ဆူးတောမှ အပြန်

❝ ဆူးတောမှ အပြန်❞
( ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း )

အင်တိုင်းတော၏ အသံသည် တဒက်ဒက်မြည်နေသော ဓားသံသာ ဖြစ်၏။ ရီးဆေးရိုးသည် ဆီးခက်ကို ခက်ရင်းဖြင့် ကော်ကာ လှည်းပေါ်သို့ ပစ်တင်လိုက်ပြီး တစ်ချက် ပုတ်လိုက်သည်။ ဆီးခက်များမှာ လှည်းရံတိုင်ကို ကျော်ရုံသာ ရှိသေးသည်။ နှစ်ဖက်ဖြာပြီး ဘေးသို့ မဖြန့်ရသေး။ ရံတိုင်ပေါ်သို့ တစ်တောင်မျှ မြင့်မောက်ရန်ကား ဝေးသေးစွ။ အိပ်မပျော်သူအတွက် ညဉ့်တာသည် ရှည်လျား၏။ ထိုနည်းတူပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ် သူအတွက် အလုပ် ထုထည်သည် ကြီးမားလွန်း၏။

နေမပူသေးပါ။ နေလုံးသည် ‘တောင်ရွာထတော’ ပေါ်သို့ တက်မလာသေးငြား ရီးဆေးရိုးမှာ ဟိုက်နေပြီ။ တစ်ကိုယ်လုံး ချွေးတွေ ရွှဲနေပြီ။ ကိုထွန်းညံ၏ ဓားသံသည် ပျောက်သွားလိုက်၊ ပေါ်လာလိုက်ပင်။ ခုတ်မည့် ဆီးပင်တစ်ပင်၏ အောက်တွင် ရီးဆေးရိုး ဝင်နားချိန်တွင် ကိုထွန်းညံ၏ ဓားသံမှာ မြန်လာ၏။ သစ်ကိုင်း ပြတ်ခါနီးတွင် ပေါ်နေကျအသံ။

ဆေးလိပ်မီးခိုးများ ကြားမှ ရီးဆေးရိုး၏ မျက်နှာတွင် အလိုမကျရိပ်များ ပေါ်လာသည်။ သူ့အာရုံက ကိုထွန်းညံ၏ ဓားသံဆီတွင် ရောက်နေသောကြောင့် သူ့မျက်နှာထား အပြောင်းအလဲက ဓားသံနှင့် ဆိုင်သည်။ သစ်ကိုင်းခုတ်ရာတွင် ဘယ်ညာပိုင်း၍ သုံးလေးချက်ဖြင့် ဖြတ်မည့် အရွယ်အစား မဟုတ်ပါက ‘ဓားခုတ်ရာ’ ကျယ်ကျယ်ထား၍ ‘ဓားစာ’ ကို ချဲ့ရသည်။ ဓားခုတ်ရာသည် တည့်တည့်ဆင်းလေ့မရှိ။ အောက်ဆုံးတွင် ကျဉ်းမြောင်းသွားသည်။ ဓားစာ လွင့်စရာ စဉ်စရာ မရှိတော့လျှင် ခုတ်ချက်တိုင်းသည် တစ်နေရာတည်း ထပ်ကာထပ်ကာ ကျနေသည်။ အောက်သို့လည်း မတိုးတော့။ သို့အတွက် ဓားစာကျယ်ကျယ် ချဲ့ရသည်။

ရီးဆေးရိုး ထိုင်စက ဓားသံသည် လွင်၏။ လွင်ပေမည်၊ ဓားစာက ကျယ်နေသည် မဟုတ်လား။ ခဏသာ ကြာသည်၊ ဓားသံ တိမ်သွားသည်။ တိုးသွားသည်။ ပြတ်ခါနီးမို့ ဓားစာ မချဲ့တော့ဘဲ အလောတကြီး ခုတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ အလောတကြီး ခုတ်သဖြင့် ခုတ်သံ မြန်လာသည်။ အလဟဿ လူပင်ပန်းရ၊ လုပ်အား ဆုံးရှုံးရပြီ။ ထို့ကြောင့် ရီးဆေးရိုး အလိုမကျ ဖြစ်ရသည်။ ဓားသံသည် လွင်ပြီး လွင့်စဉ် မလာဘဲ တိုတိုပြတ်ပြတ်နှင့်ပင် ရပ်သွား၏။ ‘ခွေးမသား၊ ဆီးပင် မပြတ်ဘဲ နင် အားပြတ်သွားပြီ မဟုတ်လား’ ဟု စိတ်ထဲမှ ဆဲရေးရင်း ရီးဆေးရိုး ပြုံးသည်။

