❝ ဗေဒင်မယုံတဲ့ ဗြာဟ္မဏဆရာ ❞
မှတ်မှတ်ရရ တစ်မနက်ပါ ။
ကျွန်တော်က အိပ်ရာက စောစော နိုးလေ့ရှိတယ် ။ အဲသည်နေ့ မနက်မှာလည်း ကျွန်တော် စောစော နိုးနေတယ် ။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အင်းလေးဒေသ ၊ ဟဲယာရွာမက ဦးစံလင်းရဲ့ အိမ်မှာ ကျွန်တော် တည်းခိုနေတာပါ ။ ရှမ်းပြည်နယ် ဆောင်းက အေးတယ် ။ အိပ်ရာက နိုးတော့ ဂွမ်းပုံထဲမှာ အပျင်းဆက်ထူနေတယ် ။
အင်းလေးဒေသမို့ အရာရာက အေးအေးချမ်းချမ်း တိတ်ဆိတ်နေပါတယ် ။ နားထဲမှာ ထူးဆန်းတဲ့ အသံ တစ်ခု ကြားရတယ် ။ အိန္ဒိယ ဂန္ထဝင် ရုပ်ရှင်ကားတွေထဲ ကလို သံစဉ် အနိမ့်အမြင့်က အင်မတန် နားထောင်ကောင်းတဲ့ အသံ ။ မျက်လုံးကို ဖွင့်ကြည့်လိုက်တော့ အိမ်ဦးခန်းထဲမှာ ဂန္ဓာရီ ဆန်ဆန် မြင်ကွင်းကို မြင်လိုက်ရတယ် ။ ဝတ်ဖြူစင်ကြယ်နဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ယောက် ထိုင်နေတယ် ။ သူ့ကို ပတ်ချာဝိုင်းပြီး ဖယောင်းတိုင် ဆီမီးတွေ ထွန်းထားတယ် ။ လေအဝေ့မှာ မီးတောက်တွေက လှုပ်လို့ အရိပ်တွေက ယိမ်းထိုးနေတယ် ။
အဲသည် မြင်ကွင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့ရတာ နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့် ရှိပြီ ဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်တော့် စိတ်မှာ အမှတ်ထင်ထင်ပါ ။ စဉ်းစားရင် ပြန်မြင်ယောင်တယ် ။
ဝတ်ဖြူစင်ကြယ်နဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို သေသေချာချာ ကြည့်လိုက်တော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခရီးဖော် ဦးလှညွန့် ဖြစ်နေတယ် ။
ကြံတိုင်းအောင် လွယ်အိတ်လုပ်ငန်းရှင် ဦးအောင်မင်း က အင်းလေးဒေသမှာ ရှိတဲ့ သူ့ရက်ကန်းလုပ်ငန်းတွေကို သွားကြည့်တယ် ။ ကျွန်တော်နဲ့ ဦးလှညွန့် က အဖော်အဖြစ် လိုက်သွားကြတာပါ ။ ဦးလှညွန့် က ကျွန်တော့် အတွက် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းသူ ဖြစ်တယ် ။ နောင် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ လောက် ကြာတဲ့အခါ သူ့ကို ယောဂအကျင့် ကျင့်လိုသူတွေကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း သင်ပြပေးနေတဲ့ ဆရာကြီး အဖြစ် ပြန်တွေ့ရပါတယ် ။
ဆရာ ဦးလှညွန့် နေထိုင်တဲ့ မန္တလေးတက္ကသိုလ် အနီးက အရှေ့ပုဏ္ဏားကုန်း လို့ ခေါ်ကြတဲ့ ရပ်ကွက်က နေအိမ်ကို ကျွန်တော် သွားရောက်ပါတယ် ။ အိမ်ဝင်းထဲမှာပဲ ဘုရားကျောင်း ရှိတယ် ။ ဘုရားကျောင်းထဲမှာပဲ ထိုင်ရင်း ဦးလှညွန့် နဲ့ ကျွန်တော် စကားစမြည် ပြောကြပါတယ် ။
“ မွေးတာက မန္တလေးမှာပဲ ၊ ဒီနေရာမှာ အရင်က အိမ်ကလေး ရှိတယ် ”
ကျွန်တော်က ပတ်ဝန်းကျင်ကို စောင်းငဲ့ ကြည့်လိုက်မိတယ် ။ အိမ်ဝင်းက မန္တလေးမြို့ရဲ့ down town လို့ခေါ်တဲ့ ရန်မျိုးလုံ ရပ်ကွက်ထဲမှာ ဖြစ်ပေမယ့် အကျယ်ကြီး ။ ခြံကျယ်ဝင်းကျယ် ။ သူတို့ အိမ်ကလည်း အိမ်ကြီးရခိုင် ။
“ မိဘတွေက ဈေးချိုတော် စီရုံမှာ စာအုပ်ဆိုင် ထွက်တယ် ၊ ဝတ္ထု မပါ ပညာပေး စာအုပ်တွေပေါ့ ၊ စာရေးကိရိယာလည်း ရောင်းတယ် ၊ ကျွန်တော့်အဘိုး လက်ထက် ကတည်းက ၊ ကျွန်တော့်ဘကြီးက အိန္ဒိယနဲ့ အဆက်အသွယ် ရှိတယ် ၊ အိန္ဒိယက ပစ္စည်းကို မှာရောင်းတာ ”
“ ပညာသင်ယူခဲ့တာကို ပြောပြပါဦး ”
