Sunday, February 8, 2026

ကမ်းလက်သင့်နိုး


 

❝ ကမ်းလက်သင့်နိုး ❞
          ( သတိုး )

ကိုလတ် အိမ်ပြန်လာတော့မည်ဟု သတင်းသဲ့သဲ့ ကြားရုံမျှနှင့် မေမေကတော့ ဝမ်းသာအူမြူးနှင့်တော့သည် ။

မောင်နှမတွေ ထဲမှာ ကိုလတ်ဟာ မိဘအပေါ် အသိတတ်ဆုံး ၊ အနစ်နာခံငဲ့ညှာတတ်ခဲ့ဆုံး ။ ပြီး မေမေ အားကိုး ချစ်မြတ်မဆုံးသော သားတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည် မဟုတ်လား ။ ကိုလတ် တစ်ယောက် အိမ်နှင့် ခွဲခွာဝေးလှမ်းခဲ့တာပင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုမျှ မကတော့ပြီ ။ ကြားထဲမှာ ခဏ တစ်အောင့် ဆိုသလို အိမ်ပြန်လာတတ်သေးသော်လည်း ဘယ်တော့မှ တစ်ပတ် ၊ ဆယ်ရက် ပြည့်အောင် မနေ ။ ဖေဖေ နာတာရှည်ရောဂါဖြင့် အိပ်ရာထဲ လဲနေစဉ် မှာတောင် ခဏငယ်မျှသာ ရောက်လာ ပြေးပြန် သွားခဲ့တာဖြစ်သည် ။ ဖေဖေ ဆုံးပါးခဲ့ချိန်တုန်းကလည်း အသုဘရက်လည်အောင်ပင် မစောင့်နိုင်အားခဲ့ ။ ဖေဖေ့ ရုပ်အလောင်း မြေချပြီးသည်နှင့် သုတ်ခြေတင် ပြန်ပြေးသွားခဲ့သည် ။ မေမေ့အား ဒရောသောပါး ဦးသုံးကြိမ် ပုဆိန်ပေါက် ချကာ ခရီး ဆောင်အိတ် တန်းဆွဲ ၊ ပြန်ပြေး သွားခဲ့တာမို့ ဆုပေးစကားပင် မပြီးဆုံးလိုက်ရသည့် မေမေ ကတော့ အကြောင်း စပ်ဆိုင်တိုင်း တဖျစ်တောက်တောက် စကားနာထိုးတတ်ခဲ့သေးသည် ။

“ သူ့အလုပ်က ခွင့်မရ ဘူးတဲ့ မေမေရဲ့ ။ ကိုလတ် အကြောင်းလည်း သိသားနဲ့ ။ အလုပ်ကို သိပ်စွဲလမ်းတာလေ ”

“ ချစ်စ ၊ ခင်စ မိန်းမနဲ့ ရက်ရှည်မခွဲနိုင်လို့ ဖြစ်မှာပါ အေ ”

မေမေက ပြုံးမဲ့သည် ။ ကိုလတ် တစ်ယောက် ထိုမိန်းကလေးနှင့် နှစ်အရှည်အကြာ အတူ နေခဲ့ကြတာ မေမေ့အား ပေးမသိခဲ့ ။ လက်ထပ်လိုက်ကြပြီ ဆိုလေမှ မဖြစ်မနေ အသိပေးခဲ့ရတာဖြစ်သည် ။

“ ဘယ်အမျိုးအနွယ်မှန်း ၊ ဘယ်ကမှန်းလည်း မသိ ”

မေမေက သူ့စိတ် အငြိုအငြင်ကို ဖော်ပြခဲ့လေလျှင် ...

“ သူ့ဘဝသူ စီမံဖန်တီး တတ်မှာပါ မေမေရယ် ။ ကိုလတ်လည်း ငယ်တော့တဲ့ အသက်အရွယ်မှ မဟုတ်ဘဲ ”

ပြေရာပြေကြောင်း ပြောမိသော်လည်း စိတ်အတွေးမှာ တော့ တစ်ရှည်တစ်လျား ဆန့်ပွား မျှော်ကြည့်မိခဲ့ပါသည် ။ ကိုလတ် နှင့် သူ့ ပဝါပါးပါးမလေးတို့သည် ကိုယ့်မြေရေကို ခွာစွန့်ကာ တစ်ပြည်ရပ်ခြားမှာ ဝမ်းစာရှာဖွေရသူ ဘဝတူတွေတော့ မှန်ပါရဲ့ ။ ဒါပေမဲ့ လူမှန်း သိတတ်စ ၊ အမိအဖတွေ လက်ထက် ကတည်းက အိမ်မှန်းယာမှန်း မသိ ၊ ဇာတိမေ့လျော့စွန့်လွှတ်ကာ တစ်ပြည်ရပ်ခြား မှာသာ ကြီးပြင်းခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်တဲ့ ။

“ မြန်မာစကားရော ပြောတတ်သေးရဲ့လား ”

Video Chat မှာ ကိုလတ် နှင့် စကားပြော ဖြစ်ခဲ့လျှင်တော့ ကိုလတ်၏ နောက်ပါးက မျက်နှာနုဖွေးဖွေးလေးကို ပြုံးငေးမိတော့သည် ။ ဝှေ့ယမ်းနှုတ်ဆက်ရန် လက်တစ်ဖက် အမှတ်မဲ့ မြှောက်တက်သွားတော့မလို ဖြစ်ပြီးမှ သတိတရ ရှက်လန့်စွာ လက်အစုံကို စားပွဲအောက်သို့ ထိုးဝှက် လိုက်ရသည် ။ မြန်မာစကား တစ်ခွန်းတစ်စ ဆိုဖြစ်လျှင် တော့ စကားသင်စ တိုင်းရင်း သူတစ်ယောက် မြန်မာစကား ပြောနေသလို ခပ်ဝဲဝဲမို့ နည်း နည်းတော့ အားစိုက်နားထောင်ရပါသည် ။ သူကိုယ်တိုင်က မြန်မာစကားကို စိတ်မဝင်စားခဲ့တာ ဖြစ်မည် ။ ပုံမှန်အခြေအနေမှာ တိုင်းခြားဘာသာ စကားကိုသာ လည်မွတ်စွာ ပြောလေ့မြဲလည်း ဖြစ်ပုံရပါသည် ။ ပြီး မြန်မာမှု ၊ မြန်မာ့ အလေ့များနှင့်လည်း အကျွမ်းတဝင် ရှိပုံ မပေါ် ။ ကိုလတ် ကလည်း ...

“ မြန်မာလို ပြောရင် သူ့ ပြန်ရှင်းပြနေရတာနဲ့ မတွင်ဘူးဟာ ။ ဟိုက စကားပဲ ပြောဖြစ်ကြတော့တယ် ”

မေမေ မသိအောင် သက်ပြင်းသာ မျဉ်းရှိုက်ရတော့သည် ။

••••• ••••• •••••

“ သားသမီးတွေ မွေးထားလည်း အရေးအကြောင်း ကြုံရင် လက်လှမ်းတမီမှာ တစ်ယောက်မှ မရှိကြပါဘူး ”

တစ်ခါတစ်ရံတော့ မေမေက အားငယ်စွာ စိတ်လွတ်လက်လွတ် ရေရွတ် ညည်းတွားတတ်သေးသည် ။

“ မေမေ အထွေးလေး တစ်ယောက်လုံး ရှိသေးတယ်လေ ။ အထွေးက မေမေ့သမီး မဟုတ်ဘူးလား ။ အထွေးကို ကျတော့ မေမေက အားမကိုး ဘူးပေါ့ ဟုတ်လား ”

မေမေသည် ထိုအခါကျမှ အထွေးလေးအား သနား အားနာသလို မျက်ဝန်းတွေကို မလုံမခြုံ ဝှက်ကွယ်ကာ စကားတွေ ဟိုရောက် ၊ သည်ရောက်ဖြင့် ဖြေရှင်းလို့ပဲ မဆုံးတော့ ။ အထွေး၏ ကွယ်ရာမှာတော့ ...

“ အထွေးလေး တစ်ယောက်တောင် မစွမ်းမသန်မို့ ကြံဖန် ကျေးဇူးတင်ရတော့မလိုပဲ ။ သူများတွေလို သန်စွမ်း ကျန်းမာရင် သူလည်း ကျုပ် အနား ဘယ်နေမှာတုံး ။ ခု လောက်ရှိ သူ့အစ်ကို ၊ အစ်မတွေ ခြေရာ နင်းပြီပေါ့ ”

ထိုစကားတို့ တစ်ဆင့်ကြားဖြင့် အထွေး၏ နားသို့ ပေါက်ကြားရလေလျှင် အထွေး ကတော့ ကိုယ့်ဘဝကို နာကျင် ခံစားရသည်ထက် မေမေ့ကို သာ အသနား ပိုရတော့သည် ။

အထွေးတို့ မောင်နှမ ငါးယောက်မှာ ကိုကြီး က မြို့သူနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ အိမ်မှ အလျင် ခွာခဲ့သူဖြစ်သည် ။ ဇနီးသည်က သားဦးကိုယ်ဝန် ကို မွေးဖွားပြီး လောကမှ စောစီးစွာ စွန့်ခွာခဲ့လေလျှင် သား ငယ် နီတာရဲလေးကို မေမေ့ လက်အပ်ကာ ခြေဦးတည့်ရာ လွင့်ပြန်တော့သည် ။ ထို့ နောက် မမကြီးက သျှောင် နောက် ဆံထုံး ပါခဲ့ပြန်သည် ။ ဒါပေမဲ့ ကိုလတ် ၊ မမငယ် နှင့် အထွေးတို့ မောင်နှမ သုံးယောက် အပြင် မြေးဦး အမွန် ပုလုကွေးလေးလည်း ရှိနေ သေးသည်မို့ မေမေ့ အဖို့ မသိ သာလှသေး ။

ထိုအချိန်မှာ ဖေဖေ လည်း သန်မာဖျတ်လတ်ဆဲ ။ ဖေဖေတို့ ထုံးဖိုတွေလည်း အရှိန်ပြင်းပြင်း လည်ပတ် ကောင်းနေဆဲ ။

အထွေးတို့၏ ရွာကလေးက မြစ်နှင့် မလှမ်းဝေးသော ချောင်းကမ်းနံဘေးမှာ ရှိပေမဲ့ တောင်ကုန်းမြင့်မြင့်တွေ ခြံရံနေပြန်သော ဥယျာဉ်ရွာကလေး ဖြစ်သည် ။ ခြံဝန်းကျယ်တိုင်းမှာ ဖြောင့်မတ်မြင့် မားစွာ အုပ်ဖွဲ့ပေါက်ရောက် ကြသော ထီးရိုးဝါးရုံ ၊ ဝါးပိုး ဝါးရုံတို့ဖြင့် စိမ်းညို့အေးမြနေ ခဲ့ဖူးသည် ။ ပင်ဝါးရုံတို့ အကြားမှ တောင်ကုန်းတောင် ပို့မြင့်မြင့်များမှာ အထွေးတို့ ကလေးဘဝက ပြေးတက် ပြေးဆင်း ခုန်ပေါက်မြူးထူး ပြေးဆော့ခဲ့ဖူးသော်လည်း လူကြီးများ၏ အလစ်ကို ချောင်းကာသာ ဆော့ကစား ခွင့်ရခဲ့တာဖြစ်သည် ။ တောင် ပို့တွေပေါ်မှာ ပြေးဆော့နေ သော ကလေးတစ်စုကို မြင် လျှင် ရွာထဲက မည်သည့် လူကြီးမဆို စိတ်ပူပန်လေ့မြဲ ၊ စိုးရိမ်တကြီး တားမြစ်လေ့မြဲ ။ တောင်ပို့ထိပ်ဖျားတွင် ရေတွင်းပျက်ကြီး တစ်ခုလို နက်ရှိင်းသော တွင်းနက်ကြီးများ ကိုယ်စီ ရှိနေနှင့်သည် လေ ။ ထုံးဖိုအဟောင်းများ ဖြစ်ပါသည် ။

အထွေးတို့ ရွာကလေး၏ ချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းမှာ ထုံးကျောက်ချပ်တွေ အလွှာ အထပ်လိုက် ရှိနေနှင့်သည် ။ ထိုကျောက်တုံးအချပ်ကြီး များအား လှေငယ်များဖြင့် ချောင်းကို ကူးဖြတ်၍ သယ် ယူပြီး တစ်ရွာလုံးနီးပါး ထုံး ဖုတ်ခဲ့ကြသည် ။ ထို့ကြောင့် ရွာရှိ တောင်ကုန်း ၊ တောင်ပို့ မှန်သမျှ ထုံးဖိုချည်းသာဖြစ် တော့သည် ။ တောင်ကုန်းမြင့်၏ ထိပ်ဖျားမှာ တွင်းဝ အချင်း ငါးလံခန့် ၊ စောက်အနက် လူ အရပ် နှစ်ပြန်စာ တွင်းနက် ကြီးကြီး တူးရသည် ။ ထိုတွင်း နက်နက်၏ အခြေမှစကာ အရွယ်စုံ ထုံးကျောက်ချပ် ၊ ကျောက်တုံးကြီးများကို အလယ်မှာ မီးခိုးခေါင်းတိုင် သဏ္ဌာန် ဖယ်ချန်ကာ နံဘေး မှ ရံလျက် စနစ်တကျ ၊ အကြားအလပ် မရှိအောင် စီစီညီညီ ဆင့်စီရသည် ။ ကျောက်တုံးစီသူသည် လုပ်သက်ရင့် ၊ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်ရန် လိုအပ်ပြီး ပညာပါလှသည်ဟု ဖေဖေက ပြောဖူးသည် ။ စီညီမြင့် က မောက်လာတော့ ကျောက်တုံးပုံမို့မို့ကလေးသည် တောင် ကုန်းထိပ်ဖျားမှ ထပ်မံထွက် ပေါ်လာသော အမြင့်တစ် တောင်ခန့်ရှိ တောင်ထွတ် အသစ်ကလေးနှယ်ပင် ။ ထိုးထွက်မို့မောက် လာသော ထို ကျောက်စီပုံကလေးကို ကောက်ရိုး ၊ နွားချေး ၊ ရွှံ့တို့ဖြင့် လေလုံအောင် ရောနှောလိမ်းကျံကာ “ မံ ” ပေးရပြန်သည် ။

တောင်ကုန်း၏ နံဘေး တစ်ဖက်ကို ပြင်ညီနံရံဖြစ်လု နီးပါး လှီးဖဲ့ဖြိုချကာ တောင် နံရံအောက်ခြေနားမှာ ထင်းမီး ထိုးရန် လေဝင်ပေါက်လည်း ဖောက်ထားပါသေးသည် ။ ထုံးကျောက်တုံးများ အားလုံး ထင်းမီး အပူရှိန်ဖြင့် လေး ဆယ့်ငါးရက်ခန့် အပူပေးပြီးလျှင် ရေဖြင့် ဆွတ်လောင်းထိ ရုံမျှဖြင့် မွမွကြေကာ မဖောက် ထုံးမှုန့်ဖြူဖြူ ရတော့သည် ။

အထွေးတို့၏ ရွာလမ်း တစ်လျှောက်နှင့် အိမ်နံရံများ ၊ ဓနိအိမ်အမိုးများမှာ ထုံးမှုန့်များ လွင့်ဝဲဖွေးဖုံ နေခဲ့ဖူးတာဖြစ်သည် ။ မိုးအခါတွင် ပင် တံစက်မြိတ်မှ ကျသော မိုးရေကို ခံယူသောက်သုံးရန် မရဲသော်လည်း ရေတွင်းရေ ကန်များနှင့် အစားအစာ ၊ ပြီး ... ရှူသွင်းလိုက်သော လေထုထဲမှာ ထုံးမှုန့်အမှုန် အမွှားတွေ ပျော်ဝင်ရောနှော နေလေမလားဟု ဘယ်သူမှ စေ့စေ့ငုငု တွေးမကြည့်ခဲ့ကြ စဖူး ။

လူနေအိမ်တွေ ကြားမှာ ထုံးဖိုများ ရှိနေခြင်းသည် မအပ်လျော်မှန်း ၊ ကျန်းမာရေး အတွက် အန္တရာယ်ကို ဖိတ် ခေါ်ရာရောက်မှန်း ကြားဖူး နားဝ ရှိသော်လည်း ဘယ်သူကမျှ အရေးတယူ ဂရုမပြုအားကြပါပေ ။ မွေးဖွားလာသော ကလေးများ အတွက်လည်း စိုးရွံ့ပူပန်ကြရုံသာရှိ သော်လည်း ကလေးတိုင်းမှာတော့ ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြ သည်ဟုသာ လိုရာဆွဲကာ မရေရာလှသော အကောင်းမြင်စိတ်ကို မွေးထားလိုက်ကြ တော့သည် ။

အထွေးတို့ နှယ် လူဖြစ်လာ ကတည်းက ကျိန်စာသင့်ကာ ကံကွက်ကျားမိရသူတွေကို မျက်မြင်ဖြစ်သော်လည်း ခဏသာ အုန်းတသည်းသည်း ၊ ရက်အတန်ကြာလျှင် မေ့ ပျောက်ထားနိုင်ကြပြန်မြဲ ။

အထွေးလေး ၏ မျက်ဝန်းများကို မျက်နှာစိမ်းများက စတွေ့စမှာ ကြောင်တောင်ကန်း ဟုပင် အထင်ရောက်ခဲ့ကြတာဖြစ်သည် ။ အထွေးသည် မွေးစကတည်းကပင် မျက်ဝန်းမှာ မျက်ဆန်နက်ကလေး ရှိပင်ရှိငြား အရောင် မထင်ရှား ။ မျက်ဖြူသားထက် သိသာရုံမျှ ကြည်နောက်နောက် မီးခိုးရောင် အလွှာပါးကလေး ဖုံးကာ ထားသလို ထင်ရတာ ဖြစ်သည် ။ သို့ပေမဲ့ အမြင်အာရုံလည်း တစ်စုံတစ်ရာ မချွတ်ယွင်းသည်မို့ ကျေးဇူးတင်ရမည် ။ သို့သော် အထွေး၏ လက်အစုံသည် လက်ဖျား နေရာမှာ လက်သည်းခွံ မပါ ၊ တချို့ လက်ချောင်းလေးများမှာ အရိုးပါရုံမျှမို့ ပိန်ဖျော့ ကျုံလှီလျက် လက်ဖျားထိပ်တွင် တိုတိကာ ဘောလုံးငယ်လေး သဖွယ် သီးထနေခဲ့သည် ။

သားသမီး လေးယောက်တုန်းက တထိတ်ထိတ် ပူပန်စိုးရိမ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း အမှတ်မဲ့ မခိုးမခန့် နေနိုင်ဆဲ ဖေဖေသည် အထွေးဆုံးသမီး ကျလေမှ အရှိုက်ထိကာ ခံခက်မွှန်ထူလျက် ထုံးဖိုသူကြီး ဘဝကို လမ်းစဖြတ်နိုင်ခဲ့တော့တာဖြစ်သည် ။

••••• ••••• •••••

ကိုလတ် တစ်ယောက် ရန်ကုန်သို့ ရောက်လာခဲ့သည့်တိုင် မေမေ့အား ပေးမသိရဲခဲ့သေး ။ စားသောက်ဆိုင်ကြီး တစ်ခုမှာ နှစ်ရှည်လများ ခြေစုံ မတ်မတ်ရပ်ကာ အသားတွေ တုံးတစ်ခုတ်ထစ်ခဲ့ရသော ကိုလတ်သည် အပြန် လမ်းတစ်လျှောက် အစန့်သား လဲလျောင်းလျက်သား လိုက်ပါလာခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါသည် ။ ခါးနာရာမှ အစပြုကာ အကြောညပ်သလိုလို စ,ဖြစ်တာဟု ကိုကိုကြီးက ဝေဝါးစွာ ဆိုလေလျှင် အထွေး ကတော့ ပူပန်ပျာယာ နှင့်တော့သည် ။ ကိုလတ်အား မေမေ နှင့် မတွေ့ခင် အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများနှင့် တိုင်ပင်ပြသရန် ရန်ကုန်တွင် ရှိနေသော မမလေးက စီစဉ်နှင့်ရသည် ။

မမလေးတို့ ၊ အထွေးတို့က မောင်နှမတွေ ထဲမှာ ကိုလတ် ကိုသာ အတွယ်တာဆုံး ဖြစ်သည် ။ သူတို့၏ အနွံတာခံသူကလည်း ကိုလတ် သာပဲ မဟုတ်လား ။

ဖေဖေ တစ်ယောက် ထုံးဖိုလုပ်ငန်းကို နားလိုက်ပြီး နောက်ပိုင်း လယ်ယာလုပ်ငန်း အစပြုခဲ့လျှင် ထိုလယ်ပွဲအား ဦးစီးရသူမှာ ကိုလတ် သာ ဖြစ်ခဲ့သည် ။ ထိုအချိန်မှာ ကိုကိုကြီး နှင့် မမကြီး တို့က သူ့အိုးသူ့အိမ်နှင့် ဖြစ်နှင့်ကြပြီ ။

“ ငါးသလောက်ပိုက် တစ်ဖောင်လောက် လုပ်ပေးပါလား အဖေ ”

လယ်ယာလုပ်ငန်း ပါးချိန်တွေမှာ ခုနစ်စဆက်သော ငါးသလောက်ပိုက် တစ်ဖောင် ၊ လှေ တစ်စီးဖြင့် မြစ်လယ်မှာ စုန်ဆန်ကာ ပိုက်မျှောနေတတ် ပြန်တော့ပြီ ။ ငါး အရအမိ များ သော လရာသီတွေ ဆိုလျှင် လယ်လုပ်ချိန် ဖြစ်သော်လည်း ထွန်ပြေးငင်လိုက် ၊ ပိုက်ပြေးဆွဲလိုက်ဖြင့် တစ်ယောက်တည်း ပြေးလွှား လွန်းထိုးနေတော့တာဖြစ်သည် ။

ကိုလတ် တစ်ယောက် ပုဆိုးရေစို မခြောက်စတမ်း ပင်ပန်းတကြီး ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ကံမျက်နှာသာ မပေးခဲ့ပါပေ ။ ရာသီဥတုတွေ ဖောက်ပြန် ၊ မိုးလေ မမှန်သောကြောင့် စပါးအထွက် မကောင်းခဲ့တော့ လယ်စရိတ်မျှ မကျေ ။ မြစ်ထဲမှာသာ နေအိပ်တော့ကာ နေ့နေ့ညည ပိုက်တစ်ဖောင်ဖြင့် စုန်ဆန်သော်လည်း ငါးကဖြင့် အရုပ် ရေးယူရတော့ မလောက် ဖြစ်တော့သည် ။ ဆွဲလွဲချေးငှား ထားခဲ့ရသော အကြွေးငွေတို့ အတိုးပေါ်အတိုး ဆင့်ကာ ကိုလတ်၏ တံငါလှေကလေး လှော်ရင်း နှစ်လုပြီ ။

ဖေဖေက သူ ကျောခိုင်း စွန့်ခွာခဲ့ရာ ထုံးဖိုများဆီ လည်ပြန်ငေးသော်လည်း ရွာမှာ ထုံးဖိုတွေ တတိတိ ပြိုပျက်ခဲ့ပြီ ။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှာ မဖောက်ထုံး ဈေးကွက်က ပျက်စီးသွားခဲ့ပြီ ။ ဈေးကွက် ရှိနေလည်းပဲ ထုံးကျောက်ကုန်ကြမ်းက အလျင်လို မပေါများတော့ ။ ပြီး လောင်စာ ထင်းမီး အတွက် အားကိုးပြုခဲ့ရသော ဒီရေတောတွေလည်း ပြန်းတီးခဲ့ပြီ မဟုတ်လား ။ ထုံးဖုတ်ရာတွင် လောင်စာထင်းမီး အဖြစ် အသုံးပြုသော တယောပင်ကို အထွေးတို့ပင် ခုအခါ မမြင်ဖူးကြတော့ပြီ ။ ဗြူးပင် တစ်ပင်စ ၊ နှစ်ပင်စ တော့ လူတစ်ရပ် သာသာ အပင်ပြန်ပေါက်ကလေးတွေ ချောင်းကမ်းနံဘေးမှာ ကျဲကျဲပါးပါး မြင်ရတတ်ပါသေးသည် ။