မီးခိုးလား၊ နှင်းလား မကွဲပြားသော မြူထရံကို ဖောက်ခွဲလျက် နေလုံးကြီးသည် တောင်ရွာထတော ထန်းတော ထိပ်သို့ တက်လာ၏။ နေခြည် မဖြာနိုင်။ ကျီးအာသီးကြီးနှယ်သာ ရဲလောင်နေသည်။ ရီးဆေးရိုးသည် ဆီးငုတ်ပေါ်တွင် ဆေးလိပ်တိုကို တင်ထားလိုက်ကာ ဓားဆွဲပြီး ရပ်သည်။ နေမပူမီ များများရအောင် ခုတ်မှ၊ အတန်ကြာလျှင် မြူအုံကြီး ပြယ်လိမ့်မည်။ ဖြူဖွေးသော နေခြည်လက်တံများ ဖြာလာလိမ့်မည်။ သည့်နောက်ဝယ် ကျောကွဲအောင် ပူလိမ့်မည်။ သို့အတွက် သူ အရိပ်ခိုခဲ့သော ဆီးပင်ကို တအားလွှဲ ခုတ်ချလိုက်သည်။ ဓားက ‘ပိဿာစီး’ ဓားမကြီး။ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကိုင်ကာ အားရှိပါးရှိ ပိုင်းချလိုက်ရာ တစ်ချက်တည်းဖြင့် လဲကျသွားသည်။ သည့်နောက် သုံးလှမ်းကွာ၌ တစ်ပင်။ လက်တစ်လှမ်းကွာတွင် ရှိသော အပင်မှာမူ ငယ်သေးသည်။ ဓားတုံးခံ၍ မခုတ်နိုင်။ ထို့နောက် လေးလှမ်းကွာ၌ နှစ်ပင်။ ရီးဆေးရိုး တစ်ချက်တည်းဖြင့်သာ ပိုင်းချသည်။

ရီးဆေးရိုးသည် ခုတ်လိုက်သော အပင် တိခနဲ ပြတ်သွားလျှင် ကျောခိုင်းလိုက်သည်။ နောက်ထပ် ခုတ်ရန် ကြည့်သည်။ သည်တစ်ပင်က အနည်းငယ် တုတ်သည်။ တစ်ချက်တည်းဖြင့် ပြတ်နိုင်ဖွယ် မရှိငြား ဘယ်ဘက်မှ သိမ်းပြီး တစ်ချက်ခုတ်သည်။ ညာဘက်မှ သိမ်းပြီး တအားခုတ်လိုက်ချိန်တွင် ‘ဖလူး လူး’ အသံ ကြား၍ မော့ကြည့်သည်။ ဟာခနဲ အော်ရုံသာ အော်နိုင်သည်။ ဓားကို ရီးဆေးရိုး မသိမ်းနိုင်ပါ၊ မထိန်းနိုင်ပါ။ တုတ်ပေါ်တွင် ထပ်ပေါက်နေသော သက်တမ်း ငါးနှစ်အရွယ်ရှိ ဆီးခါးပင်သည် အိခနဲ ယိုင်ဆင်း သွား၏။ ရီးဆေးရိုးသည် ဓားကို ပစ်ချကာ ဆီးပင်ကို လှမ်းဆွဲသည်။ ဆီးခါးသီး သုံးလေးလုံးနှင့် အပွင့် အကင်းများသာ လက်ထဲတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ ဒုတိယ ဓားချက်အား အသွင်းတွင် ဖလူးလူး အသံ ကြားရခြင်းမှာ ငှက်တစ်ကောင် ထပြန်ပြေးခြင်းဖြစ်သည်။ နားနေသော ငှက်သည် လူချဉ်းကပ်လာကတည်းက မြင်သည်။ ပျံပြေးပြီ။ သည်ငှက်ကား အသိုက်ထဲတွင် ဝပ်နေသော ငှက်မို့ ရန်သူကို မမြင်။ မြင်သည်ထား၊ ရင်ငွေ့ ပေးနေရသော တွယ်တာစရာတွေကို မထားခဲ့ရက်။ ငလျင်ကြီး တော်လဲပြီ။ မိခင် မနေသာတော့။ သည်သဘောကို သိသောကြောင့် ရီးဆေးရိုး ဓားချက်ကို သိမ်းငြား၊ ပိဿာစီး ဓားမသည် ရီးဆေးရိုးကို လွန်ဆန်ခဲ့သည်။ သို့အတွက် ငှက်အသိုက်ကို မျက်လုံးက အပြေးအသော့ရှာသည်။ အပေါ်က အကိုင်းများ ကြားမှာ အခက်များ အုပ်ဆိုင်းထားသော ခွဆုံတွင် ပုခက်ကလေး။

ပုခက်ကလေး ဘေးတွင်ကား သားတခဲခဲ သွေးရဲရဲဖြင့် ပျက်စီးနေရှာသော ငှက်ဥသုံးလုံး။ အပြောက် အကျားကလေးတွေ ခြယ်ထားသော ဗွတ်ချွဲဥခွံ အကွဲအကြေများ။ သွက်သွက်လှမ်း၍ ချဉ်းကပ်လာသော ခြေထောက်များ တုံ့သွားသည်။ ရီးဆေးရိုး မျက်နှာ လွှဲလိုက်ကာ ဟင်းခနဲ သက်မချသည်။ “အင်း... ကိုယ့်အိမ်ကိုယ့်ရာ လုံခြုံဖို့၊ သူ့အိမ်သူ့ရာကို ဖျက်ဆီး ရတာပါကလားနော်” မသက်မသာ ညည်းသည်။

