရိုက်တာ၊ ရိုက်ပြီးမှ ပုံတွေပျက်တာမျိုး ကြုံဖူးလား”
“အဲဒါမျိုးတော့ မရှိဘူး။ တစ်ခါက ကင်မရာ အခိုးခံရတယ်။ အဲဒီခေတ်က ကာလာကို ငွေကြေး တတ်နိုင်တဲ့ မင်္ဂလာဆောင် အကြီးကြီးတွေမှ ရိုက်တာ။ ကင်မရာ နှစ်လုံး ဆောင်ရတယ်။ အဖြူအမည်း တစ်လုံး၊ ကာလ တစ်လုံး။ ဒီအကွက်ဖြင့် ကာလာ၊ ကာလာဆိုမှ ကာလာဖလင် ထည့်ထားတဲ့ ကင်မရာနဲ့ ထုတ်ရိုက်တာ။ နိုင်ငံခြားလှမ်း ပို့ပြီး ကူးရဆေးရတာ”
“ကင်မရာ အခိုး ခံရပုံလည်း ပြောပါဦး ဆရာ”
“ခိုးသွားတဲ့ သူက အနုပညာလောကထဲက နာမည်ကြီးရဲ့သား။ ဖိုး (ဘိန်းဖြူ) က ပေါ်နေတော့ ဖိုးရှူဖို့ ဆိုပြီး ခိုးတာ။ သူတို့က မင်္ဂလာခန်းမ အိမ်သာ ဆင်းတဲ့ လှေကားကနေ တက်တက် လာပြီး ခိုးတာ။ အဲဒီနေ့က သတို့သမီး၊ သတို့သားက ရွှေမိုးငွေမိုး ရွာတယ် ဆိုပြီး ပိုက်ဆံကြဲတယ်။ ကျွန်တော် ကင်မရာ အစောင့်ထားတဲ့ ကလေးက ပိုက်ဆံ ထလုတော့ ကင်မရာ ပါသွားရော”
“ပြန်ရသလား”
“ပြန်ရတယ်။ ခိုးတဲ့ကောင်က ကျွန်တော့် ကင်မရာမှန်း သိလို့ ပြန်ပေးတယ်။ မုန့်ဖိုး နှစ်ထောင် (ကျပ် ၂ဝဝဝ) ပေးရမယ်တဲ့။ သူတို့ လာတောင်းတဲ့ အချိန် ကျွန်တော့် အိတ်ထဲ ပိုက်ဆံက မပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ သူငယ်ချင်း ဖြစ်တဲ့ ဓာတ်ပုံဆရာ၊ နန်းရှေ့မှာ နေတဲ့ ကိုဘိုကြီး လာတယ်။ ဒါနဲ့အတော်ပဲ ဟိုမှာ ဘိုကြီး လာပြီ၊ သူ့ဆီက ချေးပေးမယ်လို့ ပြောတယ်။ အဲဒါ ရဲဗိုလ်၊ စစ်ဗိုလ် ထင်လို့ ဟိုကောင်တွေ လစ်ပြေးရော”
ဦးမြတ်ကျော်က ပြောပြီး ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်တယ်။
“ဆရာ အိမ်ထောင် ကျတာကကော”
“၁၉၆၈ မှာ အိမ်ထောင်ကျတာ။ သူက ရွှေရတနာ အငြိမ့်က မင်းသမီး။ အငြိမ့်ကြော်ငြာ ပိုစတာ အတွက် ဓာတ်ပုံ လာရိုက်တာ၊ ၁၉၆၃ - ၆၄ - ၆၅ - ၆၆ သုံးလေး နှစ်လောက် ဆက်တိုက် ဓာတ်ပုံ လာရိုက်တော့ ရင်းနှီး သွားတယ်။ ကျွန်တော် အငြိမ့် လိုက်ကြည့်တယ်။ အိမ်တွေ ဘာတွေ အလည် သွားတယ်။ နောက်ဆုံးကျ ထွက်ပြေးကြရော”
ဆရာက ပြောရင်း ရယ်ပြန်တယ်။
“ဆရာ ဓာတ်ပုံကူးစက် ထောင်ဖြစ်တာလည်း ပြောပြပါဦး”
“၁၉၇၅ ခုနှစ်လောက် ရောက်တော့ နောက်တက် လူငယ်တွေ အများကြီး ပေါ်လာတယ်။ တက္ကသိုလ်မှာ မရိုက်တော့ဘူး။ ဓာတ်ပုံတိုက်ပဲ လုပ်မယ်။ စတူဒီယိုနဲ့ အလှူ၊ မင်္ဂလာပဲ ရိုက်မယ်ပေါ့။ ၁၉၇၉ ခုကျ ကာလာလက်ကူး လုပ်တယ်။ မန္တလေးမှာ ကာလာကူးစက်က ၁၉၈၇ ခုမှာ စပေါ်တယ်။ ၃၅ သိန်း တန်တယ်။ ကျွန်တော်တို့ မဝယ်နိုင်ဘူး”