“ ကိုလတ် အလုပ်သွား လုပ်မယ့်နေရာက အဝေးကြီးမှာတောင်လား ”

“ သိပ် မဝေးပါဘူး အထွေးရယ် ၊ ကိုလတ်က ပညာမတတ်တော့ အိမ်နဲ့ အဝေးကြီးခွဲပြီး အလုပ်လုပ်ရမှာပေါ့ ။ အထွေးလေးက အိမ်နဲ့ မခွဲချင်ရင် ပညာကို ကြိုးစားသင်ရမယ် သိလား ။ အလုပ် လုပ်ပြီး ပိုက်ဆံရရင် ကိုလတ် အထွေးလေးဖို့ ဂါဝန်လှလှ လေး ဝယ်ပို့လိုက်မယ်နော် ”

“ ကိုလတ်က ဘယ်တော့ ပြန်လာမှာလဲ ”

အဲသည်စဉ်က ကိုလတ် အထွေးကို ပြန်မဖြေခဲ့ဘူး ထင်သည် ။

•••••   •••••   •••••

“ ကိုလတ် တစ်ယောက် ရှိပေလို့ပဲ ” ဟု အနက်ရသော သံတူကြောင်းကွဲ စကားသည် အထွေးလေးတို့ မိသားစုကြား မှာ ရေလဲသုံးနေကျ ဝေါဟာ ရသာ ဖြစ်တော့သည် ။ ရွာမှာ အလယ်တန်း အောင်ပြီးနောက် အထွေးလေးအား မြို့မှာ ဘော်ဒါထားခဲ့သည့်နှစ်များတွင်လည်း ဖေဖေနှင့် မေမေတို့ အခွင့်သင့်သလို တစ်လှည့်စီ ရွတ်ခဲ့ကြဖူးသည် ။ မမကြီးတို့ လင်မယား ကိုလတ် နောက် လိုက်ကာ ကိုလတ်၏ အဆက်အသွယ်ဖြင့် အလုပ်ခွင် ဝင်လေလျှင် သားနှင့်သမီးကို မေမေ့လက် အပ်ရင်း ထိုစကားကိုပဲ တွင်တွင် ဆိုသွားခဲ့ကြသည် ။ ကိုကြီး လည်းပဲ ကိုလတ်က လှမ်းခေါ်သောကြောင့် မလှမ်းချင်သလို လှမ်းရောက်သွားကာ လုပ်ငန်းခွင် အဆင်ပြေ ၊ အိုးအိမ်သစ်နှင့် အခြေကျနေ ကြောင်း သတင်းစကားပါး ရင်း ကိုလတ်၏ ကျေးဇူးကို တရရ ဆိုခဲ့ဖူးသေးသည်ပဲ ။

မိသားစုဝင် အားလုံးကို မချမ်းသာသည့်တိုင် ပူပန်ပင် ပန်းခြင်းမှ လွတ်မြောက်အေး ငြိမ်းအောင် ဘဝ၏ နုပျိုချိန် အားလုံးအား ကိုလတ် စတေး ပေးဆပ်ခဲ့တာ အထွေးလေး လည်း နားလည်ပါရဲ့ ။ ကျေးဇူးတင်ပါရဲ့ ။ ဒါပေမဲ့ ကိုလတ်က ငွေကိုသာ အလျဉ်မီအောင် ပို့ပေးပေမဲ့ လူကိုယ် တိုင်ကျတော့ တစ်ခေါက် တစ်ကျင်းမျှ အိမ်ပြန်ချင်စိတ်ပင် ပါးလျခဲ့တော့ပြီထင့် ။

ဖေဖေ ဆုံးပါးခဲ့ချိန်က ကိုလတ် ပြန်လာသောအခါ အထွေးလေး ကတော့ ကိုလတ် အား မလွတ်တမ်းကျစ်ကျစ် ဖက်ကာ တရှိုက်ရှိုက်ငင်ငင် သည်းသည်းလှိုက်လှိုက် ငိုချပစ်ခဲ့လိုက်တာပင် ။ ဖေဖေ့ အရိပ် ကွယ်ခဲ့ပြီ ကိုလတ်ရဲ့ ။ ကိုလတ် ရှိရင်တော့ အထွေး အားမငယ်ပါဘူး ။ အထွေးတို့ နဲ့အတူ ပြန်လာနေပေးပါ ကိုလတ်ရယ် ဟု ပြောချင်ပေမဲ့ ကိုလတ် စိတ်မဖြောင့်အောင်တော့ ပြောမထွက်ခဲ့ပါ ။

ရွာမှာ ကိုယ့်အစ်မ အရွယ်တွေကို ချစ်ခင်တွယ်တာမိပြီ ဆိုလျှင် ကိုလတ်နှင့် အောင်သွယ်ပေးချင်မြဲ ။

“ အထွေးတို့ အစ်ကိုက ရှာမှ ရှားနော် ”

အမွှမ်းတင် ရတာလည်း မမောပန်းနိုင် ။

“ ရှင့်အစ်ကိုက ဒီတစ်သက် ပြန်လာဦးမှကိုး ”

ရုတ်တရက် ရင်ထဲနင့် သွားသော်လည်း ...

“ အစ်မ ချစ်အောင်နေရင် ကိုလတ်က ပြန်မလာဘဲ ဘယ်နေနိုင်မလဲ ”

အထွေးကရော ချစ်အောင် မနေတတ်ခဲ့လို့များ ကိုလတ် အိမ်ပြန် မလာတာလားဟုလည်း ဆက်စပ်တွေး မိသေးသည်ပင် ။ အထွေး လိမ်လိမ်မာမာနေပါတယ် ကိုလတ်ရဲ့ ။ မေမေ့ကို မေးကြည့်ပါလား ။

မမငယ် လိုလည်း အလုပ် အကြောင်းပြပြီး မြို့ပေါ်တက် ၊ အဆောင်နေကာ ရည်းစားတွေ ပွေလိမ်မရှုပ်ဘူးလေ ။ တူ ၊ တူမတွေနဲ့လည်း တည့်အောင် နေပါတယ် ။ အနွံတာခံ ပြုစုယုယပါတယ် ။ သူတို့ကိုလည်း ချစ်တယ် ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေတော့ ငြိုငြင်မိတာပေါ့ ။

“ ကိုကြီးတို့ ၊ မမကြီးတို့ ကတော့ အကြော့သား နေနိုင်ကြတယ်နော် ။ မေမေ့ခမျာ ဘုရားသွား ၊ ကျောင်းတက်ရ မယ့်အရွယ် အိုကြီးအိုမ ကျမှ မြေးတွဲလဲနဲ့ ဟွန်း ”

“ ငါတို့လည်း ကိုယ့်သား ကိုယ့်သမီးနဲ့ ရင်အုပ်မကွာ နေချင်တာပေါ့ အထွေးရယ် ။ မတတ်သာလို့ပါဟယ် ။ ကြိုးလည်း ကြိုးစားနေပါတယ် ”

ဟွန့် နို့ဖြတ်ပြီး ထားခဲ့သော အငယ်ကောင် ပိုတိုးချစ်တောင် ပထမတန်း တက်နေရပြီ ။ သူတို့မှာ ကြိုးစားတုန်း ။ အထွေး ဆက်ပြောလျှင် မျက်ရည်လွယ်သော မမကြီးတစ်ယောက် မျက်ရည်ရွှဲ ပုလဲခဦးတော့မည် ။ မေမေ ကတော့ ...

“ သာတယ် ၊ နာတယ် တွက်ရမယ့် သူတွေလား အထွေးရဲ့ ။ ကျုပ်မြေးတွေကို ထိန်းခွင့်ရလို့ ကျုပ်က ပိုတောင် ပျော်သေးတယ် ။ သူတို့လည်း ငွေမှန်မှန် ပို့ပေးနေကြတာပဲ မဟုတ်လား ”

“ သူတို့ ငွေပို့မှလား ။ ကိုလတ် ပို့ပေးနေတာပဲ ”

ဒါပေမဲ့ အထွေး ချစ်မြတ်အားကိုးသော ကိုလတ် လည်း အိမ်ထောင်ကျသွားခဲ့ပြီ ဆိုတာ သိရလျှင်တော့ အထွေး တစ်ယောက် အားငယ် ဝမ်းနည်းမိပြန်တာ ကိုလတ် ပို့လိုက်မည့် လစဉ်ထောက်ပံ့ငွေ ရောက်မလာမှာ စိုး၍ မဟုတ် ရပါ ။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုလတ် အား ချစ်မြတ်လျှင် ကိုလတ် နှင့်ပတ်သက်ရာ မိန်းကလေး ကိုလည်း ဖိတ်ကြိုပျူငှာရမည် ၊ နွေးထွေးလှိုက်လှဲရမည်ဟုတော့ အထွေး နားလည်ပါ၏ ။

•••••   •••••   •••••

ကိုကြီး နှင့် မမကြီး၏ ယောက်ျားတို့က ကိုလတ်ကို ရန်ကုန်အထိ ပို့ပေးကြသည် ။ မမငယ်က အမေ့အိမ်သို့ ဆိုက် ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ရောက်လာ နိုင်သည်အထိ တာဝန်ယူပေးသည် ။ သူတို့ အားလုံးလည်း ရောက်မဆိုက်ပင် အလုပ်ပြန် ဝင်ရန် နောက်လှည့်ပြန်ရန် ဖင်တကြွကြွ ရှိကြပြီ ။ ကိုလတ် တစ်ယောက်ကတော့ ဒရင်းဘက် ပေါ်မှာသာ လျောင်းစက် နေရချိန်တွေ များတော့သည် ။ ထိုင်နေလိုလျှင် လူအကူဖြင့် တွဲကူ ထူမပေးရသည် ။

အထွေး သာ သန်စွမ်းကျန်းမာသူ ဆိုလျှင်တော့ ကိုလတ်၏ ဝေယျာဝစ္စအလုပ် တို့ကို မညည်းမညူ လုပ်ကိုင် ပြုစု ပေးချင်ပါသည် ။ ကိုလတ်၏ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးအား အထွေး၏ လက်ပိန်ငေါငေါလေးတွေက ပွေ့ချီမ,ယူ နိုင်စွမ်း မရှိကြဘူးလေ ။ ထိုအခါ အမေ ဝင်ကူ ၊ တွဲမ ထူရလေလျှင် ကိုလတ် ခမျာ အမေ့အား အာနာအနေခက်ရပြန်တော့သည် ။ အထွေးကတော့ ယောက်မ အသစ်စက်စက်ကိုသာ မျက်စောင်းဝင့် ချင်မိတော့သည် ။

တကယ်ဆို ကိုလတ်၏ ဇနီးတစ်ယောက် အနေဖြင့် ကိုလတ်၏ ဝေယျာဝစ္စတို့ကို မျှကူ တာဝန်ယူသင့်သည်ဟု သူ့အသိမှာ မရှိဘူးလား ။ နံနက်လင်းလျှင် သူ့ကိုယ်သူ ကြော့ရော့ကော့ပျံအောင် ပြင်ဆင်ကာ ကိုလတ်အား ပီယဝါစာ နှုတ်စကားဖြင့် ကျီစယ်ကလူဖော်တော့ရပါသည် ။ ပြီး လျှင် ...

“ အလုပ် မရှိတော့ ပျင်းတယ်ကွာ ”

“ ရွာထဲ လျှောက်လည်ပါလား ။ ပိုတိုးချစ်တို့ မောင်နှမတွေကို အဖော် ခေါ်သွားလေ ”

ရွာထဲ လည်ရန် ဝေးလို့ ကိုလတ်အား သတင်းမေးမြန်း ရောက်လာကြသည့် အဆွေ အမျိုးများကိုပင် ပြုံးပြနှုတ် ဆက်ဖော် မရပေ ။ အရယ် အပြုံး ကင်းစွာ ငြိမ်သက် ကျောက်ရုပ်နှယ်သူမို့ နေ တတ်ပလေတယ် ။

“ သူက ဒီက ဓလေ့တွေ နဲ့လည်း စိမ်း ၊ ဘာသာစကားလည်း အခက်အခဲ ရှိတာကိုး ”

မေမေကတော့ ချွေးမ ဘက်သား ဖြစ်နေပြန်ပြီ ။ ဒါဆို အထွေးတို့ကို ကျတော့ရော ဘာကြောင့် ရင်းနှီးရောနှော မနေတာလဲ ။ တစ်အိမ်တည်း အတူ နေကြသူတွေ  အကြား သူ တစ်ယောက်တည်း ရှိနေ သလို သူမို့ တသီးတခြား နေတတ်သည် ။

ကိုလတ် ကတော့ သူ့ ဇနီးအတွက် ဇာတ်လမ်းတွဲတွေ အထပ်လိုက် မြို့ကနေ မှာဝယ်ပေးရှာသည် ။ မြန်မာစာတန်းမထိုးသော သူတို့ဇနီး မောင်နှံသာ နားလည်သည့် ဘာသာစကားပြော ဇာတ် လမ်းတွဲများသည် အထွေး လေးတို့ တူဝရီး ၊ သားအမိ တွေ အတွက်တော့ ခဏငယ်မျှ ရပ်ကြည့်ရုံနှင့်ပင် စိတ်ပျက် လွန်းလှပြီ ။

“ စကားသံတွေကလည်း ပျစ်ချွဲချွဲနဲ့ ။ ပြီး သံဘူးထဲ လောက်စာလုံးထည့် လောက်သလို ကလောက် လောက်လောက်ပဲ ကြားတယ် ။ နားထဲ ယားကျိကျိကြီး ”

အထွေးလေးတို့ တူဝရီး တစ်တွေကတော့ ကွယ်ရာမှာ ရယ်မောကြ ၊ ဟားကြမြဲပင် ။ သို့ပေမဲ့ ဆိုလာပြားခေါင်မိုး ပေါ်တင်ကာ အိမ်မီးလည်း လင်းစေပြီး တီဗွီကလေးရှေ့ မော့ငေးနိုင်ရုံရှိတာဖြစ်သည် ။ တီဗွီ ၊ အောက်စက်က တစ်စုံသာ ရှိသည်ကြောင့် သူတို့နှစ်ယောက်ကို ဦးစားပေးကာ အထွေးတို့ တစ်တွေခမျာတော့ တီဗွီငတ်ရတော့သည် ။

“ ဦးဦးလတ်ကလည်း ဘယ်လိုမိန်းမ ယူလာမှန်း မသိဘူး ”

ညစဉ် အိမ်လည်ကာ တီဗွီကြည့်ရသောကြောင့် တူ ၊ တူမများက မကျေနပ်ချင် ။

အထွေး ကတော့ သူတို့ထက် ဆိုးလေသည် ။ တတ်မှတ်သမျှ ဖွယ်ရာစုံလင်အောင် ပြင်ဆင်စီမံကာ ထမင်းပွဲရှေ့ ရောက် စီစဉ်ပေးပေမဲ့ ထမင်းဝိုင်း ထိုင်လေတိုင်း ဒေါ်ရွှေချော၏ မျက်နှာက မကြည်သာ ။ မျက်နှာ ညိုလက်စနှင့်ပင် ကိုလတ် အနားသို့ သွားကာ တီးတိုးတွတ်ထိုးပြန်တော့သည် ။

အထွေးတို့ ဆန္ဒကတော့ မကျန်းမာချိန်လေးမှာ ကိုလတ် အား စိတ်ချမ်းသာ ငြိမ်းချမ်း စေချင်ပါသည် ။ အခုတော့ သူက လူမမာအား မပြုစု သည့်အပြင် လူမမာကပင် သူ့ အား တစ်ပြန် ဖေးမချော့မော့ နေရပြန်တော့သည် ။

“ နင်တို့ ငါတို့ မျက်စိနဲ့တော့ ဘယ်အဆင်ပြေမလဲ ဟယ် ။ သူတို့ချင်းတော့ ချစ်ချစ်ခင်ခင် အဆင်ပြေနေတာပဲ မဟုတ်လား ။ ဒီမှာတော့ သူ လည်း သူ့အလုပ် ၊ ကိုယ်လည်း ကိုယ့်အလုပ်နဲ့ မျက်ပြူးဆန်ပျာ မအားကြရှာတော့ ခြေဆုပ်လက်နယ် မိသားစုဝတ္တရား ဆိုတာတွေလည်း ပါးလျားကုန်တော့တာပေါ့ ”

“ လူနာအတွက် အကူ မရတာ အထွေးက မပြောချင်ပါဘူး ။ အခုက သူ့ အတွက်တောင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်နေသေးတာ ”

မမကြီး ကတော့ နေသည့် အခိုက် ၊ စားသည့် အခိုက် အဆင်ပြေအောင် နေရမယ်တဲ့ ။ မမလေး ကလည်း ...

“ နင်တို့ မသင့်မြတ်ရင် ကိုလတ်ပဲ စိတ်ညစ်ရမှာပေါ့ ”

“ အထွေးတို့က သင့်မြတ်အောင် နေပါတယ် ။ အခုလည်း သူ့ကို ငြိုငြင်နေတာ တော့ မဟုတ်ပါဘူး ။ အဖြစ် ကိုသာ ဘဝင်မကျလွန်းလို့ပါ ”

ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုလတ် ကိုတော့ စိတ်ချမ်းသာစေချင် မိပါသည် ။ ကိုလတ် တစ် ယောက် တဖြည်းဖြည်း ထိုင် နိုင် ၊ ထနိုင်လာ ၊ အိမ်ပေါ်မှာ အလူမီနီယံ တောင်ဝှေးကလေးနှင့် လမ်းစမ်းလျှောက်လာနိုင်ခဲ့တော့ အားလုံး ပျော်ရွှင်ကြည်နူးကြရပါသည် ။

•••••   •••••   •••••

ကိုလတ်၏ သဘောအတိုင်း ဆိုလျှင်တော့ မေမေ့အိမ်မှာ ကြာကြာရှည်ရှည် နားနေချင်ပေဦးမည် ။ သို့သော် ကိုလတ်၏ ဇနီးချောကတော့ ဒီတစ်ခေါက် ရန်ကုန်ကို အသွား ၊ ဆေးပြကာ သောက်ဆေးယူ ၊ လေ့ကျင့်ခန်း အတွက် ညွှန်ကြားချက်တွေ မှတ်သား ကာ အိမ်မှ တစ်ပါတည်း ထွက်ခွာရန် စီစဉ်ထားနှင့်ပြီ ။

ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုလတ်သည် အထွေးတို့နှင့် တစ်ယောက်ဦးခေါင်း တစ်ယောက် နင်းကာ လူဖြစ်ဆင်းသက်လာကြသော်လည်း သူစိမ်း ဖက်လာချိန်မှာတော့ ဆိုင်သာဆိုင် လျက် မပိုင်တော့မှန်း နားလည် နိုင်ပါ၏ ။ သို့ပေမဲ့ ...

“ အထွေးရဲ့ လက်ကလေးတွေက အရိုး ပါမလာတော့ အမှတ်မဲ့ ထိမိကိုင်မိရင် ပျော့အိအိနဲ့မို့ အသည်းယားလို့တဲ့ ”

ကွယ်ရာ ပြောစကားကို အထွေး၏ နားသို့ အရောက် ပိုတိုးချစ် မှ တစ်ဆင့် သယ်လာ ပေးသူဟာ မမကြီး လား ၊ မမငယ် လား ။ ကိုလတ် မဟုတ်တာတော့ သေချာပါသည် ။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အထွေး အဖို့တော့ သည်လို စကား ၊ သည်အတွေ့အကြုံမျိုးက ရိုးလှပါပြီ ။ မရိုးနိုင်တာကတော့ ရှက်ကြောက် နာကျင် မဖြစ်ရဘူးဟု မိမိ ကိုယ်ကို သတိပေး ၊ အား တင်းနေရင်းမှ တလှိုက်လှိုက် ကြေကွဲဆို့နစ် လာရခြင်းပင် ။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူမှ မသိ ၊ မရိပ်မိအောင် ကျိတ်ငိုရခြင်းမျိုးကို အထွေးက ကျွမ်းကျင်ပြီးသားလည်း ဖြစ်သေးသည် ။ ဒါဆို အထွေး တစ်ယောက် သူ သိမှတ်တတ်စွမ်းသမျှ နိစ္စဓူဝ ချက်ပြုတ်ကျွေးမွေးနေခဲ့တာတွေ အတွက်ရော သူ စိတ် သန့်သန့်နဲ့ မျိုကျခဲ့ရဲ့လား ။

သည်စဉ်က ကိုလတ် နှင့် နှစ်ကိုယ်ကြား တွတ်ထိုးသော စကားထဲမှာ ပြန်ချင်တယ် လိုလို ၊ အန်ချင်တယ် လိုလို မသဲမကွဲ နားစွန်နားဖျား ကြားဖူးတာလည်း သတိရသည် ။

“ ငါလည်း အရင်လို မဟုတ်တော့ဘူး ။ နည်းနည်း လှုပ်ရင် မောဆာဆာကြီး ။ ခေတ်ကာလ သားသမီးတွေ ကလည်း နည်းနည်းမှ ပြော ကောင်းတာတွေ မဟုတ်ဘူး ။ အထွေးသာ မရှိရင် နင်တို့သားသမီးတွေကို ငါ ဘယ်လို တာဝန်ယူနိုင်မလဲ ”

အမေ့ထံမှ လက်လှမ်းလာသော ဖုန်းကို အထွေးက နားမှာ ကပ်လိုက်လျှင် မမကြီး က ...

“ ကိုကြီးရော ၊ ကိုလတ် တို့စုံတွဲရော ရောက်နေကြတာလေ ။ နင် ကိုလတ်နဲ့ ပြောလိုက်ဦး ”

“ ကိုလတ် နေကောင်းပြီလား ” ဟု မေးရင်း အထွေး၏ အသံကလေး တိမ်ဝင်သွားရကာ နှုတ်ခမ်းကို နာနာဖိကိုက်လျက် အသံတိတ် ကျိတ်ရှိုက်မိလျှင် ကိုယ်ကလေးက သိမ့်သိမ့်တုန်နေပြန်သည် ။

“ အထွေးလေး ပင်ပန်းနေပြီလား ။ ရွာကျောင်းမှာ လုပ်အားပေး ဆရာမ ဝင်လုပ်နေတယ်ဆို ။ စာသင်ရတာရော အဆင်ပြေလား ”

“ ဟုတ် ”

အထွေးက စာသင်ကောင်းတယ်လို့တော့ ပြောကြတာပဲ ကိုလတ်ရဲ့ ။ တချို့ ကျောင်းသားတွေကတော့ အထွေးရဲ့ လက်ချောင်းက လေးတွေကို ကြောက်လို့တဲ့ ။ ရွှတ်နောက်နောက် ကျောင်းသားတွေကတော့ ဝှိုက်ဘုတ်မှာ အထွေး စာရေးရင် တီးတိုး ရယ်ပွဲဖွဲ့ကြပြန်ရော ။ ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် သူတို့ အားလုံး အထွေးကို ချစ်လာအောင် ၊ အထွေးရဲ့ သင်ကြားမှုကို လက်ခံလာအောင် အထွေး ကြိုးစားနိုင်ပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ...

“ ဒီမှာ အထွေး နဲ့ စကားပြောချင်လို့တဲ့ ။ ဘယ်သူဖြစ် မယ် ထင်သလဲ ” ဟူသော ကိုလတ်၏ စကားအဆုံးမှာ ...