••••• ••••• •••••

၂

ဝါဆိုဝါခေါင်တွင် ရေဘောင်ဘင်ဝေပြီ ဆိုလျှင် ရမ်းဘိုကုန်းရွာသားများ၏မျက်လုံးသည် ငယ်ထိပ်သို့ ကပ်သည်အထိ ပြန့်ပြူးကြပြီ။ မပြူးဘဲ အဘယ်မှာ နေနိုင်ပါမည်နည်း။ စလင်းချောင်း ‘ရေစွယ်’ သည် ရမ်းဘိုကုန်းရွာ တောင်ဖျားသို့ ဦးတည်ထိုးနေသည်မှာ ကြာပါပြီကော။ တစ်နှစ်သော် တစ်တောင်ခန့် ဖဲ့ချသွား။ နောက်တစ်နှစ်သော် တစ်လံခန့် ဖဲ့ချသွားခဲ့သည်။ အိမ်ဝိုင်းများ၏ နောက်ဖေးပိုင်းသည် ကျဉ်းသည်ထက် ကျဉ်း၊ တိုသည်ထက် တိုလာ၏။ ဘယ်ကို ပြေးကြရပါ့၊ ဘယ်လို နေကြရပါ့။ သည်တစ်နှစ်တော့ သွားပြီ။ ရင်မ နေကြရဆဲတွင် သောင်ကြီး ထိုးပြီ။ ရေကြောင်း ပြောင်းသွားလေသည်။ အိမ်အသီးသီး၏ နောက်ဖေးတွင် ဒုတိယအကြိမ် သောင်ကြီး ထပ်မံပေါ်လာသေအခါ ကျေးရွာအုပ်စု လူကြီးများသည် ယခင်တစ် ကြိမ်နှယ် အလု မခံတော့ပေ။ ခြေနင်းခံသည်နှင့် ဝါးကိုင်ကာ ဝေပေးလိုက်သည်။ သူ့အိမ်ဘက် စားသည်။ ငါ့အိမ်ဘက် ယိုသည် မပြောရ၊ ကိုယ့်အိမ် နောက်ဖေးတွင် ရှိသလောက် ကိုယ်ယူ။

မြေမြင်သောကြောင့်သာ ရမ်းဘိုကုန်းသားများ လိုချင်ကြငြား အမှန်ပင် လက်ဝယ်ရောက်သောအခါ ခေါင်းချင်ဆိုင်၍ တိုင်ပင်ရပြီ။ ‘ဘယ့်နှယ်လုပ်မလဲ၊ ဘာနဲ့လုပ်မလဲ’ စသည်။ အမှန်မူ ရမ်းဘိုကုန်းရွာတွင် လယ်သမားမှာ အနည်းစု။ သို့အတွက် မြေကိုထွန် ယက်စရာ နွားနှင့် ထွန်၊ ထယ် အသင့် ရှိသူမှာလည်း အနည်းစုသာ ဖြစ်နေကြချေတော့သည်။ ရောင်းချခွင့် ကလည်း မရှိနှင့်။ နေမထိ ထိုင်မသာ။ စတုဒီသာပွဲ တော်ကြီးနှင့် ပက်ပင်းတိုးကာမှ ‘မှက်ခရုနာ’ ပေါက်နေပါတကား။

သို့သော် ရမ်းဘိုကုန်းသို့ ကိုအီဗရာဟင် ရောက်လာသည်။ ဝါးတစ်တာကို တစ်ရာနှုန်းဖြင့် ငှားပြီး အာလူးစိုက်သည်။ သည်ယာပိုင်ရှင်များပင် ကိုအီဗရာဟင် ထံတွင် တစ်နေ့ ၇ ကျပ် နေ့စား အငှား ဝင်ကြသည်။ သည်လူတွေ ထဲတွင် ရီးဆေးရိုး မပါချင်။ ကိုယ့်မှာ လယ်လုပ်ကိရိယာ အစုံ ရှိပါလျက် ငှားရသည်မှာ မကောင်း။ သို့ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကြပ် လုပ်သည်။ အာလူး မစိုက်နိုင်ပါ။ မြေပဲ မစိုက်နိုင်ပါ။ မြေပဲစိုက်လျှင် မြေပဲဆန် အညှောက် မထိုးမီ ကလေးတွေ ဖော်စားကြသောကြောင့် ဒုတိယနှစ်တွင် ကိုအီဗရာဟင် ထိုင် ငိုခဲ့ပြီ မဟုတ်လား။ သို့အတွက် နှံစားပြောင်း ကြဲသည်။ နှံစားပြောင်းပင် တစ်ပွေ့ သာသာကို ငါးကျပ် ရသည်။ နွားစာ မရှိသူများ၊ မြင်းသမားများက ဝယ်ကြသည်။ ကလေးတွေသည် အီဗရာဟင် ယာတဲတွင် အချိန်ကုန်သဖြင့် ရီးဆေးရိုးဘက် မရောက်သေး။ သုံးနှစ် အကြာတွင် အီဗရာဟင် လက်မြှောက် သွားသောအခါ ယာတွေမှာ မုန်ညင်းမြက် သောသောနှင့် ကျန်ခဲ့သည်။