“အခု ဝယ်တာက ဘယ်လောက်လဲ”
“ဒေါ်လာ ၈၅၀၀၀ ကျပ်နဲ့ဆို သိန်း ၁၀၀ - ၁၁၀ လောက်ကျတယ်။ ဒစ်ဂျစ်တယ် မပေါ်သေးဘူး။ ၁၉၉၆ မှ တင်းအိုဝမ်း ပေါ်တယ်။ စက်တွေက တစ်နှစ်ပြီး တစ်နှစ် မော်ဒယ် အသစ်တွေ ပေါ်လာတယ်။ မော်ဒယ်သစ်က ပိုကောင်းတယ်။ ကွာလတီ မြင့်တယ်။ အချိန်ကုန် သက်သာတယ်။ အဟောင်းကို ဖက်တွယ်နေလို့ မဖြစ်ဘူး။ ခေတ်နဲ့ အညီ ပြောင်းရတာပဲ”
“အကြိမ်ကြိမ် ပြောင်းခဲ့တာပဲလား”
“ပြောင်းတယ်။ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မှာ နိုရစ်ဆု ၂၆ဝဝ မော်ဒယ်။ အဲဒီခေတ်က ၂၂၅ သိန်း ပေးရတယ်”
“နှစ်နှစ်ပဲ ကြာတယ်။ ၂၀၀၂ ခုကျတော့ ပုံကြီးစက်ကြီး ဝင်လာတယ်။ မော်ဒယ်က 1601 ၊ ဈေးက သိန်း ၁၅ဝ ပဲ ရှိတော့တယ်။ စက်ဟောင်းကို ဈေးလျှော့ ရောင်းလိုက်တယ်”
“၂ဝဝ၄ ခုကျ 3200 မော်ဒယ် ပေါ်လာတယ်။ ခုတစ်ခါ 3207 မော်ဒယ် ပြောင်းသုံးရတယ်”
“ကျွန်တော်သုံးတဲ့ နော်ရစ်ဆုစက်တွေက ကိုဒတ်အုပ်စု။ မြန်မာပြည် အကြိုက်က ဖူဂျီ။ အဲဒါ တစ်ခါ ပြောင်းရဦးမယ်”
“ဆရာ ဓာတ်ပုံ ပြိုင်ပွဲတွေလည်း ရိုက်ခဲ့သေးတယ်နော်”
“၁၉၇၁ ခုမှာ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ဓာတ်ပုံအသင်း ပေါ်လာတယ်၊ ဒါနဲ့ ပြိုင်ပွဲ လိုက်ရိုက်တယ်၊ ကျွန်တော်ရယ်၊ နန်းရှေ့ကိုဘိုကြီးရယ်၊ စစ်ကိုင်းလှမြင့်ရယ်၊ ကျွန်တော်တို့ သုံးယောက် လစဉ်ပြိုင်ပွဲတွေ ဝင်ကြတယ်။ ၁၉၇၃ ခု စစချင်း တံခွန်စိုက် ပထမဆု ရတယ်၊ ဒုတိယနှစ် မှာလည်း ပထမ၊ သုံးနှစ်ဆက်တိုက် ပထမ ဆိုရင် ဒိုင်းအပိုင် ရမှာ၊ တတိယနှစ်မှာ ကိုဘိုကြီး က ပထမရသွားတယ်၊ နောက်နှစ်ကျ ပထမပြန်ရတယ်”
“ဘယ်လောက်ကြာကြာ ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့လဲ”
“၁၉၇၆ မှာ ပထမရပြီး နားလိုက်တယ်။ ကျွန်တော်က ပြိုင်ပွဲ ပွဲရိုက် သွားစရာရှိရင် အလှူ၊ မင်္ဂလာဆောင် လက်ခံထားတာကို လူစားထိုးပြီး ရိုက်ခိုင်းတယ်။ ဒါကို အလှူဒကာတွေက မကြိုက်ဘူး။ ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် ရိုက်စေချင်တာ။ စီးပွားရေး လုပ်နေတဲ့ အချိန် မိတ်ပျက်တယ် ဆိုပြီး ပြိုင်ပွဲလုပ်တာ နားပြီး ဓာတ်ပုံကူးစက်ကိုပဲ လုပ်နေတော့တယ်”
☐ ကျော်ရင်မြင့်
📖ဘဝကြေးမုံ အဖြစ်စုံ
No comments:
Post a Comment