“ ဟဲလို အထွေးလေး ရေ ။ သတိရနေပါတယ် ” ဟူသည့် ချွဲချွဲအီအီ မပီကလာ စကားသံကို အထွေး တစ်ယောက် ရူးမိုက်စွာ စောင့်လင့် နားစွင့်နေမိသော်လည်း တစ်ဖက်မှ ဖုန်းချသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည် ။

⎕ သတိုး
📖ရွှေအမြုတေ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း   
     နိုဝင်ဘာ ၊ ၂၀၁၇

Saturday, February 7, 2026

အို ... ဒီပရက်ရှင်


 

❝ အို ... ဒီပရက်ရှင် ❞
    ( ရွှေကူမေနှင်း )

အင်္ဂလိပ်လိုတော့ ‘ ဒီပရက်ရှင် ’ ဟု ခေါ်ကြသည် ။ မြန်မာလိုမူ အထွေထွေအရပ်ရပ် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းသော ရောဂါ ဆိုလား ။

ဖြစ်ချင်တာ မဖြစ်ရသော ဒုက္ခ ။

မဖြစ်ချင်တာ ဖြစ်ရသော ဒုက္ခ ။

သည်ဒုက္ခတွေ ကြားက ပြေးမထွက်နိုင်သော အဖြစ် ။ သည်အဖြစ်ကို မလိုလားဘဲလျက် ဇက်စဉ်း၍ ခံနေရသော ဘဝ ။ အားလုံးကို ခြုံလိုက်သောအခါ ဒီပရက်ရှင် ဝင်နေပြီဟု ကင်ပွန်းတပ်ကြလေသည် ။

သည် ‘ ဒီပရက်ရှင်ကြီး ’ က တစ်ခုပဲ တောင်းဆို၏ ။ ‘ သေခြင်း ’ ကို တောင်းဆိုနေလေသည် ။

စင်စစ် သေခြင်းကို တောင်းဆိုသည် ဆိုခြင်းမှာ ဘဝကို မတွယ်တာတော့ခြင်းပင် ဖြစ်၏ ။ လူ့ အဖြစ်မှာ လူ့ ဘဝ ကို မတွယ်တာတော့ဘူး ဆိုမှဖြင့် လူ့ဘဝ၌ ရပ်တည်နေရသော အချိန်တွေသည် အရသာ မရှိတော့ပြီ ။

စားရတာလည်း အရသာ မရှိ ။

နေရတာလည်း အရသာ မရှိ ။

အိပ်ရတာလည်း အရသာ မရှိ ။

စကားပြောရတာလည်း အရသာ မရှိ ။

လူသည် ပကတိ အေးစက်စက် ။

ကြာသော် အသွေးတို့ ဆုတ်ယုတ်၏ ။ အသားတို့ လျော့ပါး၏ ။ အဆီတို့ ခန်းခြောက်လေသည် ။

ဆယ့်ငါးပေါင် ဆိုသော အသွေးအသားတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပေါ် မှ ယိုစီး ပျောက်ကွယ်ခဲ့လေပြီ ။

မနှမြောချေ ။ စဉ်းငယ်မျှ မနှမြော ။ တသခြင်းမရှိ ။

“ သေရင် အေးတာပဲ ”

တင်တင် ရောက်လာသည် ။

ပူပြင်းသော နွေရာသီ နေ့ တစ်နေ့ ။ အိမ်အောက်ခြေ မြေပြင်၌ သင်ဖျာခင်း၍ လူးလှိမ့်နေစဉ် တင်တင် ရောက်လာ၏ ။

“ ဟင် ... တင်တင် ”

အာမေဍိတ်ကို မဟတဟ ပြုနိုင်ခဲ့၏ ။

မျက်လုံးများကို ပွတ်၍ မကြည့်ဖြစ် ။ မှုန်ရီ မှေးမှိန်စွာမျှ တင်တင့် ကို ငေးကြည့်မိသည် ။

“ ထိုင်ပါဦး ” ဟု မဖိတ်ခေါ် မိချေ ။

အနားမှာ ထိုင်ချ လိုက်သော တင်တင့် ကို ခပ်ကြောင်ကြောင်ပင် ကြည့်နေလိုက်သည် ။

တင်တင် သည် ကိုယ့်ကို ကြင်နာစွာ ကြည့်နေ၏ ။ သူ့မျက်လုံးများမှာ အရောင် မလက်တော့ သော်လည်း ကရုဏာရိပ်များကိုမူ မြင်ရသည် ။ တင်တင့် နဖူးမှာ အရေးအကြောင်းတို့ ထင်နေသည် ။ သူ့ ပါးရေများ လျော့ရဲကာ မေးရိုးက ငေါချင်သလို ဖြစ်နေသည် ။ တင်တင် ရုပ် ကျခဲ့ပြီ ။

အနှစ် လေးဆယ်ကျော် ...

လေးဆယ်ကျော် ဆိုသော နှစ်ကာလများ အတွင်း လူသား တစ်ဦး၏ ပျိုမြစ်မှုများ ၊ လန်းဆန်းမှုများ ၊ တက်ကြွမှုများသည် လက်ပန်းကျခဲ့ကြချေပြီ ။ ကိုယ်နှင့် ကစားဖော် ကစားဖက် တစ်ဦးကို ကြည့်ရင်း ...

“ ငါလည်း ဤသို့ပါတကား ” ဟု စိတ်ပျက်မိသည် ။ မှန် မကြည့်ဖြစ်သည်မှာ ကြာပြီလေ ၊ ဘာလုပ်မလဲ ။ မပြည့်ဖြိုးတော့သော မျက်နှာ ၊ မပြောင်လက် တော့သော မျက်လုံး ၊ မစိုပြည်တော့သော နှုတ်ခမ်းများကို မမြင်ရလေ ကောင်းလေ မဟုတ်လား ။

“ နင် ပိန်လိုက်တာဟယ် ”

တင်တင် က ဦးနှင့်အောင် ဆိုလေသည် ။

“ ပိန် ဘာဖြစ်လဲ ၊ သေတောင် သေရဦးမှာ ”

ထထိုင်ရင်း သူ့ကို ဘုတော လိုက်၏ ။ ခုမှ ရောက်လာသူ ငယ်သူငယ်ချင်းကို ဘုပြောလိုက်ရသည့် အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်မမြင် ။ ပြောချင်တာ ပြောလိုက်ရသည့် အတွက် ရင်ချောင် သွားသည် ။

“ ဘယ်တုန်းက ရန်ကုန် ရောက်လဲ ”

စကားလွှဲပြီး ပြောတော့ သူ ပြုံးသည် ။

“ တစ်ပတ် ရှိပြီ ”

“ ဒါနဲ့များ ခုမှ ငါ့ဆီ လာရလား ”

“ ဘုရားတွေ လျှောက်ဖူး နေတာ ”

“ ဘယ်တော့ နိဗ္ဗာန် သွားမှာလဲ ”

သူ ရယ်သည် ။ သူ့ကို ပြန်ရယ် မပြဘဲ အနားမှာ ရှိသော မြေဆေးလိပ်ခွက် ထဲမှ မညှိရသေးသော ဆေးပေါ့လိပ်ကို ကောက်ယူ လိုက်သည် ။ အစီခံကို လက်ညှိုးနှင့် ခြစ် ၊ ထိပ်ဘက်မှ မှုတ်၍ အမှုန်ထုတ်ပစ်ပြီးမှ သစ်သားမီးခြစ်ကို ခြစ်သည် ။ တစ်ဆံ မတောက် ၊ နှစ်ဆံ မတောက် ။ တတိယမြောက်မှ မီး တောက်သည် ။ ကိုယ့် မျက်နှာ ဘယ်လို နေမည်လဲ ကိုယ့်ဘာသာ သိ၏ ။

“ နင်ကလည်း ဒေါသ ကြီးတုန်းကိုး ”

တင်တင် က ရယ်ရယ်မောမော ပြောပြန်သည် ။

“ အားလုံးကို ဒေါသဖြစ် နေတယ် ”

ဒါပဲ ပြန်ပြောပြီး ဆေးလိပ် ကို ဖွာ၏ ။

“ အရင် ငါ ဆေးလိပ် သောက်တုန်းက နင် ကန့်ကွက်တယ် ။ အခု ငါ မသောက်တော့ဘူး ၊ နင် သောက်နေတယ် ”

တင်တင် က အင်္ကျီရင်ဘတ်ကို ဆွဲဖွင့်ကာ လေဝင်အောင် လုပ်ရင်း ဆို၏ ။ သူ့ကို ယပ်တောင် ယူပေးဖို့ သတိရသော်လည်း အနား မှာ ယပ်တောင် မရှိသဖြင့် မသိချင်ယောင် ဆောင်နေလိုက်သည် ။

“ ဆေးလိပ်ထဲမှာ အဆိပ်တွေပါပြီး အဆိပ်ငွေ့ ရှူမိပြီး သေသွားရင်လည်း အေးတာပဲ ”

သူ ဘာမှ ပြန်မပြောတော့ ။ ကိုယ့်ကို ငေးကြည့်နေသည် ။

“ လူ့ ဘဝ ဆိုတာ အလကားပဲ ၊ ကြာကြာ နေရလေ ဒုက္ခများလေပဲ ။ ပွဲထဲက ပြောသလို စောစော သေရင် စောစော အိပ်ရတယ်ဆိုတာ တကယ် မှန်တာ ”

“ နင့် သားအတွက် နင် အသက် ရှင်ရဦးမှာပေါ့ ”

သူ စဉ်းစဉ်းစားစား ပြောလာသည် ။

“ ကိစ္စ မရှိပါဘူး ၊ ငါ့ အမေ သေသွားတော့ ငါ ဒီလိုပဲ နေရတာပဲ ”

သူ သက်ပြင်းချသည် ။

“ နင် ဒီလောက် ပျော့ညံ့လိမ့်မယ်လို့ ငါ မထင်ခဲ့ဘူး ၊ ငယ်ငယ်က နင် သိပ်ထက်မြက်တာ ။ ဘယ် ပြိုင်ပွဲမှ နင် မရှုံးဖူးဘူးလေ ”

သူ့ ကို ကြီးကြီးကျယ်ကျယ်တွေ လာမပြောနဲ့ဟု ပြန်ပြောမည် ပြုပြီးမှ မပြောဖြစ် ။

“ ငယ်ငယ်က သိပ်ထက် မြက်တာဆိုပဲ ”

ရယ်ဖို့ပင် ကောင်း သေးသည် ။ စာမေးပွဲ တစ်ခါမှ မကျတာကို ထက်မြက် သတဲ့လား ၊ အလုပ်တွေ တစ်ခုပြီး တစ်ခု ရတာကို ထက်မြက် သတဲ့လား ၊ မိသားစု အရေးအခင်းများကို အတတ်လုပ် ဖြေရှင်း ပေးခဲ့ခြင်းကို ထက် မြက်သတဲ့လား ။ ခု ကိုယ့် မိသားစု အရေးကို မဖြေရှင်းနိုင်သော လူ ။

ဒါ အလကား လူပေါ့ ။

ကိုယ့် မိသားစု ကွက်ကွက်လေးကိုပင် ပြည့်ဝအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်သောလူ လူပိုပေါ့ ။

“ တို့ ငယ်ငယ်က ရေနစ်တော့လေ ”

တင်တင် က ရယ်ရယ်မောမော ပြောသည် ။

“ အဲဒီတုန်းက ငါ လောဘ ကြီးတာပါ ။ နင် ငါ့ရှေ့ ရောက်မှာကို မခံနိုင်ဘူး ။ ရေကူးပြိုင်တိုင်း ငါပဲ နိုင်နေကျဟာကို အဲဒီနေ့က နင် ငါ့ရှေ့နား ရောက်တော့ မရောက်အောင် ခြေထောက်ကို လှမ်းဆွဲလိုက်တာ နှစ်ယောက်စလုံး ရေနစ်ရော ။ နင့် အမေ လာကယ်လို့ ရှင် တာ ၊ ငါ အတော် မကောင်းတာပဲ ”

“ ကလေးကိုးဟယ် ”

တင်တင် ခွင့်လွှတ်ဆဲ ။

“ ရော့ ... နင် စားဖို့ များများတော့ မပါဘူး ”

သူ့ကြွပ်ကြွပ်အိတ်ထဲမှ တရုတ်ဆီးသီးတွေ ထုတ် သည် ။ ငယ်ငယ်တုန်းက ဆိုလျှင် အပင်ပေါ် မှာပဲ ခူးစားနေကျ ၊ တစ်လုံး ယူစားသည် ။ ချိုသော အရသာကို မရချေ ။ အရသာ မရှိပြီ ဆိုတော့ တရုတ်ဆီးသီးလည်း အရသာ မရှိတော့ ။

“ ဘာ စားစား အရသာ မရှိဘူး ”

စိတ်ပျက်စွာ ပြောမိ၏ ။

ဘုရားဖူး လျှောက်လည် နိုင်သော တင်တင့် ကို လည်း အံ့သြသလို မနာလို သလို ဖြစ်သည် ။

ငါ စိတ်ပျက် နေချိန်မှာ သူ က ဘာလို့ စိတ်မပျက်သေးတာလဲ ။ ပြောရမည် ဆို ကိုယ်က အစစ သူ့ ထက် ကျောခဲ့သည်ချည်း ။ ကျောင်းနေစဉ် ကိုယ် က နှစ်သစ်မှာ တစ်တန်း တက်ခဲ့ပြီး သူက နှစ်စဉ် စာမေးပွဲကျခဲ့၏ ။ ကိုယ် ဆယ်တန်း အောင်သော နှစ်မှာမှ သူက ခြောက်တန်း လား ရောက်သည် ။ ခုနစ်တန်း အစိုးရစစ်ကို သူ ဘယ်လိုမှ မအောင်နိုင်ခဲ့ ။

အဖျင်း ၊ အပျော့ အဖြစ် တင်တင့် ကို ကျီစယ်ခဲ့စမြဲ ။

“ နင့် သားကော ”

သူသည် သား တစ်ယောက် ရပြီး အိမ်ထောင်ပျက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏ ။

“ အလုပ် ဝင်နေပြီ ၊ အခု ဘုရားဖူးလာတော့ ငွေ တစ်ရာ ပေး လိုက်သေးတယ် ”

“ တယ် ဟုတ်ပါလား ၊ အိမ်ထောင်ကော ထပ်မပြုတော့ဘူးလား ”

“ ဘာလုပ် မလဲဟယ် ၊ ငါ ရှာစားနိုင်သားပဲ ”

သူ့ကို ပြန်မကြည့်ဖြစ် ၊ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ရှာ စားနိုင်ခြင်း အကြောင်းကို ဝေဝါးစွာ တွေးနေမိသည် ။ ခုနစ်တန်းနှစ်မှာ သူ ယောက်ျားနောက် လိုက် ပြေးသည် ။ ကလေး တစ်ယောက် ရသည် ။ လင်မယား အဆင်မပြေ ဖြစ်ပြီး ကွဲသည် ။ မိဘများ ဆုံးသည် ။ ဈေးရောင်းစားသည်ဟု အဝေးသတင်းများ အဖြစ် သိထားခဲ့ရ၏ ။ ပညာ မသင်ခဲ့သဖြင့် အားကိုးရာ မဲ့သော ဘဝမှာ သူ အားငယ်နေလိမ့်မည်ဟု ထင်ထားခဲ့သည် ။ ခုတော့ သူက ခပ်အေးအေး ။ ဘုရားတွေများ လည်ဖူးနေလေသည် ။

“ သူငယ်ချင်းရဲ့ လောကကြီးမှာ အရေးအကြီးဆုံးက စားချင်တာ စားနိုင်ဖို့ပဲကွ ”

သူ ပြောတာ ဟုတ်ရဲ့လားဟု ကိုယ့်ဘာသာ ပြန်တွေးကြည့်၏ ။ အတွေး ထဲမှာ အချက်အလက်တွေက ဝေဝါးဆဲ ။

“ နင် တစ်ယောက်တည်း ရောင်းဝယ် စားရတော့ စိတ်ထဲ အားမငယ်ဘူးလား ”

မေးသင့်မှန်း မသိ ၊ မမေးသင့်မှန်း မသိ မေးတော့ မေးလိုက်ပြီ ။

အမှန်စင်စစ် ကိုယ် အားငယ်နေမှု အတွက် သေဖော်သေဖက် ညှိမှန်း ကိုယ့်ဘာသာ သိသည် ။ ငါ အားငယ်နေတယ် ၊ သူဆို ပိုပြီး အားငယ်သင့်တာပေါ့ ။

သူ ခေါင်းခါလေသည် ။

“ ဝမ်းနည်းတာတို့ ၊ အားငယ်တာတို့ကို သတိမရဘူး ။ ပင်ပန်းတယ်တဲ့ ။ အဲ ... လူ ပေါ့လေ ။ လူ ပင်ပန်းတယ် ၊ စိတ်တော့ သိပ် မပင်ပန်းပါဘူး ။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ ဥပမာ ဟယ် မြို့က ဈေးမှာ ငါးလေးတွေဝယ်တယ် တစ်ဆယ်သား သုံးကျပ် ၊ တစ်ပိဿာလုံး ယူတော့ အစိတ် ။ အဲဒါ တစ်ပိဿာ ဝယ်လိုက် ၊ ဆားလေး နယ်တာ ကျတော့ တစ်ဆယ်သားကို ဆန် တစ်ပြည်နဲ့ လဲတာ ၊ တောမှာ ပိုက်ဆံ မသုံးဘူး ။ ကဲ ... တစ်ဆယ်သား ဆန်တစ်ပြည် ဆိုတော့ အဲဒီ ဆန် မြို့သယ်လာ တစ်ပြည်ကို ခုနစ်ကျပ် ၊ နည်းနည်း ကျေရင် ခြောက်ကျပ် ပြေးမလွတ်ဘူး ။ ကဲ ... ငါးမှာလည်း မြတ် ၊ ဆန်မှာလည်း မြတ် ဘာပူစရာရှိလဲ ”

သူ တွက်ပြသည်ကို ငြိမ်ပြီး နားထောင်နေမိ၏ ။

“ နေ့တိုင်း ဈေးရောင်း ၊ နေ့တိုင်း စားစရာ မပူရဘူး ။ ဒီတော့ စိတ်မပင်ပန်းဘူး ၊ ပြီးရောပေါ့ ”

“ နေပါဦး ၊ သွားရတဲ့ ခရီးက ဆယ်မိုင်လောက် ရှိတာ ဟုတ်လား ”

“ ကားတွေ ရှိနေပြီလေ ၊ ဒါပေမဲ့ ကားခက ငါးကျပ် ၊ အသွားအပြန် တစ်ဆယ် ။ ဒီတော့ ဘယ် တစ်ဆယ်ပေး မလဲ စက်ဘီးနဲ့ သွားတယ် ”

“ ဟင် ... ဆယ်မိုင်ကို နင် စက်ဘီး စီးတယ် ”

“ အေးပေါ့ ၊ အမေတို့ ခေတ်က ခြေလျင် သွားကြတာ ဟုတ်လား ”

“ အဖော် ပါသေးလား ”

“ ငါ တစ်ယောက်တည်းပေါ့ ”

“ ဟယ် ”

သူ့ကို အထူးအဆန်း သဖွယ် ကြည့်မိ၏ ။ နေလောင်ထားသော သူ့ နဖူးပြင်မှာ အရေးအကြောင်းများ တင်း နေသည် ။ နှုက်ခမ်းများကတော့ ခပ်ပြုံးပြုံး ။

“ တောလမ်းကြီး မဟုတ်လား ”

“ အေးပေါ့ ၊ ရွာတွေတော့ ရှိတာပေါ့ ”

“ နင် မကြောက်ဘူးနော် ”

သူ ရယ်လေသည် ။

သူ လက်ဖဝါး နှစ်ဖက်ကို ပွတ်ရင်း..

“ တစ်ခါ တစ်ခါတော့ ကြောက်တာပေါ့ ၊ ဒါပေမဲ့ ဟန် ကိုယ့်ဖို့ ဆိုတဲ့ စကား ရှိတယ် မဟုတ်လား ။ တစ်ခါတလေ ဈေးရောင်းလို့ အပြန် စက်ဘီး ကယ်ရီယာမှာလည်း ဆန်အိတ်နဲ့ ၊ ရှေ့လက်ကိုင် မှာလည်း တိုးလိုးတွဲလွဲနဲ့ပေါ့ ။ ခရေပင်လမ်းဆုံ ဆိုတဲ့ နေရာမှာ လူပြတ်တယ် ။ လုတတ် ယက်တတ်တယ် ။ အဲဒီ နားမှာ စက်ဘီးက ဘီးပေါက်ရော ။ ဒီအခါမှပဲ ငါ့ ရှေ့နားမှာ ယောက်ျား သုံးယောက် ချုံကွယ်က ထွက်လာကြရော ”

သူ ခဏ နားနေတုန်း ကိုယ်က ကြက်သီးဖြာနေ၏ ။

“ ဘာပြော ကောင်းမလဲ ကြောက်တာပေါ့ ၊ ဒါပေမဲ့ ကြောက်တာကို မပြရဲဘူး ။ စက်ဘီးကို မှန်မှန် တွန်းရင်း သီချင်းညည်း သလိုလို လုပ်ပြရတယ် ”

“ ဖြစ်ရလေဟယ် ”

“ သူတို့ကလည်း ငါ့ ကို တကြည့်ကြည့် ၊ သူတို့ ကိုယ်ကို ကြည့် တော့ ဓားလွယ်တွေ ကိုယ်စီနဲ့ ”

“ ဘုရား … ဘုရား ”

“ ငါလည်း ဇောချွေးတွေ လည်း ပြန်ပြီပေါ့ ၊ ထွက်ပြေးလို့လည်း မရ ။ ပြောရမယ် ဆို သုံးယောက် နဲ့ တစ်ယောက် ပြီး သူတို့က ယောက်ျားလည်းဖြစ် ၊ လက်နက်လည်းပါ ”

“ အင်းပေါ့ ”

“ နို့ပေတဲ့ ခုန ပြောသလို ကိုယ်က ဘာမှ မသိသလို သူတို့ကို ဘယ်လိုမှ မသင်္ကာဖြစ်ပုံ မပြဘဲ ပြုံး ပြပြီး အစ်ကိုတို့ ဘာဖြစ်နေကြတာလဲလို့ မေးလိုက်တယ် ”

“ အလိုလေး .. ”

“ အဲဒီတော့ သူတို့က ကျွဲ ပျောက်လို့တဲ့ ”

“ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ပဲလား ”

“ ခပ်တည်တည်ပဲ ၊ ဒါနဲ့ ကိုယ်က အံမယ် ... ဒီလို ဆိုရင် နေဦး ... ဒီနေ့ ဘာနေ့ပါလိမ့် ဆိုတော့ တနင်္ဂနွေနေ့ တဲ့ ”

“ အင်း .... ”

“ အဲ ... တနင်္ဂနွေ နော် ၊ ခု ဘယ်အချိန် ရှိပလဲ ဆိုတော့ နာရီတော့ တစ်ယောက်မှ မပါကြဘူး ။ နေကို ကြည့်ပြီး နေညိုစ ပြုပြီ ဆိုတော့ ဟာ ... အစ်ကိုတို့ရေ ဘာမှ မပူနဲ့ ၊ အစ်ကိုတို့ ကျွဲ မသေဘူး ။ ပြန်တွေ့မယ် ၊ တစ်နေရာမှာ နယ်လွန်ပြီး ချုပ်ခံထားရတာ ဖြစ်မယ် ။ ဟိုဘက် ရွာမှာ သွားမေး ၊ သေချာပေါက် ပြန်တွေ့ စေရမယ်လို့ ပြောလိုက်တယ် ”

“ အင်္ဂဝိဇ္ဇာ ပေါ့လေ ”

“ ခပ်တည်တည်နဲ့ ဖြန်းရတာပေါ့ ။ ဒီလူတွေကလည်း ယုံသွားကြရောကွဲ့ ”

“ တကယ် ကျွဲ ပျောက်တာလား ”

“ ဟုတ်မှာပေါ့ ၊ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွဲ ရှာရင်း တောထဲမှာ မိန်းမ တွေ့တာ ချမ်းသာပေးချင်မှ ပေးမယ် မဟုတ် လား ။ ငါ့ မှာ ချက်ချင်း ဗေဒင် တတ်ချင်ယောင် ဆောင်လိုက်တော့ လန့်သွားတယ် ထင်ပါရဲ့ ။ စောစောကလို တကြည့်ကြည့် မလုပ်တော့ဘူး ။ ကျေးဇူးပါပဲ ဆိုပြီး တခြား ရွာဘက် ထွက်သွားကြရော ”

ရယ်နေသော သူ့ မျက်နှာကို ငေးကြည့်မိသည် ။

နေလောင်သော ပါးပြင် ၊ လေတိုက်ထားသော ဆံပင် ။

ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ ရုန်းကန် လှုပ်ရှားသော ခြေထောက်များ ။

သူတို့သည် ...