ကလေးများသည် နှံစားပြောင်းတွေကို ဝင်ချိုးသည်။ ဘာလုပ်မှာပါလိမ့်ဟု ရီးဆေးရိုး ချောင်းကြည့်သည်။ သူတို့သည် အပင်နုနုကို မချိုး၊ ရင့်သည်ကိုမှ ရွေးချိုးပြီး ကြံချောင်း အခွံခွာသလို ခွာသည်။ ကြံစုပ် သလို စုပ်သည်။ ပထမသော် လေးငါးယောက်။ ဒုတိယနေ့တွင် နှစ်ဆယ်။ တတိယမှာသော်ကား ရွာလုံးကျွတ်ကလေး တစ်ရာကျော်။ ရီးဆေးရိုး မဆဲရက်၊ မရိုက်ရက်သော်ငြား အလှူကြီး မပေးနိုင်ပါ။ ယာခရိုး လုံခြုံအောင် စီမံရလေပြီ။ ကင်ပွန်းခါးကိုင်းသည်လည်း ဆူးရှိသည်သာပင်။ ကင်ပွန်းခါးပင်ကို ရီးဆေးရိုး လိုက်လံ ရှာဖွေသည်။ ကင်ပွန်းခါးပင်များ ယခင်က ပေါခဲ့သော ရမ်းဘိုကုန်း။ ယခု ငုံးငုံးတိုနေပြီ။ သူ့ယာ ကိုယ့်ယာ နယ်နိမိတ်တိုင်ကို ကင်ပွန်းခါးတိုင်များဖြင့် သတ်မှတ်ကြ၊ အကိုင်းအခက်များဖြင့် ကာရံကြသည် မဟုတ်လား။

ရွာပြင်နှင့် မုန်းမြောင်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း ကင်ပွန်းခါးသာ မဟုတ်၊ ထနောင်းလည်း ပြုတ်လု တည်းတည်းသာ ဖြစ်ရပေပြီ။ တစ်ပင် ခုတ်ပြီး နှစ်ပင် စိုက်ရန် မဆိုထားဘိ၊ ဆယ်ပင် ခုတ်၍မျှ တစ်ပင်စိုက်ရန် အိပ်မက် မမက်ကြပေပဲကိုး။ ရီးဆေးရိုး မမွေးမီကတည်းက ရမ်းဘိုကုန်း ပတ်ချာလည်တွင် ခဲပစ်မလွဲ၊ လက်ညှိုးထိုး မလွတ်သော ထနောင်းနှင့် ကင်ပွန်းခါးတို့ ပြုန်းတီးချိန်တွင် ခေါင်းထောင်လာသူရှိ၏။ သူကား ‘ကန္တာရ ထနောင်း’ ပေတည်း။ မနေ့တစ်နေ့ကမှ ရောက်လာသော ကန္တာရ ထနောင်း။

သည်ကန္တာရထနောင်းသီးကို နွားကြိုက်ငြား ရီးဆေးရိုး မခုတ်ရဲပါ။ သူ့ကို ခုတ်ပြီး ကာရံလျှင် ဖြစ်နိုင်ငြား သူ့ဆူးနှင့် စူးမိလျှင် မသက်သာ။ လူသာ မဟုတ်၊ သည်ဆူး ဆူးမိလျှင် နွားလည်း ခံရသည်ပင်။ သို့အတွက် ကိုထွန်းညံကို အဖော်ခေါ်ကာ အနောက်တောသို့ ထွက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ အခါတိုင်းဆိုလျှင် မြောင်းခွကို လွန်သည်နှင့် မြူကြား၊ မင်းလွင်ကြားမှ ကြိုဆိုနေကျ သနပ်ခါးဒဟပ်နှင့် သန်းပင်များကို မတွေ့ရတော့ပြီ။ ရမ်းဘိုကုန်းနှင့် မြောင်းခွ အကွာ အဝေးလောက်ပင် နောက်ထပ်လာမှ ကိုရင်ကြီးကုန်းကို ရောက်သည်။ သည်မှာပင် မိုးစင်စင်လင်းပြီ။

ကိုရင်ကြီးကုန်းတွင် သန်းပင်ထက် ဒဟပ်နှင့် ဆီး ပေါသည်။ ဒဟပ်မှာ ဆူးမရှိ။ ရီးဆေးရိုး မလိုချင်။ သန်းပင်မူ ဆူးကား ရှိပါ၏။ ရှားလှချေသည်။ သို့ဖြင့် ဆီးခုတ်ရန် စိတ်ကူးကြသည်။ ဆီးမှာပင် ဆီးချဉ်သီးကို လူက ကောက်၊ နွားက လာစားသေးသည်။ သို့ဖြင့် လူရော နွားပါ ဘေးမဲ့ပေးထားသော ဆီးခါးကိုသာ ခုတ်ကြတော့သည်။