“ ငါးနှစ် ၊ ခြောက်နှစ်သားမှာ ဖားသားလဖုန်းကျောင်း တက်ရတယ် ။ ကျောင်းပို့တဲ့ အချိန်မှာ ကျွန်တော်က မြန်မာစကား မတတ်တော့ တအား ဒုက္ခရောက်တယ် ။ အိမ်မှာက ကိုယ့် ဘာသာစကားပဲ ပြောတာ ”
“ ဘာ ဘာသာစကား ပြောလဲ ”
“ ဘင်္ဂါလီ ၊ ကျွန်တော့်အဖေရဲ့ အဘိုးက သီပေါမင်းရဲ့ ပုဏ္ဏားတော်ပညာရှိ ဦးစိန္တာ ၊ အိန္ဒိယမှာ ကွယ်လွန်တယ် ၊ ကျွန်တော်က ကျောင်းသွားရင် ဖျားတာပဲ ၊ အဲဒီနှစ်က စာမေးပွဲ မအောင်ဘူး ”
သူက ရယ်တယ် ။ ကလေးတစ်ယောက်အတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားတွေ များနေတာ ဖြစ်မယ်လို့ ကျွန်တော်က တွေးတယ် ။
“ ကျောင်းမှာက လဖုန်း ကျောင်းတံဆိပ်ပါတဲ့ ဗလာစာအုပ်ပဲ ဝယ်ကိုင် ရတယ် ၊ ကျွန်တော့် အိမ်က စာရေးကိရိယာ ရောင်းတာဆိုတော့ ကျောင်းက ဗလာစာအုပ် ဝယ်မပေးဘူး ၊ ဆရာမက ကျောင်းတံဆိပ်ပါတဲ့ စာအုပ် ဝယ်ရမယ်လို့ ပြောတယ် ၊ နက်ဖြန်ခါ ဝယ်မယ်လို့သာ ကျွန်တော် ပြန်ပြောတယ် ၊ မြန်မာစကားကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်လည်း ပြန်မပြောတတ်ဘူး ၊ ဆရာမက နေ့တိုင်းပဲ အတန်းရှေ့ ထုတ်ပြီး ဒူးထောက်ထိုင်ခိုင်းတယ် ”
ကျောင်းသားကလေးတစ်ယောက် အနေနဲ့ ကျောင်းမပျော်ဘဲ အမြဲ စိတ်ဆင်းရဲနေမယ့် အခြေအနေမျိုးပါပဲ ။
“ ကျွန်တော့်ကို မိဘတွေက ကျူရှင်လည်း ထားပေးတယ် ၊ ဆိုက်ကားကို လပေးငှားပြီး အိမ်နဲ့ကျောင်းနဲ့ ကျူရှင်နဲ့ ကူးရတာပေါ့ ၊ တစ်နေ့တော့ ကျူရှင်က ဆရာမကို ကျွန်တော် ကျောင်းမှာ နေ့တိုင်း ဒူးထောက်ထိုင်ရတယ်လို့ ပြောပြမိ တယ် ၊ ဆရာမက ဘာကြောင့် အဲဒီလို အပြစ်ပေး ခံရတာလဲ ပြန်မေးတော့ ကျွန်တော်က သူ နားလည်အောင် မြန်မာလို မပြောတတ်ဘူး ”
ဘာသာစကား အတားအဆီးနဲ့ သူ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရပုံက သင်ခန်းစာ ယူဖို့လည်း ကောင်းတယ် ။ လူ့အသိုက်အဝန်းမှာ လူများစုကြားမှာ နေထိုင်ရသူ လူနည်းစုရဲ့ ခံစားမှု ၊ အဆင်မပြေမှုတွေ ကိုလည်း စာနာတတ်ကြဖို့ ကောင်းတယ်လို့ ကျွန်တော် တွေးမိပါတယ် ။
“ ကျူရှင်ဆရာမက ဆိုက်ကားဆရာကို မှာလိုက်တယ် ၊ ကလေးကျောင်းမှာ နေ့တိုင်း ဒူးထောက် ထိုင်နေရတယ်တဲ့ ၊ ဘာကြောင့်လဲ မေးဖို့ သူ့မိဘတွေကို ပြောပါဦးတဲ့ ”
ကျူရှင်ဆရာမရဲ့ စေတနာကို လေးစားဖို့ ကောင်းတယ် ။
“ ဘကြီးက မေးတော့ ကျွန်တော်က ကျွန်တော် နားလည်တဲ့ ဘာသာစကားနဲ့ ပြန်ပြောပြတယ် ၊ ကျောင်းတံဆိပ်ပါတဲ့ ဗလာစာအုပ်ကို ဝယ်ကိုင်ရမှာ ၊ မဝယ်လို့ အတန်းရှေ့ထုတ်ပြီး ဒူးထောက်ခိုင်းတယ်လို့ ၊ ဘကြီးက ကျောင်းလိုက်လာပြီး ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးနဲ့ တွေ့တယ် ၊ ကျွန်တော်တို့က စာရေးကိရိယာ ရောင်းတာ ၊ ကျွန်တော့်ကလေးတွေ ကိုယ့်ဆိုင်က ပစ္စည်းကို မသုံးရဘူးလား မေးတယ် ”
မိဘအုပ်ထိန်းသူရဲ့ သတ္တိကိုလည်း တစ်စွန်းတစ်စ မြင်လိုက်ရပါတယ် ။
“ သူတို့က မသုံးနဲ့လို့ ပြောလို့ မရဘူးလေ ၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော့် စာအုပ်တွေ ယူခဲ့ပါ ဆိုပြီး ကျောင်းတံဆိပ် ရိုက်ပေးတယ် ၊ ကျွန်တော် ဘာသာစကား မတတ်လို့ သိပ်ဒုက္ခရောက်တယ် ၊ ကျွန်တော့်ဒုက္ခမျိုး ကျွန်တော့် ကလေးတွေ မရောက်ရအောင် ကလေးတွေကို ငယ်စဉ် ကတည်းက မူကြိုပို့တယ် ”