အရိပ်ထဲ လှိမ့်အိပ်ရင်း ဒီပရက်ရှင်ကြီးကို ဖိတ်ခေါ်နေသည့် ကိုယ့် အသွေးအသားများထက် ကြီးကျယ် မြင့်မြတ်ကြပါကလား ။

သူသည် ...

ခုနစ်တန်း အောင်အောင် မဖြေနိုင်ခဲ့သော်လည်း ဘဝတိုက်ပွဲထဲ မှာကား လက်နက်ကောင်းကို စွဲကိုင်နိုင်သူပါတကား ။

ကိုယ်သည် ...

သူ့နှယ် လက်နက် တပ်ဆင်နိုင်ဖို့ အများကြီး ကြိုးစားရဦးမည် ။

ပထမဦးစွာ ...

ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကိုယ်ခံအား လျော့နည်းစေသော ဒီပရက်ရှင်ကြီးကို တိုက်ထုတ်ရဦးမည် ။

အို ... အသင် ဒီပရက်ရှင် ...

ငါ့ ထံမှ ခွာလေတော့ ...  ။

သင့်အား ငါ လက်မခံ ။

သွားပေတော့ ။

သွားပေတော့ ...  ။

⎕  ရွှေကူမေနှင်း
📖 ရွှေဝတ္ထုစဉ်
      ၁၉၈၇ ၊ အောက်တိုဘာလ

ရွှေနာရီ

 

❝ ရွှေနာရီ ❞
( ပီမိုးနင်း )

( အောက်ပါဝတ္ထုသည် မြန်မာပြည်၌ မပေါ်ဖူးသေးသော ဉာဏ်စမ်းဝတ္ထုဆန်း ဖြစ်သဖြင့် အထူးသတိနှင့် စဉ်းစား၍ ဖတ်ကြရန် ထည့်သွင်းလိုက်သည် ။ )

ဝင်းထိန်တောက်ပ မှန်ဗီရိုတွေ ၊ လက်ပြောင်သော စားပွဲတွေ ၊ ကုလားထိုင်တွေ ပန်းမျိုးစုံ ကြဲ၍ ထားသည့်နှင့်တူသော ကော်ဇောကြီးတွေနှင့် ဆင့်လျက် ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ပြင်ဆင်၍ ထားသော အခန်းကြီးထဲသို့ မေမေကြင် သည် အားငယ်ငယ်နှင့် ဝင်ရောက်၍ သွားလေ၏ ။ မှန်တံခါးကြီးကို လွန်၍ သွားသည်နှင့်တစ်ပြိုင်တည်း စိတ်ကို မနိုင်သလို ချီတုံချတုံ ဖြစ်လေ၏ ။ အကြောင်းမူကား စူးရှသော မျက်လုံးများနှင့် ရပ်ကာ မိမိကို ကြည့်၍ နေသော အရပ်မြင့်မြင့် ရှိသူသည် သားနားစွာ ဝတ်ဆင် သလောက် ခန့်ညားသူ ဖြစ်လေရာ ၎င်း၏ မျက်နှာထားမှာ မိမိ ကဲ့သို့သော မိန်းမပျိုတစ်ယောက်သည် ၎င်း၏ သတ္တိအစွမ်းကို ငြင်းဆန်နိုင်ဖို့ရန် လွန်စွာခက်ခဲကို သိရလေ၏ ။ တန်ခိုးသတ္တိထူးသော ယောက်ျားသည် တစ်ခုခုကို ဖြစ်အောင် တစ်ခုခုကို ရအောင် ကြံစည်လိုလျှင် မရမချင်း သတ္တိစွမ်းအားကိုလျှော့မည့် ယောက်ျား မဟုတ်ဟူ၍ သိရသည့်ပြင် ၎င်း၏ မျက်လုံးများမှာ မေမေကြင် ကို မြင်လျှင် မြင်ချင်း အကြံနှင့် ကြည့်သော လက္ခဏာ ထင်ရှားစွာ ပေါ်လာလေသတည်း ။

မေမေကြင် သည် လက်ကိုင်သားရေအိတ်ကလေးကို မိမိ၏ သေးငယ်သော လက်ကလေးများနှင့် ဖျစ်ညှစ် ဆုပ်ကိုင်ကာ ရပ်တွေ စဉ်းစားလျက် စောစောစီးစီး ပြန်၍ ဆုတ်ရလျှင် ကောင်းမလား ၊ ရှေ့သို့ တိုးရလျှင် ကောင်းမလားဟု ဆင်ခြင်ကာ ရပ်၍ နေလေသတည်း ။

ဝင်းထိန်တောက်ပသော အရာတွေကို မြင်ရခြင်း၌ တပ်မက်စွဲလမ်း ငန်းငန်းတက်ဖြစ်သော မိန်းမတို့ ဓမ္မတာကိုလည်း မေမေကြင် သည် ချုပ်တီး၍ မရ ၊ လောကီရှိန်ဝါ ထိန်ဝင်းဖြာခြင်းသည် မိန်းမတို့ စိတ်နှလုံး၏ ကိန်းဝပ်ရာအသိုက်နှင့် တူလေသတည်း ။

ထိုယောက်ျားပျိုသည် မေမေကြင်၏ နှလုံးအတွင်းသို့ ဖောက်ထွင်းသော မျက်လုံးနှစ်လုံးနှင့် ကြည့်ကာ ကြွက်ရှိရာသို့ ကြောင်လာသလို မတွန့်မဆုတ် မဆိုင်းမရွံ့သော ခြေလှမ်းဖြင့် မေမေကြင် ရှိရာသို့ တန်းတန်းမတ်မတ် မှန်းမှန်းကပ်ကပ် လာလေ၏ ။ သို့သော်လည်း ၎င်း၏ လာခြင်းသည် လျင်မြန်သော လာခြင်း မဟုတ် မိမိ ရရှိမည့် အရာကို ပိုင်ပြီး ဖြစ်ကြောင်း ကျိန်းသေသိသော ဣန္ဒြေမျိုးနှင့် ခန့်ညားစွာ မနှေးမမြန် လာခြင်း ဖြစ်လေ၏ ။

မေမေကြင်၏ စိတ်၌ မိန်းမတို့ ဓမ္မတာ တစ်ခုခု ဖြစ်ရတော့မည် အခြင်းအရာ တင်ကြိုကာ သိတတ်သော အသိသည် အမှန်အတိုင်း သိခြင်းပေတကားဟု ဘွားခနဲ ပေါ်၍လာလေ၏ ။ အကြောင်းမူကား ထိုယောက်ျား၏ စိတ်၌ ရည်ရွယ်သော အရာသည် အခြားမဟုတ် မိမိပင် ဖြစ်သည်ကား မလွဲပေတကားဟု မေမေကြင် ကောင်းစွာ သိလေ၏ ။ ထို့အပြင် ဤယောက်ျားသည် မိမိ၏ အလိုကို မပြည့်လျှင် မနေရအောင် အစွမ်းသတ္တိ ရှိသမျှနှင့် မရမက ကြံတော့မည့်လူ ဖြစ်သည်ကိုလည်း အလိုလို သိလေ၏ ။ ၎င်း၏ မျက်နှာ၌ ဝဲ၍နေသော ပြုံးခြင်းသည် ထိုမြဲမြံ ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ကို သိသိသာသာ ဖုံးလွှမ်းသော ပြုံးခြင်း ဖြစ်လေသတည်း ။ ထိုပြုံးခြင်းသည်ပင်လျှင် စ၍ ကြံခြင်း ဖြစ်လေသတည်း ။

တစ်ဖန် မေမေကြင် သည် ကြောင့်ကြမကင်း သဖြင့် ကိုယ်စိတ် မငြိမ်မသက် ဖြစ်ကာ “ ကု,လားမနိုင် ရခိုင်မဲ ” ဆိုသည့် စကားလို မိမိ၏ လက်ဝယ်ရှိသော သားရေအိတ်ကိုသာ တအား ဖျစ်ရုံမက အိတ်ထဲကိုပင် လက်ကို လျှိုမိလေသတည်း ။

ငါ ဘာပြုလို့ တစ်ယောက်တည်း ဤနေရာကို ဝင်၍ လာပါလိမ့်မလဲ ။ အသက်ကို ပေး၍ ချစ်သူက အခါခါ သတိပေးပါလျက် သူမပါဘဲ ဘယ်အတွက် ဤနေရာကို တစ်ယောက်တည်း ဝင်၍ လာရပါသတုန်း ဟူ၍ တွေးကာ နောင်တရသလိုလို ဖြစ်လေ၏ ။ သို့သော်လည်း ထိုသူ၏ ပြုံးခြင်းသည် မိမိကို နဂါးပတ် ကျော့ကွင်းနှင့် ပစ်၍ ဖမ်းသည်ဟု မှတ်ထင်ရသော ပြုံးခြင်း ဖြစ်၏ ။ ရမ္မက်လောဘ တပ်မက်ခြင်း ဒုက္ခကလည်း မြင်ရလေလေ ဒီရေလို တိုးလေလေ ဖြစ်လေ၏ ။ ထို့နောက် အိမ်က သိလျှင် ဆူလိမ့်မည်ဟု စဉ်းစားကာ စိတ်ကို တင်းလျက် အားယူပြီး သားရေအိတ်ကလေးကို လိမ်၍ နေအောင် ဆုပ်ကိုင်ဖျစ်ညှစ်လျက် မချိသောနှလုံး နှင့် နှုတ်ခမ်းကို ကိုက်ကာ နောက်သို့ ချာခနဲ လှည့်ပြီး အခန်းကြီးမှ အပြင်သို့ ရောက်အောင် အမြန် ထွက်မည် ပြုလေ၏ ။

မလွတ်တော့ဘူး သူ့နယ်ထဲသို့ ရောက်လေပြီ သူ့ ပိုင်နက်သို့ ပေါက်မိလေပြီ ။ အကြောင်းမူကား ၎င်း ခန့်ညားသော ယောက်ျားသည် တံခါးဘက်မှ ကာဆီး၍ နေလေ၏ ။ ၎င်း၏ ပြုံးခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကြည့်ခြင်းသည် နှလုံးသားကို ဒစ်နှင့် ဝင်၍ စူးကာ ချိတ်သလို ချိတ်မိ၏ ။

“ သွားတော့ မလို့လား ဘာဖြစ်လို့လဲ ” ဟု မေးလိုက်သော အသံသည် ခုခံငြင်းဆန်ရန် လွန်စွာမှ ခက်သော အသံဖြစ်၍ နေလေသတည်း ။

၎င်းယောက်ျားသည် သာယာခန့်ညား နားထောင်၍ များစွာ ကောင်းသော အသံနှင့် ပြော၏ ။ ၎င်းကို “ ငါ စကား ပြန်၍ မပြောဘူး ” ဟု စိတ်ကို တင်းသော်လည်း မရ စကားပြန်၍ ပြောမိ၏ ။သို့ ပြန်ပြောမိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်း ငါရှုံးပြီ ငါနိုင်ပြီ ဟု သိရ၏ ။ မေမေကြင် မှာ မပြောဘဲလည်း မနေနိုင် ပြောတိုင်းလည်း နစ်တုံးတိုနှင့် လှေလှော်ပြိုင်သလို ဖြစ်ကာ သတ္တိထူးသော ယောက်ျား ၏ သံလိုက်ဓာတ်ကစားသော မျက်လုံးများ အောက်သို့ ရောက်ကာ သူပေးရာ အမိန့် သူစီမံရာကိုသာ ခံရရှာပေတော့သတည်း ။

မိန်းမတို့၏ လောဘသည် အတွေ့ကို မရှောင်နိုင်သော လောဘမျိုး ဖြစ်ကြလေသတည်း ။ မေမေကြင် သည် ထိုဓမ္မတာမှ ခြွင်းချက်၌ မပါ ရုပ်ကလေး ချောသလောက် စိတ်အားပျော့သူ ဖြစ်ရှာလေ၏ ။

မိန်းမတို့မှာ အဘယ်မျှပင် တန်ခိုးသတ္တိ ရှိသော်လည်း ယောက်ျားတို့၏ သတ္တိအစွမ်းကို မလွန်နိုင်ကြချေ ။

တစ်ခုခုသော အပြစ်ကို ကျူးလွန်၍ ပြီးသောအခါ၌ နောင်တ မရသော မိန်းမသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ မရှိချေ ။ အကြောက်အရွံ့ မရှိသော မိန်းမကို မည်သူ လက်ညှိုးထိုး၍ ပြနိုင်ပါမည်နည်း ။ အထူးသဖြင့် လင်ယောက်ျား ရှိပါလျက် လည်ပတ်ကာ စိတ်အလို လိုက်စားသော မေမေကြင် မှာ မကြောက်ဘဲ နေနိုင်ပါတော့မည်လား ။

ကိစ္စပြီး၍ အိမ်သို့ ပြန်ရာလမ်း၌ အိမ်နှင့် နီးလေလေ မေမေကြင် မှာ အကြောက်တိုးလေလေ ဖြစ်လေ၏ ။ သို့သော်လည်း ခြေလှမ်းကို လျှော့၍ မရချေ ။ အိမ်သို့ ရောက်သွားပြီး ဖတ်ဖတ်ဆာ မောလှသဖြင့် ရေတစ်ခွက်ကို ကပျာကယာ သောက်ကာ အိပ်ရာထဲသို့ မိမိကိုယ်ကို ထိုးချပစ်လှဲကာ ခွေ၍ နေရှာလေသတည်း ။

ငါ ဖွင့်၍ ပြောရလျှင် ကောင်းမလား မိမိ၏ လင်မှာ အခြားလင် နှင့် မတူ အသက်ပေး၍ ချစ်သောလင် ဖြစ်ပါလျက် ဖွင့်၍ ဝန်မချ လျှို့ဝှက်ထားချေက သာ၍ အပြစ်ကြီးတော့မည် ။ ကိုဘသိန်း  ပြန်လာရင် ဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ် ကန်ကန်ကျောက်ကျောက် ဆဲဆဲဆိုဆို ငါ လျှို့ဝှက်၍ မထား နောက်တစ်ခါ ဒီလို မလုပ်ပါဘူးလို့ ကတိထားပြီး မှန်ရာကို ပြောရရင် သူ အခွင့်လွှတ်မှာပါပဲ ငါ့ကို သူ ဘာမှ လုပ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး ။ မသကာ ဆူရုံပေါ့ စသည်ဖြင့် စိတ်ကို တင်း၍ နေဆဲတွင် ဘသိန်းသည် အခန်းထဲသို့ ရောက်၍ လာလေသတည်း ။

ထိုအခါ မေမေကြင်သည် ခုတင်ပေါ်မှ ဆင်းကာ သနားစရာ မျက်နှာနှင့် ယောက်ျားသည်၏ လည်ကိုဖက်ကာ “ ကိုဘသိန်း ကျွန်မ တစ်ခု ဖွင့်ပြောမယ်နော် စိတ်ထဲမှာ မထားနိုင်တော့ဘူး ။ ထားရင် ကိုဘသိန်း အပေါ်မှာ ကျွန်မ မရိုးသားရာ ကျတော့မယ် ၊ ဒီပြင်လည်း မပြောဘဲ လျှို့ဝှက်ပြီး မထားတတ်ဘူး ဒီ့အတွက် ကျွန်မ ပြောတော့မယ်နော် စိတ်ဆိုးနေလား ”

“ ဘာဖြစ်လို့လဲ မေရယ် မင်း ဘာလုပ်မိလို့လဲ ပြောသာ ပြောပါ ။ ဘာပြုလို့ စိတ်ဆိုးရမှာတုန်း ငါ့မယား ဘယ်တော့မှ မတော်တာကိုတော့ လုပ်မှာ မဟုတ်ဘူး ။ မင်း ပါးစပ်က မေ ဘယ်သူနဲ့ ဘယ်ဝါနဲ့ ဘာဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောတောင် ယုံမှာ မဟုတ်ပါဘူး ။ ကိုင်း ပြောချင်လည်း ပြောတာပေါ့ကွယ် မင်းကို စိတ်ဆိုးဖို့ ညှိုးဖို့ ညံဖို့ ဆိုတာတော့ အဝေးကြီးပါ ။ ဟောဒီ မယားကို အိပ်မက်ထဲတောင် မျက်စောင်း မထိုးမိပါဘူး ” ဟု ကျောကို သပ်၍ အပြောမှာ မေမေကြင်သည် အားတက်ပြီး ဘသိန်း၏ မျက်နှာကို မော့၍ ကြည့်လျက် ဗိုလ်ဆံတောက်ကို လက်နှင့် ပင့်လှန်ကာ လှပသော နဖူးကို ကိုယ်တွယ် ယုယရင်း “ အဟုတ် စိတ်မဆိုးဘူးနော် စိတ်မဆိုးရင် မေ ပြောတော့မယ် ”

“ ပြောပါကွဲ့ မကြောက်ပါနဲ့ ကိုင်း ဘာဖြစ်လာခဲ့သလဲ ။ ဘယ်က လာသလဲ ”

ထိုအခါ မေမေကြင်သည် မိမိ၏ အင်္ကျီလက်ကို ပင့်ကာပြုံးလျက် လက်ကောက်ဝတ်ကို ဖော်၍ပြလေ၏ ။ ဘသိန်း စိမ်းစိမ်းကြည့်ပြီး “ ဘယ်လောက် ပေးရသလဲ ” မေးလေရာ “ လေးဆယ် ပေးရတယ် ။ ကိုဘသိန်းက မသုံးနဲ့လို့ ပြောပြီး ပေးထားတဲ့ ငွေတစ်ရာထဲက ဝယ်ခဲ့တယ် ။ နို့ ဘယ်နဲ့ လုပ်မလဲ ရောင်းတဲ့လူက သိပ်ပြီး အပြောကောင်းတာ ကျွန်မ မဝယ်ဘူးလို့ တစ်ခါ နှစ်ခါ ငြင်းပြီး ဆိုင်ပြင်တောင် ရောက်လာသေးတယ် ၊ အဝင် တံခါးဝက ကာဆီးကာဆီး လုပ်တာနဲ့ ဝယ်လာခဲ့ရတာပေါ့ ။ နောက်ပြီးတော့လည်း မေလည်း ဒီနာရီကို လိုချင်နေတာ ကြာလှပြီ စိတ်မဆိုးနဲ့နော် ၊ ဟောဟော ” ဆိုပြီးပြောကာ ဘသိန်း ထံမှ ခွာပြီး နောက်သို့လှည့်၍ အသွားတွင် ဘသိန်းသည် နောက်က လိုက်ပြီး ပွေ့ယူကာ “ ငွေကလေး လေးဆယ် သုံးတာနဲ့ စိတ်ဆိုးရင် ငါ မင်းကို ချစ်တဲ့ လင် ဖြစ်ပါဦးမလားကွဲ့ ။ မေရဲ့ စိတ်မဆိုးပါဘူး ။ ငွေတစ်ရာ ပေးတုန်းက သုံးဖို့ပေးတာပါ ။ မသုံးနဲ့ ဆိုတာက စကားပြောတာပါ ။ သုံးဖို့ ဖြစ်ရင် ဘာပြုလို့ ပေးရမှာလည်း ဪ ... မင်းဒါကြောင့် မျက်နှာမကောင်း ဖြစ်နေတာကိုး ”

▢  ပီမိုးနင်း
📖 ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်
      သြဂုတ် ၁၅ ၊ ၁၉၂၇

တစ်သက်


 ❝ တစ်သက် ❞ 

( နှင်းဝေငြိမ်း )


သန်းခေါင်ယံ တစ်ရေးနိုး လာတတ်ပြီဖြစ်သော ကျွန်မသည် ခြောက်သွေ့လှသော အာခေါင်ကို ရေတစ်ခွက်ဖြင့် စိုစွတ်စေခဲ့၏ ။ ရေသောက်ပြီး ချက်ချင်း ပြန်လှဲသော်ငြား ချက်ချင်းဖြင့် အိပ်မပျော်သေးချေ ။ ကျွန်မ မျက်လုံး အစုံက အမှောင်ကို အသားကျနေပြီး အမှောင်ထဲမှာ ဖြူနေသော ခြင်ထောင် အမိုးကို စိုက်ကြည့်ရင်း တစ်စုံတစ်ယောက်၏ စကားသံကို ကြားနေမိ၏ ။


“ သန်းခေါင်ကျော် ရုတ်တရက် နိုးလို့ ထကြည့်ရင် မင်းက သိပ်ရုပ်ဆိုးတာပဲလို့ ပြောတယ် တင့်တင့်ရယ် ။ ဟုတ်လားဟင် .. မမချော က ဒီလောက်တောင်လား ဟင် ”


အဲဒီ့ အသံ အဲဒီ့ အသံလေး .. ။ ဘယ်လောက်တောင် နာကျင်ပြီး ဘယ်လောက်တောင် ဝမ်းနည်းနေတဲ့ အသံပိုင်ရှင်လဲ ဆိုတာ သိသာလှသည် ။ ကျွန်မ ဝမ်းနည်းလွန်းသည့် အပြင်အားနာစွာ နားပိတ်ထားလိုက်ပေမဲ့ ထိုအသံပိုင်ရှင်၏ အသံကို ထပ်ကြားရပြန်သည် ။ ရင်ထဲ ဆို့နင့်သံ ။ ရှက်ကြောက်နာကျင်သံ ။ 


“ ဟုတ်မှာပါ ဟုတ်မှာပါ ... ဒါကြောင့် ပစ်သွားတာပေါ့ ”


ကျွန်မ အသည်းကွဲ သွားသလိုပါပဲလား မမချောရယ် ။ ကျွန်မလေ မမချောကို ပစ်သွားတဲ့သူထဲမှာ ကျွန်မ မပါဘူးနော် လို့ ထပ်ပြောမိသည် ။ ကျွန်မ ဘာတွေကိုမှ မအောက်မေ့ပေမဲ့ ယခုအချိန်မှာ မမချောကို အောက်မေ့သည် ။ ကြံရာ မရတိုင်း ကျွန်မ ရှိရာသို့ ရောက်လာတတ်ပြီး ကျွန်မ အားမှန်း မအားမှန်း လုံးဝ မရိပ်စားတတ်ဘဲ ကျွန်မ ဘေးနားက ခုံလေးမှာ ထိုင်ကာ “ သိလား တင့်တင့် ... ”  ၊ “ သိလား တင့်တင့် ” နှင့် သူ့ ခံစားချက်တွေ ကို လျှိုတန်လျှို ၊ ဝှက်တန်ဝှက် ၊ ဖွင့်တန်ဖွင့်ရင်း အုတ်စုံဂုတ်စုံ အကုန် သိစေခဲ့အောင် ယုံကြည်မှု လွန်ကဲသူထဲတွင် မမချော ပါခဲ့လေသည် ။ ကျွန်မသည် မမချော၏ တစ်ဦးတည်းသော ရင်ဖွင့်ဖော်ပင် ။ 


ဆံပင်လေးတွေက ပါးပြီး ကလစ်ကလေးနှင့် စည်း လျှင်ပင် တစ်ဆုပ်စာ မရှိသည့် ဆံပင်တွေကို ကြည့်မိ၍ တစ်ဦးတစ်ယောက်က မမချောရယ် ဆံပင်ကလည်း ပါးလိုက်တာ ၊ ကောက်လိုက်ပါလား ဆိုလျှင် ပြေးကောက် ။ တစ်ယောက်က ဟင် ... မမချော ကလည်း အဖြောင့်လေးနဲ့ မှ လိုက်တာဟု ဆိုလျှင် ပြေး ဖြောင့် ... ဒါနှင့်ပင် ဆံပင်က ဤပုံ ဖြစ်လေသတည်းဟု ကျွန်မကို ပြောရင်း ရယ်ရှာသော သူ့ခမျာ အဆုံးသတ်လျှင် ဤသို့ ဆိုလေ၏ ။