စောစောက ရပ်သွားသော ဓားခုတ်သံ ထပ်မံ ပေါ်လာပြန်၏။ ကလေး မဟုတ်၊ ပြောလိုစိတ် မရှိ။ အတန် ဟိုက်သွားချိန်တွင် ဓားကို နောက်ကျောဘက်မှာ ထိုးထားလိုက်ပြီး ဆီးခက်တွေ ကော်ပြန်သည်။ နှစ်ခက်မှ တစ်ပြန့်မို့ တော်တော်နှင့် မမောက်။ ခါးက ဓားကြီး ခါယမ်းခါယမ်းနှင့်ပင် သယ်ရသည်။ ချထား၍ မဖြစ်။ ကိုယ်ချထားသည့် ဓားကို ခလုတ်တိုက်ပေါင်း များပြီ။ မျက်စိမှောက်ပြီး ခြေတိုအောင် ရှာရသဖြင့် အချိန်ဖင့်ပေါင်းများပြီ။ နောက်ထပ် သုံးကော် ကော်ပြီး ဆီးခက် နှစ်ဆယ်ခန့် တင်ပြီးချိန်ကျမှ ကိုထွန်းညံ၏ အသံ ပေါ်လာသည်။ အထူးအထွေ မရှိပါ။ “မဆာသေးဘူးလား၊ ထမင်းစားကြရအောင်” အဖော်ညှိခြင်းဖြစ်သည်။

နေလုံးသည် တောင်ရွာ ထတောပေါ်သို့ တစ်တောင် ကျော်ကျော် မြင့်တက်လာပြီ။ သို့ပါလျက်နှင့် ရောင်ခြည် မဖြာသေး။ ကျီးအာသီးနှယ် နီရဲနေဆဲသာ။ ကိုးခွင်ရပ်သည် မြူအုံထူထူဖြင့် သိုင်းဖွဲ့ထားဆဲ ရှိသေးသည်။ သည်လက္ခဏာကို ရီးဆေးရိုး မကြိုက်ပါ။ လေကျမည့် လက္ခဏာဖြစ်သည်။ လေကျမှဖြင့်..။

ရီးဆေးရိုး၏ စိတ်က ရွာသို့ ပြန်သွားသည်။ သည် အရပ်၏ လေကျချိန်က ညနေ ငါးနာရီ၊ ချက်တုန်း ပြုတ်တုန်း။ မီးဖိုမီးကို မငြှိမ်းနိုင်မီ ဘီလူးထွက် ထွက်သောလေ၊ ဗြုန်းဗြင်းနောင်ဗြင်း ကျလေ့ရှိသောလေ။

သို့မို့ကြောင့် ရွာပြင် လေကွယ်တွင် ချက်သူချက်၊ မွန်တိမ်းသည်နှင့် ထမင်းအိုး တည်သူတည်။ သို့သော် ထမင်းအိုး လွှင့်မပစ်ရခြင်းနှင့် မီးအန္တရာယ် ကင်း ခြင်းသာ ရှိသည်။ လေကားသည်နှယ် ရီဝေဆိုင်းနေပါက ကျလာတော့သည်သာ။

သည်နှယ် လေကျလာပါက ခံနိုင်စေရန် နွားတင်းကုပ်ကို ကင်ပွန်းခါးတုံးဖြင့် ဖိသည်။ ကောက်ရိုးပုံကို သေသေချာချာ ခေါင်ချုပ်သည်။ အိမ်ခေါင်မိုးက အစ လွင့်စရာ လန်စရာများကို အစစ ကြိုတင်ဖိအုပ်ထားပါလျက်က လေလာချိန်တွင် လန်သေးလွင့်သေးသည်။ အိမ်မှာ ကျန်ခဲ့သော အဘွားကြီးအိုမှာ “ကိုဆေး ရိုးရေ လုပ်ပါဦး” အော်စရာ လူလည်း မရှိ။ မည်သို့ လုပ်ပါမည်နည်း။ ခြေရင်းထရံ မတုပ်ရသေးပါ တကား။ ‘အင်း ထရံကြီး ကွာကျမှဖြင့်’ တွေး၍ မဆုံးသေးမီ ကောက်ရိုးထုံးတွေက အာရုံထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပြန်သည်။ ကောက်လှိုင်းတစ်စည်းစီကို ပုတ်ခြွေပြီးတိုင်း ပြန်၍ ထုံးဖွဲ့ထားသည်။ အနှံတွေ မပါတော့သည့် ကောက်ရိုးထုံး။ သည်ကောက်ရိုးထုံးတွေကို အိမ်က နွားတွေ အတွက်သာ စဉ်းကျွေးရသည် မဟုတ်။ ဝယ်လာသူ ရှိလျှင်လည်း ရောင်းရသေးသည်။ ‘ဘယ် အရပ်မှာ မိုးခေါင်လို့ နွားစာတစ်မျှင်မှ မရှိဘူး၊ လှူကြပါဦး’ ဆိုလာလျှင်လည်း လှူရ၊ ပေးကမ်းရသည်။ သို့လျှင် သုံးစွဲပေးကမ်းနိုင်ရန် သပ်သပ်ရပ်ရပ် ပုံထားသည်။ ထန်းရွက်ဖြင့် ဖုံးထားသည်။ ထန်းရွက်ပေါ်တွင် တုံးတွေ၊ မြေကြီးခဲတွေ၊ အုတ်ခဲတွေ တင်ထားသည်။ တင်ထားသော်ငြား လေဒဏ်မှ ခံနိုင်ပါမည်လား။