ဦးလှညွန့်က ပြောနေရင်း အသံတွေ တုန်ယင် လာတယ် ၊ သူငယ်စဉ်က ခံစားခဲ့ရတဲ့ ဒုက္ခတွေကို ပြန် အမှတ်ရတာရော ၊ ဘာသာစကား ခြားနားတဲ့ သူတွေ ကြားမှာ သူစိမ်းတွေလို ဖြစ်ပြီး အဆင်မပြေမှုတွေ သူ့သားသမီးတွေ ခံစားကြရမှာကို စိုးရိမ်ကြောင့်ကြတာရော ၊ အကြောင်းအရာပေါင်းစုံက ခံစားချက် ပြင်းထန်စေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ် ။
“ မူကြိုဆရာမကို ပြောတယ် ၊ ဒီကလေးကို စာတတ်ဖို့ မူကြိုပို့တာ မဟုတ်ပါဘူး ၊ မြန်မာစကား တတ်စေချင်လို့ပါ ၊ သင်ပေးပါလို့ ”
ဦးလှညွန့်တို့က ဘင်္ဂါလီ ဘာသာစကားကို ပြောတယ်လို့ ဆိုတယ် ။ ရခိုင် မှာ ဖြစ်နေတဲ့ ပဋိပက္ခမှာ ဘင်္ဂါလီတွေ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းကို တွေ့ရတယ် ။ ဦးလှညွန့်တို့က ဟိန္ဒူဘာသာ ကိုးကွယ်တယ် ။ ဘင်္ဂါလီလို့ ပြောရင် လူတွေက မွတ်စလင်လို့ ယူဆတယ် ။ ကျွန်တော့် စိတ်မှာ မရှင်းလို့ သူ့ကို မေးခွန်းထုတ်တယ် ။
“ ဗမာလူမျိုးထဲမှာ ခရစ်ယာန်လည်း ရှိတယ် ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာလည်း ရှိတယ် ၊ မွတ်စလင်လည်း ရှိတယ် ၊ ကိုးကွယ်တာပဲ ကွာတာ ၊ ဘင်္ဂါလီက လူမျိုး ၊ ကိုးကွယ်တဲ့ ဘာသာချင်းတော့ ကွာနိုင်တယ် ”
သူတို့ရဲ့ ထုံးတမ်းဓလေ့တွေကို ကျွန်တော် မေးတယ် ။
“ ကျွန်တော့်အသက် ခုနစ်နှစ် ၊ ရှစ်နှစ် လောက်မှာ စလွယ်တင်တဲ့ အခမ်းအနား လုပ်တယ် ”
ပုဏ္ဏားဓလေ့ စလွယ် တင်တာကို ခမ်းခမ်းနားနား လုပ်လေ့ရှိတာကြောင့် ကျွန်တော်က စိတ်ဝင်တစား ရှိပါတယ် ။
“ အရပ်ထဲက ပညာရှိတွေကို ကျွန်တော့်ဇာတာ ပြတယ် ၊ အခါကောင်းကို ရွေးတယ် ၊ သူတို့က တွက်ချက် ညှိနှိုင်းပြီးတော့ အခါရွေးတယ် ၊ ဘယ်နေ့ ဘယ်အချိန်မှာ စလွယ် တင်ရမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်တယ် ၊ ဒီအိမ်ဝင်းထဲမှာပဲ မဏ္ဍပ် ထိုးတယ် ၊ သုံးလေးရက် စလွယ်တင် အခမ်းအနား လုပ်တယ် ”
ကျွန်တော်က စိတ်ဝင်စားလို့ စကား မထောက်ဘဲ နားထောင်နေတယ် ။ ဦးလှညွန့်က ဆက်ပြောပါတယ် ။
“ စတဲ့ရက်မှာ အရပ်ထဲက အမျိုးတွေ အားလုံးကို ကွမ်းနဲ့ ကွမ်းသီးနဲ့ အိမ်ပေါက်စေ့ ကျွန်တော်တို့ မိသားစုက လိုက်ပြီး ဖိတ်ရတယ် ၊ ညနေပိုင်းကျ လူကြီးတွေကို ကိုယ်တတ်နိုင်တဲ့ အင်္ကျီအဝတ်အစားတွေနဲ့ လိုက်ကန်တော့ပြီး သူတို့ရဲ့ မေတ္တာခံယူရတယ် ၊ နောက်ရက် စလွယ် မတင်ခင် တစ်ရက် အကြိုမှာ အမျိုးသမီးတွေက ရေအိုးလွတ်လေးတွေ ရွက်လို့ ရှေ့မှာ ဗုံသမားတွေ ၊ လင်းကွင်းသမားတွေနဲ့ ရပ်ကွက်ထဲ လှည့်တယ် ”
အဲသည်လို အခမ်းအနားမျိုး လှည့်လည်တာကို ကျွန်တော် မန္တလေး တက္ကသိုလ်မှာ ကျောင်းသားဘဝက ပုဏ္ဏားကုန်းမှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ မြင်ဖူးပါတယ် ။
“ ရောက်ခါနီးမှာ ရေတွင်းကို ပူဇော်ရတယ် ၊ ရေကို ငင်ပြီး ရေအိုးတွေ ရေဖြည့်ရတယ် ၊ ရေဖြည့်ပြီးရင် ဖိနပ် မစီးရဘူး ၊ ဗုံသမားနဲ့ အရပ်ထဲ လှည့်တယ် ၊ ရေအိုးတွေကို သီးသန့်ထားတယ် ၊ ညနေကျတော့ စလွယ်တင်မယ့် ကလေးကို ဝေါပေါ်တင်ပြီး ဗုံအတီးတွေနဲ့ ရပ်ကွက်ထဲ လှည့်တယ် ၊ ပျော်တဲ့ အနေနဲ့ သီချင်းတွေ ဆိုတယ် ”
ကျွန်တော်က တိတ်ဆိတ်စွာ နားထောင်နေတယ် ။