“ သမီး အဖေက ဆံပင် သိပ်ကောင်းတာ ။ သမီးက အဲဒါကြောင့် ဆံပင်သန်တာပေါ့ ကြည့်ပါလား ။ အသားညို ပေမဲ့ ဆံပင် လှတော့ ကြည့်ကောင်းတယ်လေ ။ မမချော သာ စာကလေး အမွေးနုတ် ဆံပင်ငုတ်တုတ်လေး ” 


ပြောရင်း ရယ် ... ၊ ရယ်ရင်း ပြော ကာ သမီးအဖေ ဘက်သို့ မြားဦးလေး ကွေ့ သွားလေတော့သည် ။ သမီး အဖေ ... သမီး အဖေတဲ့လား မမချော ရယ် ။


“ လူက လူတော် တင့်တင့် ရဲ့ ။ သူတို့ မေဂျာမှာ သူ က ထိပ်က ။ ဆရာတွေက သူ့ကို ချစ်ကြတဲ့ အထိ စာတော်တာ ။ ဒါကြောင့် ပညာတော်သင်သွားရတာ ကြည့်ပါလား ။ ဟိုတစ်ခါ ခေါက်ထီး ပေးတယ် မဟုတ်လား တင့်တင့် ရလား ” 


ကျွန်မ အလုပ်စားပွဲနား ထမင်းဘူး ဖွင့် ၊ ထမင်းဘူးမှာ ဟင်းက အပြည့် ။ သူက ချိုင့် လည်း ပါသေး ။ ဟင်း ကလည်း ဖွယ်ဖွယ်ရာရာ ။ သူ့ ဆီက ကျွန်မတို့ နှိုက်စားရုံ ။ သူ လက်ဆ ကြီးတာမို့ ၊ ကိုယ့်အိမ်က ဟင်း မမီလည်း မပူရပါ ။ မမချော ထမင်းချိုင့်က ကျွန်မတို့ အတွက် လုံလောက်သော ဟင်းလျာသာ ။ နိုင်ငံခြားကို ယောက်ျားက ပညာတော်သင်သွားရလောက်အောင် တော်ပေမဲ့ သူ့ မိန်းမ မမချော က ပရိုမိုးရှင်းမှာ ရေးဖြေပါ၍ မဖြေပါဘူး တကဲကဲ လုပ်နေရာ ကျွန်မတို့မှာ သူ့ အစား တအံ့တသြ ဖြစ်ရသည် ။ လုပ်သက် လည်း များပြီး ရလည်း ရနိုင်ခြေ များပါလျက် စာမ ကျက်နိုင်ဘူးဟု ပြောသဖြင့် ရုံး တစ်ဆက်ရှင်လုံးက အိမ်မှာ ဘာလုပ်ရလို့လဲ ၊ ဘာပူစရာ ရှိလဲ ၊ စာကျက်ဖို့ တစ်လုပ်တည်း ရှိတာကို ၊ ဖြေရမယ် နှင့် အတင်း တိုက်တိုက်တွန်းတွန်း ပြုခဲ့ကြ၍သာ ထို စာမေးပွဲကို သူ့ခမျာ မရ ရအောင် ဖြေရလေ၏ ။


ဖြေခါနီး တစ်ရက် နှစ်ရက် အလိုမှာ ကျမှ သူ့အိမ်မှာ စာ လာကျက်ပေးပါဟု ဆိုရာ ကျွန်မတို့က ပျော်ပျော်ကြီး ရောက်သွားခဲ့လေ၏ ။ ထိုအခါကျမှ မမချော သည်လောက် ငြင်းဆန်ရသည့် စာမေးပွဲ မဖြေချင်သည့် အကြောင်းတရားက ဘွားဘွားကြီး ပေါ် လာတော့၏ ။ စားပွဲဝိုင်းမှာ စာ စုဖတ်နေစဉ် မမချော က ဂနာမငြိမ် ။ ဖုန်းလာလျှင် ပြေးကိုင်လိုက် ၊ နောက်ဖေး ဝင်သွားလိုက် ၊ မမချော ရေ ပြေး သောက်လိုက် ၊ အိမ်သာ တက်လိုက်နှင့် .. ကျွန်မတို့ သာ စာတွေ ရသွားသည် ။ မမချော က မရသေး ။ ဘာဖြစ်နေတာလဲ ဟု မေးတော့လည်း ရယ်သံအက်ကွဲကွဲနှင့် ဘာမှ မဟုတ်ဘူး ၊ ဘာမှ မဟုတ်ဘူးနှင့် စာရွက်တွေ လျှောက်လှန် ရင်း ဘယ်ရောက် သွားပြီလဲဟု မေးရှာပါသည် ။ ကျွန်မ က တစ်အိမ်လုံး မမချော သာ ရှိပြီး သမီးက သူ့ကြီးဒေါ်ကြီး ကျောင်း ပို့၍ အိမ်မှာ မရှိဘူးသာ သိထားပေမဲ့ တကယ် တမ်းတော့ ထိုသို့ မဟုတ်ခဲ့ပါ ။


“ တင့်တင့် .. ဒါကို အလွတ်ရတဲ့နည်းသာ ပေးပါဟယ် ၊ မကျက်နိုင်တော့ဘူး ” 


စာတွေကို အူကြောင်ကြောင် ငေးကြည့်နေရင်း မမချော ပြောသည် ။ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်လို ( အော်ဂျက်တစ်တိုက် ) မေးခွန်းကို ဘယ်လို အလွတ် ကျက်မည်နည်းဟု မေးရာ သူ့ ဖြေပုံက လွယ်သည် ။ မေးခွန်းက အခု ၂ဝ ထဲက ဆယ်ခု မေးမှာ ဆိုရင် အေ ဘယ်နှလုံး ၊ ဘီ ဘယ်နှလုံး ၊ စီ ဘယ်နှလုံးလဲဟု ဆို၏ ။ ကျွန်မက စိတ်မြန်၍ မေးခွန်းတစ် အဖြေက အေ ၊ နှစ် အဖြေက  စီ ၊ သုံး အဖြေက အေ ၊ လေး အဖြေက ဘီ စသဖြင့် ပြောပြရာ သူ ခေါင်းတညိတ်ညိတ် နှင့် မှတ်သည် ။ ဒါက ဌာနရဲ့ အလုပ်အကြောင်းကို သဘောတရား နားလည်ရမယ်ဟု ထပ်ပြောပေမဲ့ သူ့ ခေါင်းသာ ညိတ်ပါသည် ။ ရပြီလား မေးရာ မသိပါဘူး တင့်တင့်ရယ် ဟုသာ ဖြေပြီး အာရုံတွေ လွင့်မျောသလို ဖြစ်နေခဲ့၏ ။ မျက်လုံးထဲမှာလည်း ဘာ စာမှ မြင်ဟန် မတူ ။ တဝါးဝါး သမ်းတာ မျက်ရည်ပင် ကျသည် ။ 


တကယ် ရာထူးတိုး ဖြေသည့် ရေးဖြေနေ့မှာ သူ့ ကို မေးရ၏ ။ ဖြေနိုင်လားဟု မေးရာ မမချောက ရိုးရိုးအေးအေး နှင့် ဖြေပါသည် ။ သူ့ ဖြေပုံက ကျွန်မ တစ်သက် ဘယ် စာမေးပွဲမှာမှ ဖြေမည့် အဖြေမျိုး မဟုတ်ပါ ။ နံကြား ထောက်၍ ဖြေခြင်းလည်း မဟုတ် ။ သူ ထင်ရာ သူ ရေးတာလည်း မဟုတ် ။ စာမေးပွဲ မေးခွန်း ကလည်း ကြိုတင်နိမိတ်ပြ မေးထားသည့် ဆယ့်ငါးခုလောက် ထဲ ကပဲ မေးသောကြောင့် သူ ကျွန်မ ပြောတာကို နှစ် ခေါက်လောက် ဖတ်ပြီး အေ အေ ... ဘီ ဘီ ... စီ ... အေ အေ စသဖြင့် ရေးချပစ်လိုက်သတဲ့ ဟု ဖြေသော အခါ ကျွန်မ လန့်သွား၏ ။ 


“ အမယ်လေး မမချောရယ် ... မှားကုန်မှဖြင့် ” 


“ အို .. မမှားပါဘူး ၊ တင့်တင့် ပြသလိုပဲ ဒါပါရင် အေ လိုက်တယ် ၊ ဒါပါရင် ဘီ လိုက်ပေါ့ ။ မှတ်ထားတယ် ၊ အေ လေးလုံး ဘီ သုံးလုံး စီ သုံးလုံး ” 


“ ကဲ ... ကောင်းရော ကောင်းရော ” 


ထိုကဲ့သို့ မမချော ကို ဒါလေး တောင် မကျက်နိုင်ဘူးလား ဟု ပြောကြရာ သူက ပြုံးပြီး အဲဒါကြောင့် မဖြေချင်ဘူး ပြောတာပေါ့ ။ ခေါင်းထဲမှာ ဘာ စာမှ မရှိဘူး ၊ ကျက်လည်း မကျက်နိုင်ဘူး ဟု ညည်းတွားရုံမှ လွဲ၍ ဘာမှ ဆက် မပြောပေ ။ ကံကောင်းထောက်မစွာပင် လုပ်သက် အရ အပြင် ၊ သူက နှုတ်ချိုပြီး ဆရာသမားကို ရိုသေလေးစားတတ်လွန်း၍ ထို ရာထူးတိုးခြင်း တွင် ပါသွားခဲ့လေ၏ ။ မမချော က သူ့ရာထူးတိုးသော နေ့မှာ ကျွန်မကို မုန့် ကျွေးပြီးမှ မျက်ရည် အဝဲသားနှင့် ရင်ဖွင့်တော့၏ ။ 


“ အဲဒီ နေ့က သမီးကို သူ့ အဖေက ဟိုကောင်မလေး အလိုက် ကောင်းအောင် နယ် ခေါ်သွားတာ ။ မမချော က မလိုက်ဘဲ နေခဲ့ရတယ် ။ သူက မမချော ကို မလိုက်စေ ချင်ဘူးလေ ... သိလား တင့်တင့် ”


စိတ်ထဲ ကျင်ခနဲ တောင် ဖြစ်ရပါသည် ။ ဒီအချိန် ကျက်မှတော့ ဘယ်နှခေါက် ကျက်ကျက် ဘယ်လို ရပါမည်နည်း ။ စာရွက်ပေါ်ကို ရေစက်တွေ ကျနေတာဟု မှတ်ခဲ့သည့် အတွက် ထိုနေ့ က မမချော ကိုလည်း “ ဒီစာရွက်တွေက ရေစိုလို့ မရဘူးလေ ” ဟု ကျွန်မ ခပ်မာမာ ပြောမိသေး၏ ။ တကယ်တော့ ထိုနေ့ ည တစ်ညလုံး မိုးလင်း အထိ မမချောတို့ အိပ်ရာထဲမှာ တကျိတ်ကျိတ် ရန်ဖြစ်နေ သည့် နေ့ ။ မမချော က ပရိုမိုးရှင်း တောင် မဖြေပါဘဲ သူ့ နောက် လိုက်ချင်ပေမဲ့ သူကတော့ လိုက်ချင် လိုက် ၊ ဟို တစ်ယောက်လည်း လိုက်မှာနော်ဟု ပြောခဲ့သတဲ့ကွယ် ။ ထိုအခါ မမချော မျက်ရည်တွေက စာရွက်တွေ ပေါ် တပေါက်ပေါက် ကျရင်း သမီး မကြားအောင် ကျိတ်ရှိုက် နေမည်သာ ။ နောက်တစ်နေ့ မနက်မှာ သမီးကို ခဏ ခေါ် သွားမယ်ဟု နွေကျောင်းပိတ် အကြောင်းပြကာ ကားပေါ် ခေါ်တင်သွားသည် ။ မင်း လည်း လိုက်ချင်လိုက်ခဲ့ ၊ မတားဘူးဟု ပြောသွားခဲ့၏ ။ သမီးက လိုက်မယ် ၊ လိုက်မယ် ဖြစ်နေရာ အငေးသားနှင့် သူ ကျန်ခဲ့ရရှာ၏ ။ 


“ သမီး ပါမှတော့ မမချော ပါ လိုက်သွားပါလား ” ဟု ကျွန်မ မပြောနိုင်ခဲ့ပါ ။ ရာထူး နှင့် နယ်ကို အချိန်ကိုက် ရွေးခိုင်းပြီး မမချော ကို ဘေးကျပ်နံကျပ် ပြုစေခဲ့သည့် အပြင် ၊ မမချော သည် သူ့ ရုပ်သေးရုပ်သာ ဖြစ်ခဲ့၍ ကလေးကလည်း မအေ ထက် ဖအေကို ပို ခင်ရာ အိမ်က သုံးဝမ်းကွဲ ညီမက စွေ့ခနဲ ချီရာ နောက်သို့ ပါသွားခဲ့လေ၏ ။ ထို ညီမ က မမချော ကို အရိပ် လည်း နေ ၊ အခက် လည်း ချိုး ၊ အပင် ပါ တူးယူသွားခဲ့သူပင် ။


“ ကိုယ့် အဆင့်နဲ့ သနားလို့ ခေါ်ထားတာ ။ မခေါ် ကောင်းဘူးလို့ သူများတွေ ပြောတာ မယုံခဲ့ဘူး သိလား ။ သမီးကို ထိန်းဖို့ ခေါ်တာလေ ။ ရပ်ဆွေရပ်မျိုးမို့ပါ ။ မမချော ကိုက အ,ပါတယ်ဟယ် ” 


ထို စကားအတွက် မမချော တစ်ယောက် ဘယ်လောက် တာဝန်ယူလိုက်ရသနည်း ဆိုလျှင် တစ်ဘဝလုံး အတွက် ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏ ။ တစ်သက်စာပါ ။ စာမေးပွဲ ဖြေစဉ်က စာ မရ၍ အေအေ ဘီဘီ လုပ်သည် ကို ဟာသသဖွယ် ပြောခဲ့စဉ် ကာလက ကျွန်မ၏ မမချော ရင်တွေ ပူထူပြီး အသည်းတွေ ဟက်တက်ကွဲနေချိန်ဖြစ်ပေလိမ့်မည် ။ ဒါတောင်မှ သူ့ခမျာ အေအေ ဘီဘီ လုပ်နိုင်ခဲ့လေ၏ ။ ထိုရက်တွေကို မမချော ဘယ်လိုများ ဖြတ်သန်းခဲ့လေသနည်း ။ ရုံးမှာ ပရိုမိုးရှင်း ဆိုသည့် အသံ ကြားတာနှင့် မမချော ကိုသာ အရင်ဆုံး ပြေးမြင်မိ သလို သူ ဖြေသည့် အဖြေလွှာ ကိုလည်း တန်းခနဲ မြင်မိ၏ ။ အေအေ ဘီဘီ ဟု ဆိုလျှင် ကျွန်မတို့ သူငယ်ချင်းတွေ က မမချော စာမေးပွဲဖြေနည်း ဟုသာ မှတ်ကြတော့သည့် သမိုင်းဝင် မမချော လေ ။ ကျွန်မတို့က သူ့ကို ဘယ်လို အ တီး အ တ နိုင်သည့် မမချော ဟု ဆိုပေမဲ့ သူ့ အလုပ်ကိုတော့ သူက အရေးပေါ် ဖြေရှင်းတတ်လေသည် ။ သူ အလုပ်များ၍ မနိုင်လျှင် သူ သွင်းရမည့် စာရင်းစာအုပ်ထုပ်ကို ပိုက်၍ သူ နိုင်သည့် စားပွဲ တစ်ခု ပေါ် တင်ပေးလိုက် ရင်း “ ရော့ အိမ်က ငါးပိချက်လေး စားကောင်းတယ် ” နှင့်ပင် သူ့ အလုပ်စာရင်းကို ဝိုင်းကူဆွဲပေးခိုင်းတော့သည် ။ ဘယ်သူက ပဲ ဖြစ်ဖြစ် မမချော လုပ်ပုံကို ပြုံးရယ်ရုံမှ တစ်ပါး မလုပ်ဘူးဟု မပြောကြဘဲ ယူလုပ်ပေးကြလေသည် ။ တစ်ရက်များ စာရင်းစစ် လာသော အခါ ကျွန်မတို့က မမချော စာရင်းပိုင်း ကို စစ်နေ၍ လန့် နေကြပါသည် ။ မမချော က သူ့ စာရင်းဖိုင်တွေကို ကိုင် ကြည့်မည့် ဌာနစာရင်းစစ်ကို မည်သို့ ပြောသည် ထင်ပါသနည်း ။


“ ဒါတွေ မပြီးသေးဘူး ညီမ ၊ စာရင်း လုပ်နေတုန်း ။ ဟိုဘက်ဟာတွေ အရင် စစ်လိုက်နော် ၊ မမချော ယူပေးမယ် ” 


ကဲ ကြည့်ပါဦးတော့ ။ စာရင်းစစ် ဆိုတာ သူ ကြိုက်တဲ့ စာရင်း ကောက် စစ်ခွင့် ရှိသည် မဟုတ်လား ။ ထိုအချိန် မှာ စာရင်းစစ် အစ်မတွေကလည်း အချိန် နှင့် ရက် နှင့် စာရင်းစစ်ချိန်ကို လုနေရသူတွေမို့ သူ ပေးလိုက်သည့် သပ်ရပ်သည့် စာရင်းတွေ ကိုသာ လက်ခံ ယူပြီး တခြား ဆက်ရှင်ဘက် လှည့် စစ်ကုန်တော့သည် ။ အကယ်၍များ မမချော စာရင်းကို စစ်ကြည့်လိုက် ၊ မမချော ထုချေလွှာ ဘယ်နှစောင်လောက် ရေးရလေမည် မသိပါ ။ သူ့ သောက နှင့် သူ ထွေးလုံးရစ်ပတ် နေ၍ အလုပ်တွေက မပြီးရှာပေ ။ အရေးကြီး စာရင်းက လွဲလျှင် ကြွေးကျန် ရှိနေသည် ။ ဒီအချိန်မှာများ သူက သွေးအေးအေးလေးနှင့် အာရုံပြောင်းနိုင်တာ အာဂ မမချော ပင် ။ 


အမှတ်ရစရာများ ထဲတွင် ထို စာရင်းစစ်ကို စစ်ရမည့် စာရင်းကို မပြီးသေးဘူး ဟု ပြောပြီး တခြား စာရင်း ပြောင်း ပေးလိုက်သည့် မမချော လုပ်ပုံကို စာရင်းစစ်မှူး တောင် မျက်စိ လည်သွားဟန် တူလေ၏ဟု ထည့်သွင်းပြော ဆိုတတ်ကြတော့သည် ။ တစ်ခါတစ်ခါ မမချော ကို သူ့ ဌာနက ကလေးတွေက အူကြောင်ကြောင်နိုင်လွန်းလို့ ဟု မှတ်ချက်ချပြီး -


“ ဒီ အန်တီချော ကလည်း အမြဲ လွဲနေတာကိုး ။ သူ့ ယောက်ျားက သူ့ စိတ်ပျက်မှာပေါ့ ” 


ထို စကားမျိုးကို အပျိုအရွယ်တွေက ကောက်ချက်ချပေမဲ့ မမချော က သိဟန်ပင် မတူပါ ။ သူ့ မူကို မပြင်ချေ ။ ထို အကြောင်းတွေလောက်က မမချော၏ ရင်ထဲက အပူငွေ့ ကို ကျော်ဖြတ်နိုင်စွမ်း မရှိချေ ။ တကယ်တော့ ထိုကာလတွေမှာ မမချော က သူ့စိတ်ဒဏ်ရာကို အဆင်ပြေ သလို ကုစားနေခြင်းသာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည် ။ ဘယ်သူမှ မသိတသိ ကြားကနေ သူ့ နေပုံက သနားစရာကို မကောင်း ။ ကလေး အမေ ဖြစ်ပြီး ကလေးကို အစ်မကြီးက ထိန်းရင်း သူက ကျွန်မတို့ လူငယ်တွေ ရုပ်ရှင် ကြည့်တိုင်း လိုက်ကြည့်တတ်သည် ။ သူ့ကို ထားခဲ့လျှင် သူ မကြိုက် ။ လိုက်ချင်ရှာသည် ။ 


ကျွန်မတို့က ရုံးဆင်း ညနေ ဆိုလျှင် သူငယ်ချင်းတွေ စုပြီး ရုပ်ရှင် ကြည့်တတ်သည် ။ တစ်ရက်မှာ နဝဒေး ရုပ်ရှင်ရုံ ဖွင့်ပွဲကာလ နှင့် တိုးပြီး ဆရာ မောင်စိန်ဝင်း ( ပုတီးကုန်း ) ၏ ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင် ပြန်ရိုက်ထား၍ လူ စုပြီး သွားကြည့်ရာ သူပါ လိုက်လာ၏ ။အပြီးအထိ ကြည့်သလား ဆိုတော့လည်း မဟုတ်ပါ ။ ဘယ်ကား သွား ကြည့်ကြည့် အလယ်လောက် ရောက်လျှင် သူ ငိုက်ပြီ ။ တစ်ယောက်ယောက်က “ မမချော ကြည့်လေ ” ဟု နှိုးလျှင် ဆတ်ခနဲ ခေါင်းထောင် ထပြီး မအိပ်ပါဘူးဟဲ့ က ပြောရင်း “ ဟင် ... သူက ဘာဖြစ်လို့ ရယ်တာလဲ ” ဟု အူလယ်က ဖောက် မေးတတ်သူမျိုးပါ ။ ထို ကားမှာလည်း ကြိုးတံတားပေါ် မှာ ကျော်သူ နှင့် မို့မို့မြင့်အောင် ပြဿနာ ဖြစ်နေသော အခန်း ဖြစ်ပြီး မို့မို့မြင့်အောင် က ကြိုးတံတားကို ဓားနှင့် လိုက်ခုတ်ချနေသည့် အခန်းမှာ မမချော နိုးလာသည် ။ အားလုံးက ဇာတ်လမ်းမှာ သည်းထိတ်ရင်ဖို မျောပါနေတုန်း သူက ဗြုန်းခနဲ ထအော်၏ ။ စိတ်လွတ် သွားပုံရပါသည် ။ 


“ ဟင် .. ဓား ကလည်း ဓားမကြီး ဘယ် ပြတ်မလဲဟဲ့ ။ဒါမျိုးက ဓားရှည် နဲ့ ပိုင်းရတာ အ , ပါ့ဟယ် ”


အလွမ်းအဆွေးတွေနှင့် မျောနေသော ကျွန်မတို့ အားလုံး မမချော စကား အဆုံး အုန်းခနဲ ထ ရယ်ကြတော့သည် ။ ငိုအားထက် ရယ်အားသန် ဖြစ်ခဲ့ရသော ထိုကားကို “ ကျွန်မ ကြည့်မိ အပြစ်ရှိသည် ” ပြောမဆုံးရသည်မှာ လည်း မမချော ကြောင့် ဟု ပြောစရာ လိုမည် မထင်ပါ ။ ထို မမချော က ဤသို့ တလွဲတွေ လုပ်ရင်း ဝန်ထမ်း ဘဝကို ရိုရိုသေသေ ကျားကုတ်ကျားခဲ ဖြတ်သန်းရင်း တစ်ချိန်က သူဌေးသမီးလေးက ရွှေဒင်္ဂါးခါးပတ် နှင့် တက္ကသိုလ် တက်ခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့တာ ကိုရော ၊ ထို ရွှေဒင်္ဂါးတွေ အိမ် က မသိအောင် သူ့ ချစ်သူ ကျောင်းစရိတ် အတွက် တစ်ပြား ပြီး တစ်ပြား ရောင်းစားပေးခဲ့တာတွေ ကိုရော မသိချင်မှ အဆုံး ။ မပြောသလို ပြော သလိုနှင့် သိစေခဲ့၏ ။ ထို ချစ်သူ နောက် ကောက်ကောက်ပါ လိုက်၍ အိမ်က မိသားစု အစ်ကို ၊ အစ်မတွေ ရင်ကွဲပက်လက် ဖြစ်ရတာပင် မကျန် ။ ကျွန်မတို့ ကို ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင်စေခဲ့ပေမဲ့ ကျွန်မတို့ ခမျာ ဘာမှလည်း မကူညီနိုင်သော ဘဝနှင့် သူ့ အိမ်ထောင်ရေးကို ကယိမ်းကယိုင် တွန်းတွန်းထိုးထိုး တောနင်းတောင်ကွာ ရင်ဆိုင်နေရချိန် ကျွန်မက ရာထူး တိုးပြီး နယ်ပြောင်း သွားရလေသော အခါ မမချော နှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်သွားလေတော့သည် ။ သူ အားငယ်သည်ဟု ပြောပေမဲ့ အပြုံးမပျက်ခဲ့ ။