အားခွန်ဗလ ကြီးမားသော လူသန်ကြီး တစ်ယောက်သည် တဲအိုကလေးတစ်လုံးကို တအား တွန်းဖိထားဘိသို့ လေသည် တရကြမ်း တိုက်၏။ တဝေါဝေါ တဝုန်းဝုန်း တအုန်းအုန်း တဒိုင်းဒိုင်း မြည်သံမစဲ တိုက်အား မလျှော့ဘဲ တိုက်ခတ်၏။ ထိုသို့ တိုက်ခတ်နေဆဲတွင် လေပုန်းက ဝင်မွှေသေးသည်။ လေပုန်းဝင် မွှေ့ပြီ ဆိုမှဖြင့် စောစောက ဘာမျှ မဖြစ်သော ဖျာတွေလည်း အိမ်ထဲတွင် လွင့်၏။ သံပန်းကန်၊ ဒန်အိုးဒန် ခွက်များ ဝဲပျံမြူးထူးကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ လေပုန်း မွှေခဲ့သော် အမယ်ကြီးအို ဖျာရိုက်သဖြင့် မူးဝေ လဲပြိုချေမည်လား။ ကောက်ရိုးထုံးပေါ်မှ ထန်းရွက်တွေ မမျှော်လင့်ဘဲ လန်ထွက်သဖြင့် အမယ်ကြီးအိုကို တုံးတိုတုံးစတွေ ရိုက်မိချေမည်လော။ သူ့ဘာသာသူ နေသော သောကအမှိုက်ပုံကို သွားဖွမိသည့် ခဏ၌ ဆုပ်ကိုင်ပြီးသား ထမင်းလုတ်သည် ပါးစပ်ဝ၌ တန့်နား၏။ ဖျတ်ခနဲ သတိ ဝင်လာချိန်တွင် သူ့အဖြစ်ကို ကိုထွန်းညံ သိချေပြီလော။ စောင်းငဲ့ အကဲခတ်ရင်း ထမင်းခွံ့၏။ ထမင်းနင်ပါလေတော့သည်။ ထမင်းနင်သည် ဆိုကာ ရေမသောက်ရဲ။ နင်သော ထမင်း လျှောကျအောင် ဆိုကာ ရေသောက်မိသဖြင့် အသက်ရှူ တစ်ကြိမ် မှားဖူး ကတည်းက သည်းခံစိတ် မွေးတတ်ပြီ။ ခါးကို ဆန့် ကာ အသက်ဝအောင် ရှူသည်။ လည်ချောင်းတွင်းမှ တင်းကျပ်ဆို့နင့်နေသော ဝေဒနာသည် တော်တော်နှင့် မပျောက်။

ကိုထွန်းညံကား နောက်က ရန်သူလိုက်လာဘိ သကဲ့သို့ အတင်းခွံ့ အတင်း မျိုချနေသည်။ သူ့ကို ကြည့်ပြီး မနာလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ရင်တွင်းနှင့် လည်ချောင်းတွင်းမှ အောင့်သော ဝေဒနာ မပြေသေး။ ထမင်းတစ်လုတ်ကို အရည်ပျော်လုခမန်း ညက်အောင် ဝါးပြီးမှ မျိုချ၏။ ဝေဒနာသည် ထိုအခါ ကျမှ သက်သာလေ၏။ ‘အင်း ဒုက္ခမရှိ ဒုက္ခရှာ၊ ကိုယ်လည်း ဘာမှ မတတ်နိုင်တာကို တွေးပြီး ပူမိတာကိုး’ ဟု ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်မိသည်။ ငါးပိဖုတ်နှင့် ငရုတ်သီးထောင်းမှာ ညက အကျန်ပေမယ့် နှမ်းဆီနံ့ သင်းသင်းနှင့်မို့ အရသာ ရှိလှ၏။ အရသာ ရှိတိုင်းလည်း အတင်း မမျိုဝံ့။ သွားဖုံးနှင့် ကြိတ်ချေနေရသေး၏။ ကိုထွန်းညံ ဆေးလိပ်သောက်၍ တစ်ဝက်ကျော် ကျသွားပြီ။ ထိုအခါတွင်မှ ရီးဆေးရိုး ထမင်းစား၍ ပြီးသည်။ နေကို မော့ကြည့်သည်။ ဆွမ်းခံဝင်ချိန် ကျော်ခဲ့ပြီ။ နေမရင့်မီ မြူမကွဲမီ သုတ်ခြေတင်မှ ဖြစ်မည်။ ရီးဆေးရိုးမှာ ရေသောက်မိသော်လည်း လက်မဆေးမီ ဓားကို ဆွဲကာ နေရာပြောင်းခဲ့၏။

••••• ••••• •••••

၃

“ကိုဆေးရိုးရေ ပြန်ကြစို့၊ တော်ပြီလားလို့”