“ စလွယ်တင်မယ့် မနက်ကျ ခေါင်းတုံး တုံးရတယ် ၊ ရေချိုးသန့်စင်ပြီး သင်္ကန်းရောင် ဒိုတီကို ဝတ်ပေးတယ် ၊ မနက်က စပြီး ရေအိုးလေးတွေ ချပြီး မယ်တော် ပူဇော်တယ် ၊ ပုရောဟိတ်က မန္တာန်ရွတ်ပြီး မီးဟုန်းပူဇော်တယ် ၊ အဲဒီ မီးနဲ့ အဲဒီနေ့ ကျွန်တော် စားရမယ့် အစာ နွားနို့နဲ့ ထမင်းချက်တယ် ၊ ဒါပဲ စားရတယ် ၊ ပုရောဟိတ်က ဗြာဟ္မဏတွေကို အချိန်ကျပြီလား မေးတယ် ၊ အချိန်ကျပြီ ဆိုတော့ စလွယ် စတင်တယ် ၊ စလွယ်ကို အသက်ထက်ဆုံး တင်ထားတယ် ”
“ စလွယ်ကို ဘယ်လို လုပ်ထားတာလဲ ”
ဦးလှညွန့်က ထိုင်နေရာက ထပြီး အရွက်တစ်မျိုးကို ယူပြတယ် ။ အရွယ် ရှည်ရှည် ၊ မြက်နဲ့ ဆင်တူပါတယ် ။
“ အရွက်တစ်မျိုးနဲ့ ချည်ကြိုးနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ စလွယ် တင်ပေးတယ် ၊ ရွက်ရမယ့် မန္တာန်ကို ရွတ်ဖတ်တယ် ၊ စလွယ် တင်ပြီးတာနဲ့ အရပ်ထဲကို ဆွမ်းခံ ထွက်ရတယ် ၊ ထွက်သွားချိန်မှာ လူ့လောကကို စွန့်ပြီး အပြီးတိုင် ထွက်ခွာသလို ရည်ရွယ်ချက်မျိုးနဲ့ သွားရတာ ၊ အမေ ဖြစ်သူက ငယ်ပါသေးတယ် မသွားပါနဲ့ဦး ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ ပြန်ပြီး ချီခေါ်လာတယ် ၊ ဗြာဟ္မဏ တစ်ယောက်အနေနဲ့ အရပ်ထဲက အသိအမှတ် ပြုတယ် ၊ အဲဒီညကျ အမျိုးသားတွေက သီချင်း ဆိုပြီး အရပ်ထဲ လှည့် တယ် ”
မြန်မာ့ရှင်ပြုအလှူနဲ့ ဆင်ဆင်တူတယ်လို့ စဉ်းစားမိတယ် ။
“ နောက် ၁ဝ ရက်တိုင်တိုင် ဘုရားကျောင်းမှာ နေပြီး မနက်ဆို အိမ်တိုင်းစေ့ ဆွမ်းခံရတယ် ၊ သက်သတ်လွတ် စားရတယ် ၊ ၁ဝ ရက်စေ့မှ ကိုရင်ဘဝက ထွက်တာ ”
“ စလွယ် တင်လိုက် ပြီးတော့ ကိုယ့်မှာ တစ်ခုခု သိဒ္ဓိ ရှိသလို ခံစားလာရသလား ”
“ အဲဒီအချိန်ကတော့ သိပ်ထူးထူးခြားခြား မရှိပါဘူး ၊ နောင်ကျမှ ဘာသာတရားကို လေးလေးနက်နက် လိုက်စားမှ ”
သာသာတရားကို လိုက်စားတော့ ဘာထူးခြားမှုတွေ တွေ့ရပါသလဲ ။ ကျွန်တော် စိတ်ဝင်စားနေမိတယ် ။
ဆရာ ဦးလှညွန့်က ပြောလက်စ ဖြတ်ပြီး ကျွန်တော့်ကို ခင်ဗျား ဘုရားကို ယုံသလား မေးခွန်းထုတ်တယ် ။ ယုံပါတယ်လို့ ပြန်ဖြေလိုက်တယ် ။ ယုံရင် ( ကျွန်တော့် ပါးစပ်ကို လက်နဲ့ ညွှန်ပြပြီး ) သည်ပါးစပ်က လုံးဝ မလိမ်ဘူးလား မေးတယ် ။ ( ကျွန်တော်က ရယ်ကျဲကျဲနဲ့ ) လိမ်ဖူးပါတယ်လို့ ပြန်ဖြေပါတယ် ။ ဒါဆိုရင် ဘယ်မှာ ဘုရားကို ယုံတာ ဟုတ်မှာလဲ ။ ယုံကြည်ရင် လိုက်နာရမယ် ။ ဒါ ကျွန်တော့်ရဲ့ ခံယူချက်ပဲလို့ ပြောတယ် ။
“ ကျွန်တော် ဗေဒင် မယုံဘူး ၊ ငါ သိပ္ပံသမား ၊ ကိုယ် လုပ်ရင်ကိုယ် ခံစားရမယ်လို့ပဲ ယုံကြည်တာ ၊ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ ခံရတယ် ၊ ခံရမှ ဘုရားကို ယုံကြည်လာတယ် ”
••••• ••••• •••••
❝ ယောဂ ဆရာကြီး ❞
ဗြာဟ္မဏနွယ်ဖွား ဦးလှညွန့် က ယခုအခါ မန္တလေးမြို့မှာ ယောဂကို စိတ်ဝင်စားလို့ လေ့ကျင့်ချင်သူတွေကို မနက်တိုင်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း သင်ပြပေး နေတဲ့ ဆရာကြီး ဖြစ်ပါတယ် ။ သူ နေထိုင်ရာ ရန်မျိုးလုံရပ်ကွက်က ဗြာဟ္မဏ ဘုရားကျောင်းမှာ အတူထိုင်ရင်း ကျွန်တော် သိချင်တာတွေကို မေးပါတယ် ။
“ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာ ကျွန်တော် ၁၀ တန်း အောင်တယ် ၊ ဓာတုဗေဒ အဓိကနဲ့ တက္ကသိုလ် ဆက်တက်တယ် ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒ သိပ္ပံဘွဲ့ ရတယ် ”
ဦးလှညွန့် က သူ့ပညာရေး အကြောင်းကို ပြန်ပြောပါတယ် ။ ကျွန်တော်က ကျွန်တော် သိချင်တာတွေကို ပြန်မေးတယ် ။