•••••   •••••   •••••


အလုပ်ကနေ ရန်ကုန် ပြန်တိုင်း ကျွန်မမှာ တခြား အလုပ်တွေ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာတွေ ပလုံစီ နေသောကြောင့် မမချော ဆီ မရောက်ဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါ ။ သူငယ်ချင်းတွေဆီက မမချော လေဖြန်းပြီး မထနိုင်လို့ ပင်စင် တင်လိုက်ပြီ ဆိုသော သတင်းကြောင့် မဖြစ်မနေ အိမ်လိုက်သွားခဲ့ရပါသည် ။ ထိုအခါ မမချော မှာ အာရုံကြော အားနည်းသည့် မျိုးရိုးလိုက် ရောဂါ ခံစားနေရသည် ဆိုသည်ကို သိလိုက်ရသောကြောင့် စိတ်မကောင်းရုံမှ တစ်ပါး ဘာမှ မတတ်နိုင်ခဲ့ပြန်ပေ ။


“ သမီးကို ပြောထားတယ် ။ တင့်တင့် ရှိတယ်လို့ ”


စကားတွေတောင် ဗလုံးဗထွေး ဖြစ်သွားသည့် မမချော ကျန်းမာရေးကြောင့် သမီး ဖြစ်သူကို ကျွန်မကို အပ်နေသည် ။ သမီးကလည်း ကျွန်မကို ချစ်သည့် ကလေးပါ ။ ကျွန်မက အရင်လို ထစ်ခနဲ ရှိ မမချော ရှေ့က မရပ်နိုင်ဘဲ ကျွန်မမှာ လည်း ကိုယ့်အပူနှင့် ကိုယ် ။ ကိုယ့် သားသမီးအရေး ၊ ကိုယ့် မိသားစုအရေး ၊ အလုပ်တာဝန်တွေနှင့် ဘယ်မှာ မမချော ဆီကို ရောက်အားပါမည်နည်း ။ စိတ်က ကူညီချင်ပေမဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မရောက်နိုင်ခဲ့ပြန်ချေ ။ အားကိုးခံရသူ ကျွန်မ ကိုယ်တိုင် အားကိုးရင်ဖွင့်ဖော် သူငယ်ချင်း ရှာချင်နေသည့် ဘဝမျိုး ဆိုတာ လူနာလုံးလုံး ဖြစ်နေသည့် မမချော ကို မပြောရက်ခဲ့ပါ ။ အ တီး အ တ ရိုးရှင်း သလောက် မအူမလည်နှင့် သူ့ ကြောင့် ရှင်းရသော ပြဿနာပေါင်း သောင်းခြောက်ထောင် နှင့် ချစ်ဖို့ ကောင်းသလောက် အမြင်ကတ်စရာလည်း ကောင်း ၊ သနားစရာလည်း ကောင်းသော မမချော ၏ နောက်ဆုံး နေ့ရက်များမှာ သူ့ အတွေး အသိ ထဲမှာ သမီးလေးပဲ ရှိနေပြီး ဘယ်သူ့ကိုမှ မသိတော့ပြန် ။ သူ သိတာ တစ်ယောက် ရှိနေသေးသည် ။ ထို တစ်ယောက်က ကျွန်မ တဲ့ လေ ။ 


“ ဒါ ဘယ်သူလဲ ... မေမေ ” 


“ တင့်တင့် ... ” 


နောက်ဆုံး အခေါက် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ကျွန်မ မထင်ပါ ။ ကျွန်မကို ကြည့်ပြီး ပြုံးသည် ။ နာမည်ကို မရ ရအောင် ခေါ်သည် ။ ကျွန်မ ရင်ထဲ ဝမ်းနည်းလွန်း၍ နောက် တစ်ခေါက် မသွားချင်တော့ပေ ။ မအားတာလည်း လုံးဝ မအားသောကြောင့် နောက် တစ်လလောက် အတွင်း ကျွန်မ ဖုန်းပင် မဆက်မိတော့ ။ သမီးလေးကသာ ဆက်ရှာသည် ။ 


နယ်ရုံးမှာ အလုပ်များလွန်းချိန် ရက်မှာ မိုးတွေကလည်း ရွာလွန်းချိန်မှာ ကျွန်မဆီသို့ ဖုန်းဝင်လာပါသည် ။ ဖုန်း ကောက်ကိုင်စဉ်မှာ ဗလုံးဗထွေးနှင့် ငိုသံ ကို ကြားရပါသည် ။ ထို အသံသည် မည်သူ့ အသံ ဖြစ်မည်ကို ကျွန်မ ပြောပြရန် လိုမည် မထင်တော့ပါ ။ မိုးသံလေသံကြား ဖုန်းထဲ မှ “ မေမေ ဆုံးသွားပြီ မမတင့် ” ဆိုသော အသံသည် ကျွန်မကို များစွာ နှိပ်စက်နေတော့၏ ။ ဒီ အချိန်ကြီး ကျွန်မ ဘယ်လို ပြန်မည်နည်း ။ ဘာ လိုင်းကား မှ မရှိတော့သည့် နယ်မြို့လေး ။ ညဘက်ကြီး  မပြန်၍လည်း မရ ။ စိတ်မကောင်းခြင်း ကြီးစွာနှင့် ဘယ်ခြေလှမ်းနှင့် အိပ်ရာ ထဲ ရောက်သွားမှန်း မသိတော့ ။ ကျွန်မ အိပ်ပျော်သလား အိပ်မပျော်သလား ထက် မမချော သမီးလေး၏ စကားသံတွေက ကြားနေမိတော့၏ ။ 


“ မေမေက ဖေဖေ့ကို စာချုပ် နဲ့ ကွဲမပေးဘူး ။ တစ်သက် တဲ့ ။ အိမ်ကိုလည်း သမီး နာမည်နဲ့ ပဲ ထားတယ် ။ သန်းခေါင်စာရင်းမှာတော့ ဖေဖေ့ကို ဖယ် ပစ်လိုက်တယ်လေ ” 


ဘုရားရေ ... ဟု ပင် တ , မိ၏ ။ ကျွန်မ မထင်ထားသည့် မမချော ၏ ပါးနပ် လိမ္မာသော မိခင်ကောင်း လုပ်ရပ်ကို ဘယ်လို အံ့ဩမှန်း မသိတော့ပါ ။ မမချော အိမ်ကို နောက်ဆုံးခေါက် ရောက်ခဲ့စဉ်က သမီးလေးက ကားငှားပေးရင်း ပြောပြသည့် စကားတွေက ပဲ့တင်ရိုက်သလို ကျွန်မ ရင် အစုံကို အခုန် မြန်စေခဲ့၏ ။ 


မျက်ရည်တွေက ခေါင်းအုံးမှာ နစ်ဝင် ကုန်သည် ။ မိန်းမ တစ်ယောက်ထက် အမေ တစ်ယောက်၏ ပေးဆပ်မှု ကို ကျွန်မ ဘယ်သို့ ခံစားရမည် မသိနိုင်အောင် ဆို့နင့် နေစဉ် ဖျတ်ခနဲ ကျွန်မ နာမည်ကို ခေါ်လိုက် သလိုလို ကြားမိ၍ အိပ်ရာထဲမှ ကျုံးထလိုက်စဉ် ရိပ်ခနဲ မဟုတ်သည့် အမြင်အာရုံထဲ၌ သူ ဝတ်နေကျ ရှပ် အင်္ကျီအကွက်ကလေးနှင့် ပြုံးပြီး ရပ်နေသော မမချော ကို ဖျတ်ခနဲ မြင်လိုက်ရလေ၏ ။ တကယ်ပါ တကယ် မြင်တာပါ ။ အိပ်မက် မဟုတ်ဘူး ။ ဘုရားဘုရား ... မမချော မမချော ရယ် ။ ကျွန်မ လန့်ရမှန်း မသိတော့ဘဲ နှုတ်မှ တတွတ်တွတ် ပြောနေမိတော့၏ ။


“ ဘာမှ စိတ်မပူနဲ့နော် မမချော ။ မနက်ကျရင် တင့်တင့် ပြန်လာမယ် ၊ သမီးကို စိတ်ချ စိတ်ချပါ ၊ အမျှ ... အမျှ ... အမျှပါ ... မမချော ရေ ... ” 


စိတ်ကို ချုပ်တည်းထားရင်း အားတင်း၍ ပီပီသသ ပြောရင်းနှင့်ပင် ကျွန်မ မျက်လုံးအိမ်ထဲမှာ မျက်ရည်တွေ စီးကျလာပါတော့၏ ။ ထိုမျက်ရည်တွေက ဝမ်းနည်းရုံ သက်သက် မျှ မဟုတ်ပါ ။ မမချော ၏ သမီး အတွက် တစ်သက်စာ မိခင် မေတ္တာ နှင့် မမချော ၏ နာကျင်ကြေကွဲမှု ချစ်ခြင်းတရား အတွက် အံကြိတ် ရင်းနှီးခဲ့ရမှုများကို သက်သေပြုပေးသော မျက်ရည်များသာ ဖြစ်နိုင်ပါသည် ။ ထိုညက တစ်ညလုံး နီးပါး မျက်ရည်တွေ တား မရနိုင်ခဲ့ပါ ။


တကယ်တော့ မမချော က လူ အ တစ်ယောက် မဟုတ်ခဲ့ပါကြောင်း အားလုံး သိအောင် ကျွန်မ ပြောပြချင်ပါသည် ။ ထိုသူများထဲတွင် မမချော ကို ရက်စက်သူတို့ မပါဝင်စေရပါ ။ ထိုသူတို့ သည် မမချော၏ ဓားရှည်နှင့် အပိုင်းပိုင်း ခုတ်ခံထားရသူများသာ ဖြစ်နေကြောင်း အတော်ကြီး နောက်ကျစွာ သိလိုက်ရချိန်မှာတော့ မမချော ခမျာ အေအေ ဘီဘီ အဖြေလေးများကို နောင် ဘဝသစ်၌ ရွတ်ဆိုဖြေဆိုရန် အကြောင်း ရှိတော့မည် မထင်ပါချေ ။ 


 ▢ နှင်းဝေငြိမ်း

📖 ရွှေအမြုတေ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း

     ၂၀၁၆ ၊ အောက်တိုဘာ 

Friday, February 6, 2026

လမင်းတရာ နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း


 

❝ လမင်းတရာ နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း ❞
( ကြည်အောင် နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း )

‘ လမင်းတရာနှင့်‌ တွေ့ဆုံခြင်း ’ လို့ ကျွန်‌တော် ‌ခေါင်းစဉ် တပ်လိုက်‌ပေမယ့် စာ‌ရေးဆရာ လမင်းတရာ မဟုတ်ပါ ။ ကဗျာချစ်သူများ ရင်မှာ စွဲငြိ‌စေခဲ့တဲ့ ‘ လမင်းတရာ ’ ကဗျာစာအုပ်နဲ့ အမျိုးသား စာ‌ပေဆု ရခဲ့တဲ့ မန္တ‌လေးမြို့က ( တစ်နည်း ‌ပြောရရင်‌တော့ အင်းဝမြို့‌ဟောင်းက ) ကဗျာဆရာ ( ဦး ) ကြည်‌အောင် နဲ့ ‌တွေ့ဆုံ ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။

‌ပေဖူးလွှာ စာတည်းအဖွဲ့က ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ အတွက် ဆရာကြည်‌အောင်နဲ့ ‌တွေ့ဆုံပါလို့ ဆိုလာတဲ့ အခါ ဆရာ့ ကဗျာ‌တွေကို အ‌သေးစိတ် ပြန်ဖတ်ရ ၊ မှတ်ရပါတယ် ။ ဒီလို တစ်စုတစ်စည်းတည်းကို အ‌သေးစိတ် ပြန်ဖတ်တဲ့ အခါမှာ ကဗျာရှင်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ခံယူချက် စိတ်‌နေသ‌ဘောထားကို ‌လေ့လာလို့ ရလာပါတယ် ။

မြန်မာတို့ရဲ့ မြို့‌ဟောင်း တစ်ခု ဖြစ်တဲ့ ‘ အင်းဝ ’ ဇာတိ ဖြစ်တဲ့ ဆရာကြည်‌အောင်ရဲ့ ရင်ထဲမှာ နယ်ချဲ့စစ်ဘီလူးကို ခါးခါးတူးတူး မုန်းတဲ့စိတ် အပြည့် ရှိတာကို ‌တွေ့ရပါတယ် ။ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဆန်တက်လာတဲ့ အင်္ဂလိပ်စစ် သ‌င်္ဘောကို လုံးဝ တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုရလို့ မန္တ‌လေး‌ ရွှေနန်း‌တော်က ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ အမိန့်ကို ဆရာ့ဇာတိ ဖြစ်တဲ့ အင်းဝမြို့နားက သ‌ပြေတန်းခံတပ်က နာခံလိုက်တဲ့ အတွက် ဆရာ့ ရင်ထဲမှာ ဒီ‌နေ့ထက်ထိ မ‌ကျေနပ်သေးတာက အစ သူ့ကဗျာ‌တွေမှာ ‌တွေ့‌နေရဆဲပါ ။

ဒီ‌နေ့ ကျွန်‌တော်တို့ စာ‌ပေ‌လောကမှာ ကဗျာဆရာကြီးငယ် ‌တော်‌တော်များများ ၊ ရှိ‌နေကြတဲ့ အထဲမှာ တချို့က ခံစားချက် အတွက် ‌ရေးကြပြီး တချို့က ယုံကြည်ချက် အတွက် ‌ရေးကြတယ် ။ ဆရာ ကြည်‌အောင် က‌တော့ ယုံကြည်ချက် အတွက် ကဗျာ‌ ရေး‌နေတဲ့သူ ဖြစ်တယ် ဆိုတာ သူ့ကဗျာ‌တွေကို ‌လေ့လာကြည့်ရင် ‌တွေ့နိုင်ပါတယ် ။

သူ့ကဗျာ အတိုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ၊ အရှည်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ယုံကြည်ချက် တစ်ကွက်‌တော့ ပါတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒါ‌ကြောင့် ကဗျာကို စိတ်ဝင်စားသူများ ‌လေ့လာနိုင်‌စေဖို့ ဆရာကြည်အောင်နဲ့ ‌ဆွေး‌နွေးခဲ့တာ‌တွေကို ‌ဖော်ပြ‌ပေး လိုက်ပါတယ် ။

••••• ••••• •••••

“ စာ‌ပေနယ်ထဲ ‌ရောက်ရှိလာပုံနဲ့ ပထမဆုံး ‌ရေးခဲ့တဲ့ ကဗျာအ‌ကြောင်း သိချင်ပါတယ် ”

“ က‌လေးဘဝ ပထမစာကြောင်း စာလုံး‌ပေါင်း ဖတ်တတ်စ ... ။

စာလုံးရဲ့ အရိပ် ၊ အဓိပ္ပာယ်တူး‌ဖော် ‌ပျော်လိုက်ပုံ ‌ပြောပြမရ ...

ဆိုသလိုပါပဲဗျာ ။ စာဖတ်တတ်ပြီ ဆိုကတည်းက ‌တွေ့သမျှ စာ‌တွေကို ဖတ်လာတယ် ။ စာ‌ပေနဲ့ ကဗျာက ‌ပေးတဲ့ ရသကို ခံစားရတာဟာ ဘယ်က ရတဲ့ ရသနဲ့မှ မတူပါဘူး ။

ကျွန်‌တော်တို့ ငယ်စဉ်တုန်းက အိမ်မှာကလည်း စာအုပ်နဲ့ တူတာဆိုလို့ ပရိတ်စာအုပ်တောင် မရှိဘူး ။ အ‌မေက စာမတတ်ပါ ။ ဒါ‌ပေမဲ့ အတွက်အချက် မှတ်ဉာဏ် အင်မတန်‌ ကောင်းတယ် ။ စကား‌ပြောရမှာလည်း ပုံတိုပတ်စ ၊ အခိုင်းအနှိုင်းနဲ့ သရုပ်‌ပေါ်‌အောင် အင်မတန် ‌ပြောတတ်ပါတယ် ။ အ‌မေ့စကား‌တွေ နားရည်ဝ‌ နေတော့ ‌တော်‌တော့ စကား‌ပြေကို ဖတ်‌နေရ‌ပေမယ့် ကျွန်‌တော့် စိတ်နားထဲ မတိုးဘူး ။ ပြီး‌တော့ အင်းဝက ကျွန်‌တော့် ‌မွေးရပ်‌မြေ ။ မဟာရဋ္ဌသာရ ၊ ရှင်‌တေ‌ဇောသာရ ၊ ရှင်သူရဲ ၊ ဝန်ကြီး ပ‌ဒေသရာဇာ ၊ အချုပ်တန်းဆရာ‌ဖေ ၊ သခင်ဗဟိန်း စတဲ့ စာ‌ပေကဗျာနဲ့ နိုင်ငံ‌ရေး မဟာပုဂ္ဂိုလ်‌ကျော်တွေရဲ့ ဇာတိ ချက်‌ကြွေ ။

ဒီ‌တော့ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ ၊ ‌ဒေသစွဲ သ‌ဘောနဲ့ သူတို့ စာ‌တွေကို ဖတ်တယ် ။ ‌လေ့လာတယ် ။ ကဗျာ ဖတ်‌တော့ ကဗျာ ‌ရေးချင်တယ် ။ စမ်း‌ရေးကြည့်မိတာ‌ပေါ့ ။ မ‌ကောင်းဘူး ။ ကဗျာ မဖြစ်ဘူး ။ ဆဋ္ဌမတန်း‌ ရောက်‌တော့ ဆရာ မင်းသုဝဏ်ရဲ့ ‘ သ‌ပြေညို ’ ကဗျာ စာအုပ်ကို သင်ရပါတယ် ။ ဆရာကြီး ဦးဘညွန့်ရဲ့ ကဗျာ အသင်အပြ ‌ကောင်းတာ‌ကြောင့် ကဗျာကို ပိုလို့ ချစ်တတ်လာတယ် ။ ပိုလို့ ‌ရေးချင်လာတယ် ။ ဒါ‌ပေမဲ့ တစ်ဖက်ကလည်း ဆန်း‌တွေ ဂိုဏ်းသင့်တာ‌တွေနဲ့ ‌ခြောက်လှန့်ခြင်း ခံရ‌တော့ ဆိုးကျိုး‌ ပေးတတ်တာကို ‌ကြောက်ပြီး ကဗျာ‌ ရေးတာကို ဖြတ်ပစ်လိုက်ပါတယ် ။ ဗွေ‌ဆော်ဦး ဖတ်ရ ၊ ကျက်ရ ၊ သင်ရတဲ့ ကဗျာစာအုပ်ဟာ ဆရာမင်းသုဝဏ်ရဲ့ ‘ သ‌ပြေညို ’ ပါ ။ ‘ ရှေ့‌တော်‌ပြေး ’ ဟာ ကျွန်‌တော်ရဲ့ အသည်းစွဲ ကဗျာ‌ပေါ့ ။

‌ရှေ့‌တော်‌ပြေးရဲ့ ၄ ၊ ၃ ၊ ၂ ကာရန်သွားပုံ ၊ အသံလှပုံ‌တွေ ကြိုက်လွန်းလို့ ကျွန်‌တော် ကဗျာ စ ‌ရေးတယ် ဆိုရင်ပဲ အဲဒီ ဟန်မျိုး ‌ပေါက်‌နေတတ်ပါတယ် ။

ဥပမာ - ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ‘ စိတြ ’ စာအုပ်ထဲမှာ ပါတဲ့ ‘ လမ်းစ မမြင် ’ ကဗျာကို ဖတ်ကြည့်ပါဦး ။ ဆရာ မင်းသုဝဏ် ရဲ့ ဩဇာလွှမ်းပုံကို သိရပါလိမ့်မယ် ။

❝ လမ်းစ မမြင် ❞

မုန်တိုင်းနှင့် မိုး ၊ ရိုက်ဖျက်ချိုး၍
‌တောင်ကျိုးငှက်များ ၊ လန့်ပျံသွား၏
‌မြေသားမိုးပြင် ၊ မာန်ဟုန်ဆင်လျက်
တိမ်စင်ညစ်မဲ ၊ လျှပ်စီးရဲ၏
‌ဖော်ကွဲအားပျက် ၊ တစ်‌ကောင်ငှက်လျှင်
‌သွေးစက်စွန်းလူး ၊ ‌တောင်ပံဦးနှင့်
‌သေကြူးညဉ့်ယံ ၊ မုန်တိုင်းသံဝယ်
ဝဲပျံထိုး‌ဖောက် ၊ အားရည်‌သောက်စဉ်
‌ကွေး‌ခေါက်ဦး‌ခေါင်း
နီ‌မောင်း‌မောင်းလည်း
‌တောင်‌စောင်းနှင့်တိုက် ၊ သတိမိုက်၍
လှိုင်းရိုက်ခတ်ရာ ၊ ပင်လယ်ပြာကို
စိတ်မှာအထင် ၊ ‌မြေမိခင်ဟု
အမြင်ယွင်းမှား ၊ ပျံဆင်းသွားစဉ်
လှိုင်းများပါးစပ် ၊ ‌ရေတံလှပ်သည်
ရှစ်ရပ်ကြား‌အောင် ‌အော်သတည်း ။

                ၁၉၆၀
                   စိတြ

ဒီလိုနဲ့ မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ် ‌ရောက်လာ‌တော့ ‌မောင်သာနိုး ၊ တင်မိုး ၊ ‌မောင်မိုးသူ ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် ၊ ကို‌လေး ( အင်းဝဂုဏ်ရည် ) ၊ ဝင်းကြွယ် ၊ အင်းဝညွန့်‌အေး တို့နဲ့ တွဲမိရာက ကဗျာ စ‌ရေးဖြစ်ပါတယ် ။ ‌ပြောလို့သာ ‌ပြောရတယ် ။ တင်မိုးက ကဗျာကို ၁၉၅၂ ခုလောက်က စ‌ရေးပါတယ် ။ ကျွန်‌တော်က ၁၉၅၉ ခုမှ စ‌ရေးပါတယ် ။ နှစ်‌တော်‌တော် ကွာပါတယ် ။

မဂ္ဂဇင်းထဲမှာ ပထမဆုံး ‌ဖော်ပြခံခဲ့ရတဲ့ ကဗျာက ‘ ဖြစ်အင် ’ ပါ ။ ၁၉၅၉ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းမှာ ပါတယ် ။ ဒီကဗျာ‌လေးကို အခုထိ ရှာမ‌တွေ့‌သေး‌တော့ ထွက်သမျှ ကျွန်‌တော့် ကဗျာစာအုပ်‌တွေထဲ သူ ပါခွင့် မရရှာဘူး ”

“ ကဗျာဆိုတာ ကဗျာဆရာရဲ့ စိတ်ထွက်‌ပေါက်လို့ တချို့က ယူဆကြပါတယ် ။ ဆရာ ဘယ်လို ခံယူပါသလဲ ”