ကိုထွန်းညံ ထံမှ အသံ ပေါ်လာချိန်တွင် ရီးဆေးရိုးသည် ဆီးခက်များကို ‘ကုပ်ဝါး’ ဖြင့် နှိပ်နေပြီ။ တောထဲတွင် သစ်ပင်ရှိကား ရှိ၏။ လှည်းတစ်ဆုံး ရှည်သော အပင်ကား ရှားပြီ။ သို့အတွက် အိမ်မှ ဝါးနှစ်လုံး၊ ကြိုးလေးချောင်း သယ်ခဲ့သည်။ လှည်း၏ ဦးပိုင်းမှ ကြိုးများကို လှည်းသန်တွင် ချည်သည်။ လှည်းနောက်မြီးပိုင်းမှ ကုပ်ဝါးကြိုးများကို လှည်းဝင်ရိုးတွင် ချည်သည်။ ပွသည် ဖြစ်စေ ကျစ်သည် ဖြစ်စေ၊ သည်မျှဆိုလျှင် လုံလောက်ပြီ။ ဆီးဆူးပေါ် တွင် ဂုန်အိတ် ခင်းသည်။ သည်အပေါ်မှာ ဓား၊ ခက်ရင်း၊ ထမင်းထုပ်၊ ရေဘူးနှင့် နတံ (နှင်တံ)ကို တင်ထားခဲ့ပြီးမှ ကိုထွန်းညံကို ကူရန် လာခဲ့သည်။ ကိုထွန်းညံသည် နွားနှစ်ကောင်ကို ထမ်းပိုးတွင်း သွင်းနေ၏။ ဆီးခက်များကား ထိုးထောင် မို့မောက်နေသည်။

“ဟေ့ … နွား မတပ်နဲ့ဦးလေ၊ ‘ကုပ်’ နှိပ်ဦးမှပေါ့”

ကိုထွန်းညံ တန့်မသွားပါ။ အလှည့်နွားကို လည်ပတ်ကြိုးပတ်ပြီး ထမ်းပိုးကျစ် စိုက်သည်။

“ဟေ့ကောင် ကုပ်မနှိပ်ရင် မရဘူးလေ”

“ကုပ်နှိပ်လောက်တဲ့အပင် မရှိဘူးဗျ၊ ရပါတယ်ဗျာ၊ ကြိုးသိုင်းထားတာပဲ၊ လမ်း ဒါလောက် ဆိုးတာ မှတ်လို့”

ပြောရင်းကပင် အတိုင်နွားကို ကသည်။ လူသာ ပေါ့တီးပေါ့ဆ မဟုတ်၊ အသံကလည်း ခပ်ပေါ့ပေါ့ပင်။

“အေးလေ၊ ဒါဆိုလည်း သွားကြစို့” ဆိုကာ ရီးဆေးရိုး လှည့်ထွက်ခဲ့ကာ နွားတပ်ပြီး မောင်းထွက်လာသည်။ လှည်းလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ရောက်ချိန်တွင် ရီးဆေးရိုး လှည့်ကြည့်မိသည်။ လှည်းဆောင့်တိုင်း ခုန်နေသော ကိုထွန်းညံ။ ရီးဆေးရိုး လှည့်ပြောမည် ကြံသေးငြား မပြောဖြစ်။ အတိုင်နွားက တောရကျောင်း လမ်းခွဲဘက် ဆွဲနေသဖြင့် နှင်တံနှင့် တို့၊ ပါးစပ်က ငေါက်နေရသည့် အတွက် ပြောရန် မေ့သွားတော့သည်။

“ထွန်းညံရေ၊ တို့ပြီး မောင်းဟေ့၊ နေအေးတုန်း ခရီးတွင်အောင်”

ဆွမ်းစားခေါင်းလောင်းသံ မကြားရသေးပါ။ နေကို မော့ကြည့်ပြီး ရီးဆေးရိုး ခန့်မှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုထွန်းညံမှာ ပြန်မပြောနိုင်ပါ။ ရှေ့သို့ လျှောလာသော ဆူးခက်တွေ နောက်တွန်းရ၊ ဘေးဆင်းနေသော ဆူးခက်တွေကို ဆွဲတင်ရနှင့် လက်ငါးချောင်းလုံး သွေး အလူးလူး ဖြစ်နေသည်။

ညောင်ကုန်းရွာ မရောက်မီပင် သူတို့ လှည်းများ ချောင်းထဲသို့ ဆင်းမိသည်။ မရှေးမနှောင်းပင် ညောင်ကုန်းကျောင်းမှ ဆွမ်းစားခေါင်းလောင်းသံများ၊ ခွေးအူသံများ ညံတက်လာ၏။ ထိုအချိန်တွင် ရီးဆေးရိုး စိတ်ထဲ၌ တစ်ခုခု ထူးခြားသလို ထင်မိ၏။ စင်စစ်သော်ကား ကိုင်းတောထဲမှ ငှက်သံများ ရပ်စဲသွားခြင်း၊ တညင်ညင် တိုက်ခတ်နေသော လေပြည် ရပ်ဆိုင်းသွား ခြင်းဖြစ်၏။ အလယ်သောင်သည် အတက် ပြေငြား အဆင်း ဆိုးလှသည်။ ရီးဆေးရိုးသည် နွားနှစ်ကောင်ကို အပြေးဆင်းခွင့် မပေးပါ။ ဖြည်းဖြည်းဆင်းအောင် ကန်ကြိုးဖြင့် ထိန်းထားသည်။ ရပ်စောင့်နေသော ကိုထွန်းညံ ဘက်သို့ မျက်နှာအလှည့်တွင် အနောက် မြောက်ဘက်မှ အလုံးကြီး တစ်လုံး ဂွမ်းမှုန် ဂွမ်းမျှင်များ လွင့်တက်သွားသည့်နှယ် ထောင်တက်လာသော ဖုန်လုံးကြီး။