“ ရိုးရိုး ဓာတုဗေဒဘွဲ့ကို မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှာပဲ တက်ပြီး ယူနိုင်တယ် ၊ ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သွားတက်ရမယ် ၊ ကိုယ့်အိမ်နဲ့ ခွဲရမယ် ၊ ဘာကြောင့် ယူတာလဲ ”
“ ကျွန်တော့်အဖေရဲ့ အမြင်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ သစ်သားပေါတယ် ၊ ခဲလည်း ပေါတယ် ၊ ဒါပေမဲ့ ခဲတံကို မြန်မာပြည်မှာ မထုတ်နိုင်သေးဘူး ၊ ထုတ်ချင်တယ် ဆိုပြီး ကျွန်တော့်ကို ထုတ်ကုန်ဓာတုဗေဒ သင်ခိုင်းတာ ”
“ ရန်ကုန်မှာ နေတော့ကော ”
“ ကျွန်တော်က ဘာသာရေးကို အလေးထားတော့ စားရေးသောက်ရေး အခက်အခဲရှိလို့ မင်္ဂလာတောင်ညွန့် မှာ ရှိတဲ့ အစ်ကိုဝမ်းကွဲအိမ်က တက်တယ် ၊ နောက်နှစ်ကျ အဆင်မပြေလို့ တက္ကသိုလ် အဆောင်ကို ပြောင်းတယ် ”
အဆင်မပြေတဲ့ အကြောင်းကို ကျွန်တော် မေးတယ် ။
“ မန္တလေးက အဘိုး ဆုံးတယ် ၊ ဘာသာရေး အရ ကျွန်တော်က သူတို့ အိမ်မှာ မနေရဘဲ ရှောင်ရတယ် ၊ ဒါကြောင့် တက္ကသိုလ်ထဲက သူငယ်ချင်း အဆောင်မှာ ၁ဝ ရက် သွားနေတယ် ၊ ပြန်လာတော့ သန့်ရှင်းရေး လုပ်ပြီးမှ အိမ်ကို ဝင်ရတယ် ၊ သူတို့က ကျွန်တော် ပါလာတဲ့ အဝတ်အထည် အားလုံး လျှော်ခိုင်းတယ် ၊ လည်သာဂျာကင်ကြီးပါ လျှော်ခိုင်းတော့ ကျွန်တော် တော်တော် စိတ်ပျက်သွားတယ် ၊ ဒါကြောင့် အဆောင်ကို ပြောင်းခဲ့တယ် ”
“ အဆောင်မှာ နေတော့ စားရေးသောက်ရေးကိစ္စ ဘယ်လို ဖြေရှင်းသလဲ ”
သူတို့ ဘာသာရေးအရ အစားအသောက် ကိစ္စမှာ ရောရောနှောနှော မစားဘဲ အလွန်ပဲ စည်းစနစ် တင်းကျပ်တာကို သိလို့ ကျွန်တော် မေးပါတယ် ။
“ အိမ်ကနေ ပူရီတွေ လုပ်ပြီး ချိုင့်ကြီးနဲ့ ပို့ပို့ပေးတယ် ၊ တော်တော်လေးကို ဒုက္ခခံပြီး တက်ခဲ့ရတယ် ၊ ကျွန်တော် တက္ကသိုလ် တက်ချိန်မှာ ဦးသန့် အရေးအခင်း ၊ မှိုင်းရာပြည့် အရေးအခင်းတွေ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ကြုံခဲ့ရတယ် ”
ရန်ကုန်မှာ တစ်နယ်တစ်ကျေး ကျောင်းတက်ရင်း ကြုံရဆုံရတာတွေကို ကျွန်တော် မေးတယ် ။
“ ကျွန်တော်က အဆောင်ကို အပြန်လမ်းမှာ လူနှစ်ယောက်နဲ့ တွေ့တယ် ၊ သူတို့ကို ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင် လိုက်ပို့ပေးပါတဲ့ ၊ လိုက်ပို့ချိန် လမ်းမှာ ဆွဲကြိုး တစ်ကုံး တွေ့တယ် ၊ အမှန်က အဲဒီဆွဲကြိုးက သူတို့ ချထားတာ ၊ အနီးအနားမှာ ရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်က ဒီဆွဲကြိုးကို ခင်ဗျားတို့ အတူတူ တွေ့တာ ခင်ဗျားလည်း ဆိုင်တယ်တဲ့ ၊ ကျွန်တော်က လောဘ ဝင်သွားမိတယ် ၊ ဒီအချိန်မှာ ဆွဲကြိုးကို ဘယ်မှ သွားရောင်းဖို့ အချိန်မရှိဘူး ၊ ဆွဲကြိုးကို ခင်ဗျားယူ ၊ သူတို့ကို ခင်ဗျားနာရီ ချွတ်ပေးလိုက်လို့ သူက ဝင်ပြောတယ် ၊ နောက်နေ့ အဲဒီဆွဲကြိုးကို ဆိုင်သွားရောင်းတော့ အတု ဖြစ်နေတယ် ”
ဒါမျိုးက ဖြစ်နေကျ လိမ်နည်းပါ ။ ဒါပေမဲ့ မရိုးနိုင်ဘဲ အလုပ် ဖြစ်နေဆဲ လိမ်နည်းလည်း ဖြစ်ပါတယ် ။
“ ဒါတွင်မကဘဲ အဆင်မပြေမှုတွေ အများကြီး ကြုံလာရတယ် ၊ ကျွန်တော်က ဗေဒင် ယုံတဲ့ကောင် မဟုတ်ဘူး ၊ ဒါပေမဲ့ မန္တလေးက မိဘတွေကို ကျွန်တော့် ဇာတာ စစ်ကြည့်စမ်းပါလို့ လှမ်းမှာလိုက်တယ် ”