“ ကဗျာနဲ့ ပတ်သက်လာရင် ဖွင့်ဆိုချက်‌တွေဟာ မိုးမဆုံး ‌မြေမဆုံး အများကြီး ရှိပါတယ် ။ ခေတ်‌တွေ ခြားနားသလို ဖွင့်ဆိုချက်‌တွေဟာလည်း ခြားနားပါတယ် ။ ကဗျာ ဆိုတာ ကဗျာဆရာရဲ့ စိတ်ထွက်‌ပေါက်လို့ တချို့က ယူဆတာလည်း သူ့အယူအဆအတိုင်း ထားလိုက်ပါ‌တော့ ။

ကဗျာဆရာ‌တွေရဲ့ လူတန်းစား ရပ်တည်မှု တစ်‌ယောက်နဲ့ တစ်‌ယောက် မတူသလို ကဗျာအ‌ပေါ် ထားတဲ့ သ‌ဘောထား ၊ ကဗျာဖွင့်ဆိုချက်‌တွေလည်း မတူကြပါဘူး ။

‘ ကဗျာဆရာရဲ့ ကာရန်ဟာ ယုယမှုလည်း ဟုတ် ၊ ‌ကြွေး‌ကြော်သံလည်း ဟုတ် ၊ လှံစွပ်လည်း ဟုတ် ၊ ကျာပွတ်လည်း ဟုတ် ‘ လို့ ‌တော်လှန်‌ရေး မုန်တိုင်းထဲ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ရုရှားကဗျာဆရာကြီး မာယာ‌ကော့ဖ်စကီ က အဲဒီလို ‌ရေးခဲ့တယ် ။

‘ နေ‌သောင်း ‌ထောင် ‌ရောင် မညှိုးသလိုပ
‌ရွှေ‌ဒေါင်း‌တောင် က‌လောင်တစ်မျိုးရယ်နဲ့
‌ပြေ‌ကောင်း‌အောင် ‌ဆောင်မကိုး ... ’ လို့
ကိုလိုနီဆန့်ကျင်‌ရေး တိုက်ပွဲဝင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းက သူ့က‌လောင် သူ့ကဗျာဟာ ပြည့်အကျိုး‌ဆောင် ဖြစ်ရမယ်လို့ ‌ကြွေး‌ကြော်ခဲ့ပါတယ် ။ မာယာ‌ကော့ဖ်စကီ ရဲ့ ကဗျာပိုဒ်‌ရော ၊ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းရဲ့ ကဗျာပိုဒ်‌ရော ၊ အခြား ကဗျာဆရာ‌တွေရဲ့ ‌ကောင်းမွန်တဲ့ ကဗျာစာအုပ်‌တွေ‌ရောဟာ ‌မေ့ပစ်ရက်စရာ မရှိပါဘူး ။

ဒါ‌တွေ‌ကြောင့်လား မ‌ပြောတတ်ပါ ။ ၂ဝ ရာစုရဲ့ အကြီးမားဆုံး ကဗျာဆရာ တစ်‌ယောက် ဖြစ်တဲ့ ဒဗလျူ ၊ အိပ်ချ် ၊ ‌အော်ဒင် ( W.H Auden ) က ကဗျာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဖွင့်ဆိုချက်‌တွေ အများကြီးရှိတဲ့ အနက်က -

ကဗျာဆိုတာ ‘ အမှတ်ရစရာ စကားစု ’ ( Memorable Speech ) ဆိုတဲ့ အနက်ဖွင့်ချက်ကို ကြိုက်တယ်လို့ ‌ပြောဖူးပါတယ် ။

ဒီ‌နေရာမှာ ကြုံတုန်းကြုံခိုက်မို့ ‌ပြောရမယ်ဆိုရင် ကဗျာဆရာဟာ ဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်တယ် ။ တီထွင်ဆန်းသစ်သူ ဖြစ်တယ် ။ သင်္ချာဆရာဟာ သင်္ချာဥပ‌ဒေသကို ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သလို ကဗျာဆရာဟာ ကဗျူပ‌ဒေသ ( ဂန္ထဝင်‌ရော ၊ ‌ခေတ်‌ပေါ်‌ရော ၊ လွတ်လပ်ကဗျာ‌ရော ၊ ကာရန်မဲ့ကဗျာ‌ရော ) အားလုံးကို ဖန်တီးတဲ့သူ ဖြစ်တယ် ။ စပ်နည်းတို့ ၊ ဟန်တို့ ၊ ပါဒ အချဲ့အဆန့် ၊ အချုံ့ အကျဉ်း အားလုံးကို ကဗျာဆရာက လုပ်တာ ဖြစ်တယ် ။ ကဝိပညာရှိတွေက လုပ်‌ပေးတာ ၊ ချ‌ပေးတာ မဟုတ်ဘူး ။

ဒါဆို ကျွန်‌တော်တို့ ကဗျာဆရာ‌တွေ အားလုံး သတိချပ်သင့်ပါတယ် ။ ကဗျာဆရာ‌တွေဟာ ရဲရဲ တီထွင်ဖို့ ၊ ရဲရဲ ဆန်းသစ်ဖို့ လိုပါတယ် ။ ကဗျာဆရာဟာ ‌သေခြင်းရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ၊ ရှင်သန်းခြင်းကို ‌မွေးမြူထူ‌ထောင်သူ ဖြစ်ပါတယ် ”

“ ဆရာရဲ့ ‘ နဂါး‌ခေါင်း ‌စောင်းတစ်လက် ’ ကဗျာထဲမှာ ရှင်‌မွေ့နွန်း ၊ မွန်လှ ၊ ဒိုင်းခင်ခင်တို့ကို သိပါတယ် ။ မြနုရီ ကို မသိဘူး ... ဘယ်သူပါလဲ ”

“ ကျွန်‌တော်ဟာ တစ်‌နေ့မှာ ‌ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ ပျူလူမျိုးများရဲ့ သီချင်း ‌ခေါင်းစဉ် ၁၂ ပုဒ်ကို ‌ကေ - ဦးခင်‌ဇော် ရဲ့ ‌ဆောင်းပါး ၊ ဦးရည်စိန် ရဲ့ ‌ဆောင်းပါး ၊ ဆရာမြသန်းတင့် ရဲ့ ‌ဆောင်းပါးတို့ ထဲမှာ ‌တွေ့ရပါတယ် ။ အခု ပျူလူမျိုး‌တွေ မရှိ‌တော့ပါဘူး ။ ပျူသီချင်း စာသားတွေ မရှိ‌တော့ပါဘူး ။ ‌ခေါင်းစဉ်ပဲ ကျန်ခဲ့‌တော့တယ် ။

ဒါနဲ့ အဲဒီ‌ခေါင်းစဉ် ၁၂ ခု ထဲက ‘ နဂါး‌ခေါင်း ‌စောင်းတစ်လက် ’ ဆိုတဲ့ ‌ခေါင်းစဉ်ကို ယူပြီး ရှင်သန်ပါ‌စေ‌တော့ ၊ ကျန်‌ကောင်းသမျှ ကျန်ပါ‌စေ‌တော့ ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အဲဒီကဗျာကို ‌ရေးပါတယ် ။

ကဗျာထဲမှာ ပျူလူမျိုးတို့ရဲ့ ဝိညာဉ်ဖြူ ၊ ပင်းယ‌ခေတ်ရဲ့ ကာချင်းသံ ၊ ‌ရှေး‌ခေတ်စာဆိုလုလင်နဲ့ လမင်းအပျို ၊ အတိတ်ပန်း‌ဟောင်းပွင့် ရဲ့ ရနံ့ ၊ ဥက္ကလာအလှူရှင် ရှင်‌မွေ့နွန်း ၊ ပုဂံ‌ရောက် ‌မော‌ဒေဝီ မွန်လှ ၊ ရတနာပုံမြို့ ‌တော်သူ ဒိုင်းခင်ခင် ... သူတို့အားလုံးကို ကဗျာဖတ်သူ‌တွေ သိကြတယ် ။ မြနုရီ ကို မသိကြလို့ မြနုရီ ဟာ ရာဇဝင် ရုပ်ပုံလွှာထဲက ဘယ်သူလဲလို့ ‌မေးသံ‌တွေ ကြားရပါတယ် ။ ‘ မြနုရီ ’ ဟာ ကျွန်‌တော့်ရင်ထဲက ‌ခေတ်‌ပေါ်ရုပ်ပုံလွှာ တစ်ချပ်ပါ ။ အဲဒီ ‌ခေတ်ရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ တစ်ချပ်ကို ရာဇဝင် ရုပ်ပုံလွှာ‌တွေထဲ ‌ပေါင်းထည့်‌ပေးလိုက်တာသာ ဖြစ်ပါတယ် ။

❝ နဂါး‌ခေါင်း ‌စောင်းတစ်လက် ❞

နဂါး‌ခေါင်းနဲ့
ငါ့‌စောင်း ...
‌ရှေး‌ဟောင်းပုံပြင် ၊ ဝိညာဉ်ဖြူဖြူ
ပျူသီချင်းအို
အဆိုပိုင်ပိုင် ၊ တီးခတ်နိုင် ။

နဂါး‌ခေါင်းနဲ့
ငါ့‌စောင်း ...
ရဲ‌မောင်းနီ‌စွေး ၊ ‌သွေးနဲ့လင်္ကာ
ကာနဲ့တုန်ဟည်း ၊ မြင်းစီးစစ်သား ရုပ်ပုံကား
လှုပ်ရှားသက်ဝင် ၊ ‌ကြေးမုံပြင် ။

နဂါး‌ခေါင်းနဲ့ ငါ့‌စောင်း ...
‌နွေ‌ညောင်းရင့်အို ၊ လအပျိုနဲ့
စာဆိုလုလင် ၊ ချစ်ပုံပြင်ကို
ထင်မြင်တမ်းတ ၊ ဖန်ဆင်းပြ ။

နဂါး‌ခေါင်းနဲ့ ငါ့‌စောင်း ...
ပန်း‌ဟောင်းတပွင့် ၊ အသစ်ပွင့်‌စေ
ပြာရင့်မီးခိုး ၊ ဝိုးတဝါးဝါး
အတိတ်ကားမှာ ဖမ်းစားပြန်မြင်
ရှင်‌မွေ့နွန်းလား ... မွန်လှလား ...
ဒိုင်းခင်ခင်လား ... မြနုရီလား ...  ။

အား ... တစ်ညသား
‌ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့
ပျူလူမျိုးများရဲ့
နဂါး‌ခေါင်းနဲ့ ‌စောင်း ...
လက်‌မောင်းရုံးကိုင်
ပိုင်ပိုင်တီးခတ် ၊ တဖျပ်ဖျပ်လက်
အိပ်မက်မျိုးမျိုး ၊ ‌စောင်းတန်ခိုးနဲ့
ပန်းမိုး‌ရောင်စုံ ရွာ‌စေတယ် ။

          ၁၉၈၄ ဇူလိုင် ၂၄
                           အင်းဝ
          ( မိခင် မာရသွန် )

“ ကဗျာမှာ အသံဟာ အ‌ရေးကြီးတယ်လို့ တချို့က ယူဆပြီး တချို့ကျ‌တော့ အသံဟာ အ‌ရေးမကြီးဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ် ။ ဆရာ ဘယ်လို ယူဆပါသလဲ ”

“ ကဗျာ မှာ အသံဟာ အ‌ရေးကြီးပါတယ် ။ ဒါက ကျွန်‌တော့် အယူအဆပါ ။ ကဗျာဟာ ဖတ်ဖို့ သက်သက် ၊ ရွတ်ဖို့ မလို‌တော့ဘူး ဆိုတာ ကျွန်‌တော့် အ‌နေနဲ့က‌တော့ လက်မခံပါ ။ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း ‌ပြောသလိုပေါ့ ။

‘ ဪ ... ဇမ္ဗူတစ်ခွင်တွင်ဖြင့်
လူအသွင်အပြင်နှင့်တကွ
မူအဆင်ဆင်‌တွေနှင့်
အယူအငင်မှာ‌တော့
တူချင်လဲ တူကြ
မတူချင်လဲ ‌နေကြ‌ပေါ့‌နော ... ’

တစ်ခါတစ်ရံ အတွင်းသရုပ် အသင့်အတင့်‌ ကောင်းပြီး အသံနဲ့ဟန် ပုံသဏ္ဍာန် ‌ကောင်းတာနဲ့ပဲ ကဗျာ‌ကောင်း တစ်ပုဒ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ် ။ ဒီ‌နေရာမှာ အတွင်းသရုပ် ( Content ) နဲ့ ပုံသဏ္ဍာန် ( Form ) အတူတူ အ‌ရေးပါတယ် ဆိုတာတို့ ၊ နိုင်ငံ‌ရေးစံနဲ့ အနုပညာစံ‌ ကောင်းဖို့ လိုတာတို့ ၊ ကဗျာဆရာတိုင်း‌လောက် နားလည် ‌နေကြပြီမို့ ထည့်မ‌ပြော‌တော့ပါ ။

ကဗျာဆရာဟာ ကဗျာပရိသတ် ‌ရှေ့‌မှောက် ( စာ‌ပေ‌ဟော‌ပြောပွဲမျိုးမှာ ) လူကိုယ်တိုင် တက်‌ရောက်ပြီး မိမိရဲ့ ကဗျာကို ရွတ်ပြနိုင်ရမယ် ။

အဲဒီအခါ ကဗျာရဲ့ ( ‌ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်‌နေတဲ့ ) အင်္ဂါရပ်‌ကောင်း တစ်ရပ်ဖြစ်တဲ့ ထူးခြားတဲ့ အသံလှိုင်းတွေ ၊ ရစ်သမ်‌တွေ ‌ပေါ်လာပြီး ကဗျာဟာ ပိုအား‌ကောင်း လာလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်‌တော် စွဲစွဲမြဲမြဲ ယုံကြည်ပါတယ် ”

“ ဆရာတို့‌ ခေတ်က မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်မှာ လှုပ်ရှားခဲ့တဲ့ စာ‌ပေလှုပ်ရှားမှု အ‌ကြောင်း‌တွေကို သိပါရ‌စေ ”

“ ကျွန်‌တော်တို့ ‌ခေတ်က မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ် စာ‌ပေလှုပ်ရှားမှု အ‌ကြောင်းလား ။

အဲဒီတုန်းက မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်မှာ က‌လောင်ရှင်အသင်း ရှိတယ် ။ နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း‌ကော်မတီ ရှိတယ် ။ မန္တ‌လေးမှာ လူထုသတင်းစာနဲ့ မြန်မာ့လမ်းစဉ် စတဲ့ သတင်းစာ‌တွေ ရှိတယ် ။ မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်က စာ‌ပေ ဝါသနာပါတဲ့ ‌ကျောင်းသား ၊ ‌ကျောင်းသူ‌တွေက ကဗျာ‌တွေ ၊ ‌ဆောင်းပါး‌တွေ ‌ရေးပြီး က‌လောင်‌သွေးကြတယ် ။

က‌လောင်ရှင် အသင်းက ဦးစီးပြီး စာ‌ပေပြိုင်ပွဲ‌တွေ ၊ စာ‌ပေ‌ဟော‌ပြောပွဲ‌တွေ လုပ်တယ် ။ ပြီး‌တော့ ကဗျာစာအုပ်တွေလည်း ထုတ်‌ဝေတယ် ။

မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ် မှာ‌ မောင်သာနိုး ကလည်း ‌ကျောင်းသားဘဝနဲ့ပဲ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်နဲ့ အ‌မေရိကန် ကဗျာတွေ ပို့ချတယ် ။ အဲဒီတုန်းက ‌မောင်သာနိုး ( က‌လောင်အမည် ‌မောင်သိင်္ဂါ ) ရဲ့ ‌လေးချိုး‌တွေဟာ စကား ‌ပြောရစ်သမ် ရဲ့ အလှကို မိမိရရ ‌ဖော်ပြနိုင်စွမ်း ရှိတယ် ။

ဘာပဲ‌ပြော‌ပြော ‌မောင်သာနိုး ဟာ အဲဒီတုန်းက မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်ရဲ့ ( ဘယ်သူကမှ မခန့်အပ်တဲ့ ) စာ‌ပေ သ‌ဘောတရား ဆရာပဲ ”

“ မောင်သာနိုးရဲ့ စာ‌ပေအယူအဆဟာ တင်မိုး ၊ ကြည်‌အောင် ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် စတဲ့ မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်ရဲ့ အ‌ကျော်အ‌မော် ကဗျာဆရာ သုံး‌ယောက် အ‌ပေါ် အတိုင်းအတာ တစ်ခု လွှမ်းမိုးခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုရင်‌ကော ဆရာ ”

“ ဟုတ်ကဲ့ ၊ ၁၉၅၉ မှာ တင်မိုးက ‘ ဖန်မီးအိမ် ’ ကို ထွန်းညှိလိုက်တယ် ။

၁၉၆၃ မှာ ကြည်‌အောင် က ‘ လမင်းတရာ ’ ကို သာ‌စေခဲ့တယ် ။

၁၉၆၄ မှာ ‌မောင်စွမ်းရည် က ‘ အနီနဲ့အပြာ ’ ကို ခြယ်‌ရေးလိုက်တယ် ။

၁၉၆၅ မှာ ကို‌လေး ( အင်းဝဂုဏ်ရည် ) က ‘ လမ်းသစ် ’ ကို ‌ဖောက်လိုက်တယ် ”

“ ဆရာ အခု ‌ပြောတဲ့ အထဲမှာ အထူးသဖြင့် ‘ ဖန်မီးအိမ် ’ နဲ့ ‘ လမင်းတရာ ’ ကဗျာစာအုပ် နှစ်အုပ်ဟာ မြန်မာပြည် စာ‌ပေ‌လောက ကဗျာ‌လောကကို လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ဖြစ်သွား‌စေတယ်လို့ ထင်ပါတယ် ”

“ ဒီ‌မေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ လမင်းတရာ အမှာစာ လူထု‌ဒေါ်အမာ ‌ရေးတာကို အတိုင်း ‌ဖော်ပြရရင် ‘ ဤ လူငယ်က‌လေးများသည် ‌ဇော်ဂျီ ၊ မင်းသုဝဏ်တို့က ‌ပေးသည့် ဖွဲ့ဟန်ကို ကိုင်စွဲလာကြ‌သော်လည်း ‌ဇော်ဂျီ တို့ ၊ မင်းသုဝဏ် တို့ထက် သူတို့က ပို၍ ‌တွေးရဲလာကြသည် ။ သူတို့ အ‌တွေးအ‌ခေါ်နှင့် သူတို့ အဘိဓမ္မာသည် သူတို့ ဆရာများထက် တိုးတက်လာကြ‌လေသည် ’ လို့ ‌ရေးခဲ့တယ် ။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်‌ပေါင်း ၂ဝ ‌ကျော်က လူထု‌ဒေါ်အမာ ရဲ့ အဲဒီ အကဲဖြတ်ချက် ဘယ်အထိ မှန်ကန်တယ် ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ပဲ စဉ်းစားကြည့်‌စေလိုပါတယ် ။ လူထု‌ဒေါ်အမာ ဒီအမှာစာကို ‌ရေး‌တော့ ( တင်မိုး က ဆုရပြီးပြီ ) ကြည်‌အောင် နဲ့ ‌မောင်စွမ်းရည် ဆိုတာ သာမန် အညတြပဲ ရှိပါ‌သေးတယ် ။

မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ် စာ‌ပေလှုပ်ရှားမှု  (၁၉၅၉ - ၆၅ ) အ‌ကြောင်း ‌ပြောရင် ဒီကဗျာဆရာ သုံးဦးရဲ့ ကဗျာတွေကို အမြဲတမ်း ‌ဖော်ပြ‌ပေးပြီး ကဗျာစာအုပ် ထုတ်‌ဝေရင်လည်း ကဗျာအကဲဖြတ် အမှာစာ‌တွေ ‌ရေး‌ပေးတဲ့ လူထု ‌ဒေါ်အမာရဲ့ လူထုသတင်းစာကြီး မပါလျှင် မပြီးပါ ။

ဆရာကြီး ‌ရွှေဥ‌ဒေါင်း နဲ့ လူထုဦးလှ တို့ ဦး‌ဆောင်တဲ့ အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာ‌ရေးဆရာ အသင်းကြီး မပါရင် မပြီးပါ ။

မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနကြီးက ပါ‌မောက္ခဦးချမ်း‌မြေ့ ၊ ကထိက ဦး‌မောင်‌မောင်တင် ၊ ဆရာကြီး ဦးဆန်းထွန်း ၊ ဦးဘိုသင်း ၊ ‌ဒေါ်မိမိ‌လေး ၊ ပါ‌မောက္ခ ‌ဒေါ်စီစီဝင်း နဲ့ ပါဠိပါ‌မောက္ခ ‌ဒေါ်အုန်း တို့ကလည်း ဒီကဗျာ ဆရာ‌တွေ အတွက် မြန်မာ့ဂန္ထဝင်စာ‌ပေ ‌ရေခံ‌မြေခံ‌ကောင်း‌တွေ ဖန်တီး‌ပေးခဲ့ပါတယ် ။

မန္တ‌လေး ၊ အင်းဝ ၊ ‌ရွှေဘို ၊ မြင်းခြံ ၊ မုံရွာ စတဲ့ အညာ‌ဒေသ‌တွေနဲ့ ရှမ်းပြည်နယ် ၊ ကချင်ပြည်နယ် ၊ ချင်းပြည်နယ် စတဲ့ အနယ်နယ် အရပ်ရပ်က လာကြတဲ့ မန္တ‌လေးတက္ကသိုလ်‌ရောက် ‌ကျောင်းသားများနဲ့ ပြည်သူများရဲ့ ဘဝနဲ့ ခံစားမှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး တင်မိုး ၊ ကြည်‌အောင် ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် တို့က သူတို့ ကဗျာတွေ ထဲမှာ ထင်ဟပ် ဖွဲ့သီနိုင်ကြပါတယ် ”
    
“ လမင်းတရာ ကဗျာစာအုပ်နဲ့ ဆရာ အမျိုးသားစာ‌ပေဆု ရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ် ။ လမင်းတရာ ကဗျာစာအုပ် အ‌ကြောင်းနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိပါရ‌စေ ”

“ ဟုတ်ကဲ့ ... လမင်းတရာ ကဗျာစာအုပ်နဲ့ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှာ အမျိုးသားစာ‌ပေဆု ရခဲ့ပါတယ် ။ အခုဆို အနှစ် နှစ်ဆယ် ‌ကျော်ပါပြီ ။

လမင်းတရာ ကဗျာစာအုပ်အ‌ကြောင်းနဲ့ သူ့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် မ‌ပြောခင် ကျွန်‌တော့် ကဗျာလုပ်ငန်း အ‌ကြောင်း နည်းနည်း‌ပြောပါရ‌စေ ။

ကျွန်‌တော် က‌နေ့ အထိ ကဗျာစာအုပ် ‌လေးအုပ်ပဲ ‌ရေးနိုင်ပါ‌သေးတယ် ။

၁၉၆ဝ - စိတြ ( အိန္ဒိယ စာဆိုကြီး ရာဗင်ဒြာနတ်တဂိုး ရာပြည့် ဂုဏ်ပြု ရည်ညွှန်း )

၁၉၆၃ - လမင်းတရာ ( ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း အသက် ၈၄ နှစ် သက်ရှိထင်ရှားစဉ် ဂုဏ်ပြု ရည်ညွှန်း )

၁၉၆၅ - ဒုဋ္ဌဝတီမှ ဧရာဝတီသို့ ( ဆရာဗန်း‌မော်တင်‌အောင် အသက် ၅၂ နှစ် သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် ဂုဏ်ပြု ရည်ညွှန်း )

၁၉၈၅ - မိခင်မာရသွန် ( အ‌မေ အသက် ၇၆ နှစ် သက်ရှိထင်ရှား ဂုဏ်ပြုရည်ညွှန်း )

ကဗျာစာအုပ် ထုတ်‌ဝေတိုင်း ၊ ဂုဏ်ပြုအပ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရည်ညွှန်းပြီး ထုတ်‌ဝေပါတယ် ။