“ထွန်းညံ မဆင်းနဲ့၊ လေကျလာပြီ၊ ကိုင်းတော ကွယ်မှာ ရပ်နေ”

ရီးဆေးရိုး အော်ဆဲမှာပင် ကိုထွန်းညံ၏ လှည်းက ဆင်းလာပြီ။ ရီးဆေးရိုး သူ့လှည်းပေါ်သို့ ‘လှည်းပုံ’ တောင်းပေါ်မှ လှမ်းတက်ကာ ကိုင်းတော သောင်ခုံစပ်သို့ မောင်းခဲ့သည်။ ကြီးမားသော ဆည်ကြီးတစ်ခု ပေါက်ကျဘိသို့၊ ပင်လယ်လှိုင်းလုံးကြီးများ ပြေးတက်လာဘိသို့ ကျယ်လောင်ပြင်းထန်သော အသံများ ပြေးလာသည်။ မရှေးမနှောင်းမှာပင် ကိုင်းတောကြီး တဝီဝီအော်လျက် လေပြင်းကြီးများ ကျရောက်လာတော့သည်။

ရီးဆေးရိုးသည် နွားနှစ်ကောင်ကြား ထမ်းပိုးတုံး အောက်တွင် ဝင်ထိုင်ကာ လေကို ကျောပေးထား၏။ သဲမှုန်များသည် မိုးသီးမိုးပေါက်အလား ကျလာ၏။ ကိုထွန်းညံ ဘာဖြစ်သွားသလဲ၊ ဘယ်ရောက်နေသလဲ မမြင်ရတော့ပါ။ နားထဲတွင်မူ ရှောခနဲ ဗုန်းခနဲ ကြားလိုက်သလိုရှိ၏။ လေသည် လျော့သွားလိုက်၊ တစ်ကြော့ပြန်လာလိုက်နှင့် တစ်နာရီခွဲခန့် တိုက်ပြီးမှ တိခနဲ ပြတ်သွားသည်။ သဲမှန်ပြတင်းကြီးလည်း လက်ဖြင့် ပွတ်လိုက်ဘိသို့ တဖြည်းဖြည်း ကြည်လင်လာ၏။ သောင်ခုံ အဆင်းတွင် ရပ်နေသော လှည်း၊ လှည်းရှေ့ တွင် ဆီးခက်ပုံကြီး။ ထွန်းညံ ဘယ်မှာနည်း။ ရီးဆေး ပြေးလာပြီး ဆူးခက်တွေ ဆွဲလှန်သည်။ မှောက်လျက် ကားကားကြီး သတိလစ်နေသော ကိုထွန်းညံ။ ဧကန္တ ဆူးခက်တွေ ရှေ့ အလျှောတွင် လူပါ လျှောကျပြီး နောက်မှ ပါလာသော ဆူးခက်များ အောက်သို့ ရောက်သွားခြင်း ဖြစ်ပေမည်။

ကိုထွန်းညံ သတိရချိန်တွင် လှည်းပေါ်သို့ မတက်နိုင်တော့ပါ။ သို့အတွက် ရီးဆေးရိုးမှာ ဆီးခက်တွေ အကုန် လှန်ချပစ်ပြီး ကိုထွန်းညံကို လှည်းပေါ် ပွေ့တင်ပေးရသည်။ သူ့လှည်းကို နောက်က ထားလျက် လှည့်ကြည့် လှည့်ကြည့်နှင့် ခရီးဆက်ရသည်။ အိမ်အပြန်မို့ နွားတွေ ဖြောင့်ဖြောင့် မလိုက်မှာ မစိုးရ။ လူသာ လျှောကျကျန်ခဲ့မှာ စိုးရသည်။ သို့အတွက် တငဲ့စောင်းစောင်း ပြန်ကြည့်ရသည်။ ကိုထွန်းညံကို ပြန်ကြည့်နေရသောကြောင့်လည်း ရမ်းဘိုကုန်းကို လေပြင်း မည်မျှ မွှေသွားသနည်း၊ အမယ်ကြီးအို ဘေးရန်မှ ကင်းပါစ တွေးရန် ပူရန် သတိမရပါတော့ချေ။ ‘အစက ငါ အပြောသားပဲကွာ’  ဟူ၍လည်း အပြစ်မတင် ရက်တော့ပါ။ အိမ်သို့ မသေမပျောက် ခေါ်သွားနိုင်ရေးကိုသာ ရီးဆေးရိုး စိတ်စောနေပါတော့သည်။

▢ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း
📖 ကိုဆေးရိုး ပေါင်းချုပ်