ဗြာဟ္မဏနွယ်ဖွား တစ်ယောက်က ဗေဒင် မယုံဘူး ဆိုတော့ ကျွန်တော့် အတွက် ပြုံးချင်စရာ ဖြစ်သွားပါတယ် ။
“ ဗေဒင်ဆရာက ဘာဘာလုပ်လိုက်ပါတဲ့ ၊ ကျွန်တော်က သိပ်အလေး မထားဘူး ၊ ကျောင်းပိတ်တော့ သူငယ်ချင်းတွေ မန္တလေး အလည် လိုက်လာတယ် ၊ မေမြို့ကို သွားလည်တယ် ၊ ကျွန်တော့် အဖေက ကျွန်တော့်ကို ကားမမောင်းနဲ့ ၊ ဒရိုင်ဘာ ခေါ်သွားလို့ သတိပေးတယ် ၊ မေမြို့က ပြန်ရောက်တော့ ဒရိုင်ဘာက သူ ရေချိုးဦးမယ် ၊ မင့် သူငယ်ချင်းတွေကို မင်း လိုက်ပို့တဲ့ ”
တစ်ခုခုတော့ ဖြစ်တော့မှာလားလို့ ကျွန်တော် တွေးပူနေမိပါတယ် ။
“ ကျွန်တော် မောင်းတော့ ကားတိုက်တာပဲ ၊ အဖေက ပြောတယ် ၊ မင်း ဗေဒင် မယုံဘူး မဟုတ်လားတဲ့ ၊ ကျွန်တော်က မယုံဘူး ၊ ကျွန်တော်က သိပ္ပံသမား ၊ ကျွန်တော် လုပ်တာ ကျွန်တော် ဖြစ်မှာပဲ ဆိုတော့ အဖေက မင်း ဒီစာရွက် ဖတ်ကြည့်တဲ့ ၊ ကျွန်တော် ဖြစ်မှာတွေ အကုန် ရေးထားတယ် ၊ အဲဒီတော့မှ ကျွန်တော် ဗေဒင် ယုံသွားတယ် ”
ကျွန်တော်က ဘယ်ဗေဒင်ဆရာ ဟောတာပါလိမ့်လို့ သိချင်လာတယ် ။
“ ယုံလာပြီးနောက် ကျွန်တော့် အမေကို ဗေဒဆရာက တန်ဆောင်မုန်းလ မကျော်ဘူး ဟောတယ် ၊ ဒါနဲ့ အမေ့ဇာတာကို ယူပြီး ရင်းနှီးတဲ့ ဗေဒင်ဆရာကို မေးတယ် ၊ အမေ သေမှာလား ၊ မသေဘူးလား အတိအကျ ဟောလို့ ၊ ဗေဒင်ဆရာက အခြေအနေ ကတော့ သိပ်မကြိုက်ဘူးဗျာ ၊ ဘုရားပဲ အားကိုးတဲ့ ”
ဘာဖြစ်မှာလဲ ။
သိချင်ဇောက ထက်သန်လာတယ် ။
“ ကျွန်တော် အိမ်ပြန်လာတယ် ၊ ဘုရားရှေ့မှာ သစ္စာအဓိဋ္ဌာန် ပြုတယ် ၊ တပည့်တော် ဘုရားရှင်ထံက ဘာအခွင့်အရေးမျှ မတောင်းခဲ့ဖူးပါဘူး ၊ မတောင်းခဲ့ရိုး မှန်ပါရင် တပည့်တော်ရဲ့ မိခင်အသက်ဟာ ဗေဒင်ဆရာတွေ ပြောကြတဲ့ တန်ဆောင်မုန်းလကို ကျော်လွှားသွားပါစေ ၊ မသေအောင် တောင်းနေတာ မဟုတ်ပါဘူး ၊ ဒါတွေ ဒါတွေ ကျွန်တော် လုပ်ပါမယ်လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပါတယ် ”
ပြောနေရင်းနဲ့ သူ့အသံက ကြေကွဲသံ ပါလာတယ် ။
“ သစ္စာဆိုတဲ့ အတိုင်းပဲ ကျွန်တော် လုပ်တယ် ၊ အမျိုးတွေက အမေ သေတော့မယ် ဆိုပြီး လုပ်စရာတွေကို ပြင်ဆင်နေကြပြီ ၊ အမေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း သူ့ကို ဟောထားတာ သိတယ် ”
တကယ်ကော ကျော်လွှားနိုင်ပါရဲ့လား ။ ကျော်လွှားလို့သာ ဦးလှညွန့်က ပြန်ပြောပြတာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ် ။
“ အမေက နှလုံးရောဂါ ၊ ဆီးချို သွေးတိုးရောဂါ ရှိတယ် ၊ အခြေအနေက မကောင်းဘူး ၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့ ပြောတဲ့ တန်ဆောင်မုန်းလ မသေဘူး ၊ ကျွန်တော် ဘုရားကို ယုံသွားပြီ ၊ အဒေါ်လည်း ဒီလို ဖြစ်ပြန်ရော ၊ ကျွန်တော် ဒီနည်းနဲ့ပဲ ပြန်ချတာ ၊ ရတယ် ၊ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဒီအချိန်အထိ ဘာသာရေးကို ကျွန်တော် လိုက်တယ် ”
သူ့ဖခင်က ပြည်တွင်းမှာ ခဲတံထုတ်ချင်တယ် ၊ သူ ဘွဲ့ရတော့ ဘာလုပ်သလဲ ။
“ ၁၉၇၅ ခု ဘွဲ့ရတော့ မိဘတွေ ဆိုင်ဖွင့်ထားတဲ့ ဈေးထဲ လိုက်တယ် ၊ ကျွန်တော့် ဇာတာက ဘုန်းကြီးဇာတာ ၊ ဈေးရောင်းရင် အလုပ် မဖြစ်ဘူး ၊ သား ရှိလာတော့ ဆိုင်ကို သားနဲ့ လွှဲပြီး ဘုရားတရားပဲ လုပ်တော့တယ် ”
“ ဆရာတို့ ဓလေ့အရ အိမ်ထောင် ဘယ်လိုချထားလဲ ”
“ ဘွဲ့မရခင်လေး ၊ ၁၉၇၅ မှာပဲ အိမ်ထောင်ကျတယ် ၊ ကျွန်တော် ၁၀ တန်း နှစ်မှာ အဘွားက အသည်းရောဂါနဲ့ အိပ်ရာထဲ လဲနေချိန်မှာ ကျွန်တော့်ကို မိန်းမ ယူပါတဲ့ ၊ ယူပါ့မယ်လို့ ၊ ကျွန်တော် ယူချင်တာက အဘွားနဲ့ မြေးတော်တဲ့ မိန်းကလေး ၊ ဒီမှာ အမျိုးတွေက ထပ်နေတာ ၊ ဒါနဲ့ အမျိုးသမီးဘက်က ကျွန်တော့် ဇာတာ တောင်းစစ်တယ် ၊ ကိုက်ပြီ ၊ ပေးစားမယ် ဆိုတဲ့အချိန် အဘွား ဆုံးသွားတယ် ၊ မင်္ဂလာကိစ္စ မလုပ်ရဘူး ၊ တစ်နှစ် ရွှေ့သွားတယ် ”
သူတို့ ဓလေ့က စိတ်ဝင်စားစရာပါ ။
“ နောက်နှစ်ကျတော့ ကျွန်တော်က ရန်ကုန် ကျောင်းသွားတက်လို့ တစ်နှစ် ရွှေ့ပြန်ရော ၊ နောက်တစ်နှစ် ကျတော့ ဗေဒင်ဆရာက အခါ မရဘူးတဲ့ ၊ အိမ်က ဒရိုင်ဘာက မြှောက်ပေးတယ် ၊ ထွက်ပြေးကြကွာတဲ့ ”
တူနှစ်ကိုယ် နီးဖို့ရာ ခရီးက ဝေးလှတယ်ဆိုတဲ့ သီချင်းစာသားကို သတိရလိုက်တယ် ။
“ ကျောင်းပြီးခါနီးမှပဲ အိမ်ထောင်ပြုဖြစ်တော့တယ် ”
ဦးလှညွန့် ယောဂကျင့်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်လာပုံကို မေးပါတယ် ။
“ ကျွန်တော် ဂျူဒို ကစားဖူးတယ် ၊ ကရာတေး ကစားဖူးတယ် ၊ ကြက်တောင် ရိုက်ဖူးတယ် ၊ ဘောလုံး ကန်ဖူးတယ် ၊ လမ်းလျှောက်ဖူးတယ် ၊ လုပ်ခဲ့သမျှထဲမှာ ယောဂ လုပ်ရတာ အပျော်ဆုံးပဲ ”
“ ယောဂနဲ့ ဘယ်လိုက စပြီး ဆက်စပ်မိတာလဲ ”
“ ၁၉၇၂ - ၁၉၇၃ လောက်က ဗိုလ်မင်းဟံ ရေးတဲ့ သင့်ဘဝအတွက် ယောဂ ကျင့်စဉ်စာအုပ်ကို ဖတ်မိတယ် ၊ စာအုပ်ဖတ်ပြီး နည်းနည်းပါးပါး လုပ်ကြည့်ပေမယ့် ဟုတ်တိပတ်တိ မလုပ်ဖြစ်ဘူး ”
ဦးလှညွန့် ပြောတော့ ဗိုလ်မင်းဟံစာအုပ်ကို ကျွန်တော်လည်း ဖတ်ဖူးတာ ၊ အသက်ရှူတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်ဘက် နှာခေါင်းပေါက် ၊ ညာဘက် နှာခေါင်းပေါက် လေဝင်လေထွက် ပမာဏ မတူတာ ၊ အသက်ရှူ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ကြည့်ခဲ့ဖူးတာ ၊ နောက်ကျ မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် ပစ်ထားမိတာ ပြန်သတိရပါတယ် ။
“ ၁၉၉၃ ခုနှစ် လောက်ကျတော့ ကျောက်တံခါး မိဘမဲ့ ကလေးကျောင်း ၊ ကျောင်းအုပ် လုပ်နေတဲ့ ဆရာက မန္တလေး လာပြီး ၁ဝ ရက် ယောဂသင်တန်း လာပြတယ် ၊ ၁၉၉၅ မှာ နောက်တစ်ခါ လာပြီး ၁၀ ရက် သင်တန်းဖွင့်တယ် ၊ အခမဲ့ ချည်းပဲ ၊ ကျွန်တော် မသိလိုက်ဘူး ၊ ၁၉၉၈ ကျ နောက်တစ်ခါ လာတယ် ၊ ကျွန်တော် သိပြီး သွားတယ် ၊ အဲဒီကျမှ နည်းစနစ်ကျကျ လေ့လာဖို့ လိုအပ်တာကို ကျွန်တော် နားလည် သွားတယ် ”
“ ၁ဝ ရက်ပဲလား ”
“ ၁ဝ ရက်ပဲ ၊ ဆရာ ပြန်သွားတော့ အိမ်မှာ သုံးလေးရက် လုပ်ပြီး နောက်ကျ မလုပ်ဖြစ်ဘူး ၊ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်မှာ ၁၀ ရက် သင်တန်း လာပေးပြန်တယ် ၊ သင်တန်းဖော် အယောက် ၂ဝ လောက် ရှိတယ် ၊ အာရိယဓမ္မာရုံမှာ ”
“ ဆက်လုပ်ဖြစ်သေးလား ”
“ မလုပ် ဖြစ်ပြန်ဘူး ၊ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ် ကျတော့ ဆရာက တစ်ခေါက် လာပြန်တယ် ၊ ကျွန်တော့်ကို ကူပြပေးပါလို့ ဆရာက ခိုင်းတယ် ၊ ဆရာ ပြန်သွားပေမယ့် ကျွန်တော် ဆက်ပြဖြစ်သွားတယ် ၊ ၂၀၀၆ ခု ၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က စပြီး ဒီနေ့ အထိပဲ မြဲနေတာ ”
“ သင်တန်းသားတွေလည်း စွဲစွဲမြဲမြဲ လာတယ်ပေါ့ ”
“ လာတယ် ၊ ဆရာ ပြပေးတဲ့ နည်းလောက်နဲ့တွင် ဆိုရင်တော့ ဒါလောက် လာကြမှာ မဟုတ်ဘူး ၊ ကျွန်တော်က ယောဂနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆရာ့ဆီက စာအုပ်တွေ ၊ နိုင်ငံခြား စာအုပ်တွေ ဖတ်တယ် ၊ မသိရင် အဘိဓာန်တွေမှာ ရှာတယ် ၊ ဖတ်တတ်တဲ့ သူတွေကို အဓိပ္ပာယ်မေးတယ် ၊ စာအုပ် တစ်အုပ်ထဲမှာ စာလုံးတစ်လုံး တွေ့တယ် ၊ ဘင်္ဂါလီ - ဘင်္ဂါလီ ရှာတယ် ၊ ဘင်္ဂါလီ - အင်္ဂလိပ် ရှာတယ် ၊ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ရှာတယ် ၊ ဒေရှင်နယ်ရီပေါင်းစုံမှာ ရှာတယ် ၊ မတွေ့ဘူး ၊ နန်းတော်ရှေ့က ခရစ်ယာန် အမျိုးသမီးကြီး တစ်ယောက် အင်္ဂလိပ်စာ ကျွမ်းတယ်ဆိုလို့ သွားမေးတယ် ၊ မရဘူး ၊ နောက်ဆုံး အင်တာနက်မှာ ရှာမှ အသားတု ဆိုတာ တွေ့တယ် ”
တော်တော်ကြိုးစား လေ့လာတာပဲလို့ ကျွန်တော် မှတ်ချက်ချမိတယ် ။
“ ယောဂသင်တန်းကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း သင်တာ ဆိုတော့ လေးစားကြရဲ့လား ”
“ ကျွန်တော် ကတော့ မိုးကြီးလေကြီး ကျနေပါစေ ၊ သင်တန်းရှိရာကို သွားတယ် ၊ တစ်ယောက် လာရင် တစ်ယောက်ကို သင်ပြတယ် ၊ ဘယ်အခြေအနေမှာ မဆို ကျွန်တော် လာတယ် ဆိုတာကို သူတို့ သိလာတော့ မိုးရွာလည်း လာကြတယ် ”
“ အကျိုး ခံစားရလို့လား ”
“ ကျွန်တော် ယောဂ နေ့တိုင်း လုပ်နေတာ ရှစ်နှစ် ရှိလာပြီ ၊ သူ့အကျိုးကို ပိုပြီး သိလာတယ် ၊ ကိုယ့်အရွယ်တွေ သေသူ သေ ၊ ကျန်းမာရေး မကောင်းသူ မကောင်း ဖြစ်တာ မြင်ရတော့ ကျွန်တော် ယောဂ လုပ်လို့ပဲ ဆိုတာ သိလာတယ် ၊ ယောဂ လုပ်တော့ အာရုံတွေကို ကျွန်တော် ထိန်းတယ် ”
“ သင်တန်း လာတက်တဲ့ သူတွေကကော ဘာအကျိုးကို မျှော်ပြီး လာကြတာလဲ ”
“ တချို့က ပြောတယ် ၊ သူတို့မှာ ဆီးချိုရှိတယ် ၊ တချို့က ကျီးပေါင်းတက်နေတယ် ၊ တချို့က သွေးတိုးရှိတယ် ၊ တချို့က ခေါင်းကိုက်တယ် ၊ ယောဂ စာအုပ်တွေထဲမှာ သွေးတိုးသမား ဆိုရင် ဘာလုပ် ၊ ဆီးချိုသမား ဆိုရင် ဘာလုပ် ဆိုတာတွေ ရှိတယ် ၊ ကျွန်တော်က သင်ပြတဲ့အခါ တစ်ကိုယ်လုံးအတွက် လုပ်ပေးတယ် ၊ ဆီးချို အတွက် ဆိုရင် အိမ်မှာ ဘယ်လို ဘယ်လိုလုပ် ၊ စားတာ ဘယ်လိုစား ဆိုတာ ညွှန်ပေးတယ် ၊ အိန္ဒိယက ထုတ်တဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာ သူ့နည်းနဲ့ သူ ရှိပြီးသား ”
ဆရာ ဦးလှညွန့်ကို မန္တလေး ၊ ကန်တော်ကြီးမှာ သင်ပြပေးဖို့ မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က အကူအညီ တောင်းတာ ။ Road to Mandalay နိုင်ငံခြားသား အပျော်စီး အပန်းဖြေ သင်္ဘောကြီး ပုဂံ - မန္တလေး - ဗန်းမော် ခရီးစဉ်များမှာလည်း ဆရာဦးလှညွန့်က နိုင်ငံခြားသားတွေကို ယောဂ လိုက် သင်ပြပေးနေတာကို ကျွန်တော်သိပါတယ် ။ သူ သင်ပြနေတာတာဟာ စေတနာသက်သက်လို့လည်း သိတာမို့ အဲသည် အကြောင်းကို မေးတယ် ။
“ မူရင်း ယောဂ စာအုပ်တွေကို ဖတ်တဲ့အခါ ဒီပညာနဲ့ စီးပွား မရှာဖို့လို့ ပါတယ် ၊ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် ယောဂကို စေတနာ သက်သက်နဲ့ပဲ သင်ပြပေးနေတာပါ ”
သူ့စေတနာက မှန်လို့ပဲ ဖြစ်ပါမယ် ။ သူ့ ယောဂလေ့ကျင့်ခန်းသင်တန်းက မနက်တိုင်း လူ ၅ဝ လောက် ရှိတယ် ။ အမျိုးသား ၊ အမျိုးသမီး အသက်အရွယ် ပေါင်းစုံဟာ မနက်ခင်း ဝေလီဝေလင်းက စလို့ ယောဂ လေ့ကျင့်နေကြတာကို နေ့စဉ် တွေ့မြင်ရပါတယ် ။
⎕ ကျော်ရင်မြင့်
📖ဘဝဇာတ်ခုံ စုစည်းမှု - ၈