‘ လမင်းတရာ ’ ဟာ ကျွန်‌တော့်ရဲ့ ဒုတိယ‌မြောက် ကဗျာစာအုပ်ပါ ။

‘ လမင်းတရာ ’ လို့ နာမည်‌ ပေးမိတာက ‘ နတ်ပန်းခွံမြ ၊ ‌ပေါ်သည့်လက ၊ တရာ့တ‌သောင်း ၊ ရုံးလှာ‌ပေါင်းလည်း ၊ တူ‌ကြောင်းမရှိ ၊ ချမ်းလှဘိ ... ’ ဆိုတဲ့ စာဆို နဝ‌ဒေးရဲ့ အသုံးအနှုန်းကို ကြိုက်လို့ မှီငြမ်းပြု ယူလိုက်တာပါ ။

ကျွန်‌တော့် ကဗျာစာအုပ် ‘ လမင်းတရာ ’ ထွက်လာပြီးတဲ့‌နောက် လူ‌တွေဟာ ‘ လမင်းတရာ ’ အသုံးအနှုန်းကို အင်မတန် သ‌ဘော‌တွေ့ကြပါတယ် ။

အခုအခါမှာ ဆိုရင် ... ‘ လမင်းတရာ ’ ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ငြိမ်း‌အေးချမ်းမြခြင်း ၊ လှပတင့်တယ်ခြင်း ၊ အလင်းသယ်‌ဆောင်ပေး‌ဝေခြင်း စတဲ့ နိမိတ်ပုံကို ကိုယ်စားပြု‌နေပါပြီ ။

    ‘ လမင်းတရာ ’ သီချင်း - မြို့မကိုဘိုခင် ၊
    ‘ လမင်းတရာ ’ ဝတ္ထု - ‌မောင်သိင်္ခ
    ‘ လမင်းတရာ ’ ရုပ်ရှင် - ‌ကျော်ဟိန်း ပါတယ် ။
     ( ဒါရိုက်တာ မမှတ်မိ )
    ‘ လမင်းတရာ ’ အငြိမ့် - မန္တ‌လေး‌မောင်မြတ်မှိုင်း ။

‘ လမင်းတရာ ’ ကဗျာစာအုပ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိဖို့ လူထု‌ဒေါ်အမာရဲ့ အမှာစာထဲက စာတစ်ပိုဒ်ကို ‌ကောက်နုတ်‌ ဖော်ပြလိုက်ပါတယ် ။

       ‘ ထို့‌ကြောင့် သူ့ကဗျာစုကိုလည်း လမင်းတရာ သာ‌စေ‌ကြောင်းအတွက် နယ်ချဲ့ပ‌ဒေသရာဇ် ဆန့်ကျင်‌ရေး ၊ အမျိုးသားလွတ်လပ်‌ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်း‌ရေးဆီသို့ ဦးတည်ပြီး သူ ခံယူ‌သော အဘိဓမ္မာ ၊ သူ ‌ပွေ့ပိုက်‌သောယုံ ကြည်ချက်များကို သူ ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် ခရီးကြမ်းတို့မှ အ‌တွေ့အကြုံများနှင့် အင်းဝ အညာသား ၏ ‌ဝေါဟာရ ဘဏ်မှ ကာရန်ရှာလျက် ဤကဗျာစုကို ‌မွေးထုတ်ခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည် ’
            ( လူထု‌ဒေါ်အမာ )

လမင်းတရာ ၊ သည်ကမ္ဘာဝယ်
သာလျက်ထိန်ကြည် ၊ ငြိမ်းအံ့ရည်၍
တိုင်းပြည်ကိုကျူး ၊ နယ်ချဲ့ရူးကို
တပ်ဦးဖွင့်ကာ ‌တော်လှန်သည် ။

နယ်ချဲ့ကင်းမှ
လမင်းလည်းသာ ၊ ကမ္ဘာလည်း‌အေး
‌တေးလည်းအနှံ့ ၊ ပန်းသင်းပျံ့လိမ့်
နိုင်ငံပြည်သူ ၊ နိုးကြားသည် ။

နယ်ချဲ့ကင်း၍
လမင်းတရာ ၊ သာ‌သောအခါဝယ်
ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းလာလိမ့်တကား ။   ။

“ ဆရာ့ ကဗျာ‌တွေထဲက ထင်ရှားတဲ့ ‘ မြင်စိုင်းစစ်‌မြေပြင် ’ ကဗျာ ၊ ‘ တံငါရွာက ပန်း‌လှေ ’ ကဗျာ‌တွေ ဖန်တီး ‌ရေးသားပုံကို သိပါရ‌စေ ”

“ ဒီကဗျာနှစ်ပုဒ်ကို ထင်ရှားတဲ့ ကဗျာ အဖြစ် ကိုဝင်းငြိမ်း က သတ်မှတ်ထားပါတယ် ။

‘ မြင်စိုင်းစစ်‌မြေပြင် ’ နဲ့ ‘ တံငါရွာက ပန်း‌လှေ ’ ကဗျာ နှစ်ပုဒ်ဟာ တက္ကသိုလ် တတိယနှစ် နဲ့ စတုတ္ထနှစ်‌တွေမှာ အခုလက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ မြန်မာကဗျာလက်‌ရွေးစင် စာအုပ်မှာ ပါပါတယ် ။ ဒါ‌ကြောင့် လူသိများ ‌နေသလား မ‌ပြောတတ်ပါ ။ ဒါ‌ပေမဲ့လည်း ကျွန်‌တော့်ရဲ့ အဖတ်တင် ကျန်ရစ်မယ့် ကဗျာစုထဲမှာ သူတို့ ပါလိမ့်မယ်လို့ နဂိုကတည်းက ယုံကြည်ရင်းစွဲရှိပါတယ် ။

တိုတို‌ ပြောပါ့မယ် ။ ၁၉၆၄ ဧပြီ ၂ အင်းဝမှာ ‌နေစဉ် ‘ မြင်စိုင်းစစ်‌မြေပြင် ’ ကို ကျွန်‌တော် ‌ရေးပါတယ် ။

ရည်ရွယ်ချက်က ‌ရှေး‌ခေတ် မြင်စိုင်း ၊ ပင်းယသားတို့ရဲ့ အနိုင်မခံစိတ်ဓာတ် ၊ ကျူး‌ကျော်စစ် ဆန့်ကျင်‌ရေး စစ်‌သွေးစစ်မာန် ။ ဒါကို ‌ဖော်ပြချင်တယ် ။

‘ ခွာသံ‌ဖြောင်း‌ဖြောင်း ၊ ဖုန်‌ထောင်း‌ထောင်း
မြင်စိုင်သားတို့ မြင်းစီး‌ကောင်း ’

ဒီလို အား‌ကောင်းတဲ့ သံစဉ်နဲ့ စာလုံး‌တွေ သုံးပြီး မြင်စိုင်းပြည်သူ‌တွေရဲ့ ဇာတိမာန် ရာဇဝင်ရုပ်ပုံလွှာကို ခြယ်ပြချင်တဲ့ သ‌ဘောပါပဲ ။

❝ မြင်စိုင်းစစ်‌မြေပြင် ❞

မြင်စိုင်း‌ရွေပြည် ၊ ‌ချောင်းပတ်လည်တည့်
‌ရေကြည်စီး‌လောင်း ၊ ‌မြေဆီ‌ကောင်း
ထွန်ကြစိုက်ကြ ၊ နှံစား‌ပြောင်း ။

ဒုဋ္ဌဝတီ ၊ မြစ်‌ဇော်ဂျီဝယ်
ဆန် ဆီ ပဲ ‌ပြောင်း ၊ ငါးပိ‌ကောင်း
‌ဖောက်ကားကုန်သည် ပန်း‌လောင်‌ချောင်း ။

မြင်စိုင်း‌ရွှေပြည် ၊ အားသစ်စည်သည်
‌ရေကြည်မြက်နု ၊ လူ‌နေစု
ညီညွတ်ကြသည့် ၊ ရှမ်းမြန်မာထု ။

‌ကောင်းကင်ထက်ယံ ၊ ထွင်း‌ဖောက်ပျံ
ခွာသံ‌ဖြောင်း‌ဖြောင်း
ဖုန်‌ထောင်း‌ထောင်း
မြင်စိုင်းသားတို့ မြင်းစီး‌ကောင်း ။

မိုး‌ပေါ်ငှက်ပျံ ၊ ပစ်ကမှန်
မြားတံဆိပ်ဖူး ၊ တည့်တည့်စူး
မြင်စိုင်းသားတို့ ‌လေးအတတ်ကျူး ။

သံမဏိ‌ရောင် ၊ တ‌ပြောင်‌ပြောင်
ရန်‌အောင်ထိုးသတ် ၊ ‌သွေးနီစွတ်
မြင်စိုင်းသားနှင့် သံဓားလွတ် ။

ဒူ‌ဝေ ဒူ‌ဝေ ၊ ဟည်းပြီ‌လေ ...
“ တို့‌မြေထိပါး ၊ တာတာများ
‌လေးမြားကိုင်ပြီး ၊ မြင်း‌တွေစီး
စစ်ကြီးချီလာပြီ‌လေ ... ” ။

“ မြင်စိုင်းသားတို့ ...
‌လေးမြားကိုငင် ၊ စစ်ကိုပြင်
လယ်ရှင်‌ကောက်သိမ်း ၊ လုပ်ငန်းငြိမ်း ... ”
စစ်‌မောင်းစည်သံ တဟိန်းဟိန်း ...
မြင်စိုင်းလွင်ပြင် ၊ စစ်မြှူငင်
စစ်ဆင်မြင်းက ၊ စစ်‌ရေးပြ
ကာချင်းဆိုကြ ၊ ကခုန်ကြ ။

အလယ်အာရှ ၊ ကန္တာရမှ
မြန်မာ့ရတနာ ၊ လုယက်လှာ
တာတာစစ်ရူး ၊ စစ်ဘီလူး
တပါးသူ့‌မြေ နယ်ချဲ့ကျူး ။

နယ်ချဲ့‌သောစစ် ၊ ခုခံစစ်ဖြင့်
မျိုးချစ်စိတ်ထား ၊ မြင်စိုင်းသား
‌လေး မြား ဓားလှံ ၊ ကိုင်မြဲမြံ
‌တော်လှန်‌လေမည့် စစ်‌အော်သံ ။

နယ်ချဲ့ဘီလူး ၊ ‌သွေးငတ်ရူးကို
စစ်ဦးနှိမ်ချိုး ၊ ဝက်‌ခေါင်းထိုး
မြှားမိုးဖြိုင်ဖြိုင် ၊ ဓားလွတ်ဆိုင်
မြင်စိုင်းသားတို့ ရဲစွမ်းပြိုင် ။

မြားသံ ‌လေးသံ ၊ မစဲညံ
မိုးယံ‌ဖောက်ခွင်း ၊ ‌မြေတလင်း
‌သွေးချင်းချင်းနီ ၊ ပုပ်နံ့ညှီ
‌ကောင်‌သေလင်းတ ထိုးဆွပ်ပြီ ။

နယ်ချဲ့တာတာ ၊ စစ်‌ညောင်းညာ
ဆုတ်ခွာ‌ရှောင်ရှဲ ၊ မြှားသံစဲ
မြင်စိုင်းသားတို့ စစ်‌အောင်ပွဲ ။

ဒူ‌ဝေ ဒူ‌ဝေ ၊ ဟည်းပြီ‌လေ ..
‌ကောက်စိုက်ယာခင်း ဆင်းကြ‌လေ ... ။

ဒူ‌ဝေ ဒူ‌ဝေ ၊ ဟည်းပြီ‌လေ
‌တောထွင်ယာခုတ် လုပ်ကြ‌လေ ... ။

ဒူ‌ဝေ ဒူ‌ဝေ ၊ ဟည်းပြီ‌လေ
မြစ်‌ချောင်းကုန်စည် ကူးကြ‌လေ ... ။

မိုး‌မြေထက်ယံ ၊ စည်‌မောင်းညံ
စစ်သံကင်း‌ဝေး ၊ နယ်ချဲ့‌ပြေး
မြင်စိုင်းပြည်ကြီး ငြိမ်းချမ်း‌ရေး ။  ။

             ၁၉၆၄  ၊ ဧပြီ ၂
( ဒုဋ္ဌဝတီ မှ ဧရာဝတီ သို့ )

၁၉၆၇ ၊ စက်တင်ဘာ ၈ ၊ ကသာမြို့နယ် ၊ ကူးကာအုပ်စု ၊ ကျား‌သေရွာမှာ ‌နေ့စဉ် ‘ တံငါရွာက ပန်း‌လှေ ’ ကဗျာကို ‌ရေးပါတယ် ။ ‘ မိခင် မာရသွန် ’ ကဗျာစာအုပ် ထဲမှာ ဒီကဗျာ ပါလာပါလိမ့်မယ် ။

ကျား‌သေရွာ ဆိုတာ ဧရာဝတီမြစ်နဲ့‌ရော ‌ရွှေလီမြစ်နဲ့‌ရော နီးပါတယ် ။ မြစ် ၊ ‌ချောင်း ၊ အင်းအိုင် ‌ပေါပြီး မုရင်းစပါး စိုက်တယ် ။ ‌မြေပဲ အကြီးအကျယ် လုပ်တယ် ။ ‌ရေလုပ်ငန်းနဲ့လည်း အသက်‌မွေးပါတယ် ။ ရွာ‌ခြေ ဝန်းကျင်ဟာ သာယာတယ် ။ ‌ဆောင်းဦးပိုင်းမှာ မြူတဆို့ဆို့နဲ့ ရီရီ‌ဝေ‌ဝေ ၊ ‌ကောင်းကင်မှာ ‌တောငန်းရိုင်းတွေ ပျံလို့‌ပေါ့ ။

အဲဒီ ရွာထဲမှာ တံငါ‌လှေအို တစ်စင်းထဲ ‌မြေသားထည့်ပြီး ပန်းပင်‌တွေ စိုက်ထားတာ ‌တွေ့ရ‌တော့ အ‌တွေး ‌ပေါက်ပြီး ချက်ချင်းပဲ ဒီကဗျာကို ‌ရေးမိပါတယ် ။ ဆယ်မိနစ်နဲ့ ‌ရေးပြီးတယ် ဆိုတဲ့ ကဗျာ အနည်းအကျဉ်းထဲမှာ ‘ တံငါရွာက ပန်း‌လှေ ’ ဟာ တစ်ပုဒ် အပါအဝင်ပါပဲ ။ ဖတ်ကြည့်ပါဦး ။ ကျွန်‌တော် ခံစား ရသလို ခံစားနိုင်ပါ‌စေလို့ ဆန္ဒ ပြုပါတယ် ”

“ ၁၉၆၅ မှာ ဆရာ ‌ရေးသားထုတ်‌ဝေခဲ့တဲ့ ‘ ဒုဋ္ဌဝတီ ဧရာဝတီ ’ သို့ စာအုပ်ထဲမှာ ပါတဲ့ ‘ ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင် ’ ကဗျာဟာ တင်မိုး ၊ ကြည်‌အောင် ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် တို့ သုံးဦး အ‌ကြောင်းလို့ ‌ပြော‌နေကြပါတယ် ။ ဟုတ်ပါသလား ”

“ အဲဒီ ကဗျာဟာ မိုးသက်မုန်တိုင်း ကြားထဲက ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင်ရဲ့ ရုန်းကန်ပျံသန်းတဲ့ အ‌ကြောင်းပါပဲ ။ မိုးဘွဲ့ ရုပ်ပုံလွှာတစ်ချပ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ် ။ စုံဂဏန်း‌တွေမှာ နှစ်ခု တစ်တွဲ ၊ စုံချည်းပဲ တွဲနိုင်တယ် ။ မ ဂဏန်း‌တွေမှာ နှစ်ခုတစ်တွဲ ၊ တစ်ခုကွဲ ‌နေစမြဲ‌ပေါ့ဗျာ ။

တင်မိုး ၊ ကြည်‌အောင် ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် သုံး‌ယောက် ။ ဒီ ‘ ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင် ’ ကဗျာဟာ ကျွန်‌တော်တို့ သုံး‌ယောက် အ‌ကြောင်း မဟုတ်‌ပေမယ့် တစ်ချိန်ချိန်များ အ‌တွေးအ‌ခေါ် မတူကြလို့ နှစ်‌ယောက် တစ်တွဲနဲ့ တစ်‌ယောက်ကွဲ ဖြစ်ရရင်‌တော့ ... ။

ကဲ ‘ ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင် ’ ကဗျာကို ဖတ်ကြည့်ပါဗျာ ။

❝ ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင် ❞

လျှပ်စစ်လက်သည်း ၊ ပြက်ကနဲနှင့်
မိုးမည်းမျက်နှာ ကုတ်ခြစ်၏ ။

ကိုယ်‌ရောင်ကို‌ဖျောက် ၊‌ ခြေ‌ထောက်မပါ
‌ဝှေ့ကာ ရိုင်းစိုင်း ၊ ‌လေမုန်တိုင်းက
သစ်ကိုင်းကျိုး‌အောင် ကန်‌ကျောက်၏ ။

မိုးနတ်သမီး ၊ ပန်းပုတီးမှ
မိုးသီးဖြစ်ကာ ၊ ‌ကြွေကျလှာသည်
စိတ်မှာအက်ကွဲ ၊ ‌ငွေပုလဲ ။

ဘဲရိုင်းသုံး‌ကောင်
မိုး‌မှောင်ပြင်ကျယ် ၊ တိမ်ပင်လယ်ဝယ်
‌လှေငယ်သုံးစင်း ၊ ရွက်ကြိုးဖွင့် ။

လျှပ်စက်ပြက်‌ရောင် ၊ မိုးလုံး‌မှောင်စဉ်
နှစ်‌ကောင် တစ်တွဲ ၊ တစ်‌ကောင် ကွဲ၏
သင်းကွဲဘဲရိုင်း ၊ တိမ်‌လေလှိုင်းထက်
မုန်တိုင်းဆန်လတ် ၊ ပျံခတ်လျက် ... ။

       ၁၉၆၅ ၊ မတ် ၂၄
       ( ဒုဋ္ဌဝတီမှ ဧရာဝတီသို့ )

“ နောက်ထပ် ထွက်မယ့် စာအုပ်က ‘ မိခင် မာရသွန် ’ လို့ သိရပါတယ် ။ ဆရာ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိပါရ‌စေ ”

“ မိခင် မာရသွန် ကဗျာစာအုပ်ဟာ ၁၉၈၅ ခု နှစ်ဦးပိုင်းမှာပဲ ထွက်ပါ့မယ် ။ ဒီကဗျာစာအုပ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်လား ။ ဟုတ်ကဲ့ ‌ပြောပါမယ် ။

အ‌မေရိကန် ကဗျာဆရာကြီး ‌ရောဘတ်ဖ‌ရော့စ်တ် ( Robert Forst ) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒီလို ‌ဝေဖန်‌ပြောဆိုကြပါ တယ် ။ ‘ တချို့ ကဗျာဆရာ‌တွေက ပြည်သူ‌တွေအ‌ကြောင်း ‌ရေးကြတယ် ။ ဒါ‌ပေမဲ့ ‌ရောဘတ် ဖ‌ရော့စ်တ် အဖို့မှာကတော့ သူ့ကဗျာ‌တွေ ကိုယ်၌က ပြည်သူ‌တွေ ဖြစ်‌နေပါ‌တော့တယ် ... ’ တဲ့ ။

အခု ကျွန်‌တော့် ‘ မိခင် မာရသွန် ’ ကဗျာစာအုပ် ထွက်ဖို့ ဝိုင်းဝန်းကြတဲ့ ကိုငြိမ်းချမ်း နဲ့ ကိုငယ်  (‌ကျေက်ဆည် ) တို့က ဒီလို ‌ပြောပါတယ် ။

‘ မိခင် မာရသွန် ’ ကဗျာစာအုပ်ထဲက ပြည်သူ‌တွေဟာ -

ဝါ‌ကောက်တယ် ၊ ဗိုင်းငင်တယ်
ပိုက်တန်းတယ် ၊ ‌ဖောင်စီးတယ်
ကြိုးကျစ်တယ် ၊ ကြိမ်သပ်တယ်
‌မြေရိုင်းထွင်တယ် ၊ ထရံရက်တယ်
ရက်ကန်းခတ်တယ် ၊ သံဖြူလုပ်တယ်
သက်ငယ်ပစ်တယ် ၊ ‌ကောက်စိုက်တယ်

မြန်မာ့လူအဖွဲ့အစည်းထဲက အလုပ်လုပ်ကြတဲ့ ပြည်သူ‌တွေရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာကားချပ်များပေါ့‌လေ ။ သူတို့ဘဝကို ထင်ဟပ် ‌ဖော်ပြချင်တဲ့ ‌စေတနာဟာ ‘ မိခင် မာရသွန် ’ ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပါပဲ ။

- မိခင် မာရသွန်ထဲက က‌လေး‌တွေဟာ ‘ အဆုံးမဲ့ကမ္ဘာ ’ ထိ ‌မေတ္တာ‌တေးကို သီဆိုလို့ ‌ပြေးကြတယ် ။

- မိခင် မာရသွန်ထဲက အဘိုး အဘွား‌တွေဟာ ဓမ္မ‌ပေါက်ပြားနဲ့ ဘဝ ‌မြေသားကို ထုခွဲ ဆင်ခြင်တုံတရား မျိုး‌စေ့သစ်ကို ကြဲချစိုက်ပျိုးတယ် ။

- မိခင် မာရသွန်ထဲက သတ္တဝါ‌တွေ ဖြစ်တဲ့ ‌တောငန်းရိုင်း ၊ တိုက်ကြက်ဖ ၊ ပေခုံ ၊ ‌ရွှေဘိုနယ်က စစ်မြင်း ၊ အသက် သစ်ငှက် နှစ်‌ကောင် ၊ နွားရိုင်း ၊ ‌တော‌ခွေးအုပ်တို့ ထဲမှာ အနာဂတ်အတွက် အင်အားသစ်‌တွေ ရှာ‌တွေ့နိုင်တယ် ။ ဘုရားရှင်‌တွေကို မိခင်က ‌မွေးဖွား‌ပေးလိုက်တယ် ။ ဒီသ‌ဘော‌တွေ ပါမယ် ။

ကိုဝင်းငြိမ်း ‌မေးတဲ့ ‘ မိခင် မာရသွန် ’ ကဗျာစာအုပ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ဆိုတာထဲမှာ အခု ‌ပြောတဲ့ အချက်‌တွေ အားလုံး အကျုံးဝင်‌နေပါတယ် ”

“ ဆရာနဲ့ ‌ခေတ်ပြိုင် ‌ရေးခဲ့ကြတဲ့ ကဗျာဆရာ‌တွေ သိပါရ‌စေ ”

“ ကျွန်‌တော်နဲ့ ‌ခေတ်ပြိုင် ကဗျာဆရာ‌တွေက‌တော့ ... တင်မိုး ၊ ‌မောင်စွမ်းရည် ၊ ‌မောင်သင်းခိုင် ၊ တက္ကသိုလ်မင်း‌မော် ၊ ‌မောင်‌ဆွေတင့် ၊ ကို‌လေး ( အင်းဝဂုဏ်ရည် ) ၊ ‌မောင်မြင့်မြတ် ၊ ‌မောင်လင်းယုန် ( ရှမ်းပြည် ) ၊ အင်းဝညွန့်‌အေး တို့ ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒေါင်းနွယ်‌ဆွေ ၊ ‌နောင် ၊ ‌နေ‌သွေးနီ ၊ မင်းလှညွန့်ကြူး တို့က ကျွန်‌တော့်ထက် ‌တော်‌တော် ‌စောပါတယ် ”

“ ကဗျာဆရာတချို့ဟာ နုစဉ်ဘဝမှာ ကဗျာ‌ရေးကြပြီး အသက်အရွယ် ရလာတဲ့ အချိန်မှာ ကဗျာကို ‌ကျောခိုင်း သွားကြတာ ‌တွေ့ရပါတယ် ။ ဘာ‌ကြောင့်ပါလဲ ”

“ ကဗျာ ဆရာတချို့ဟာ ငယ်စဉ်တုန်းက ကဗျာ‌ရေးပြီး အသက်ကြီး‌တော့ ကဗျာကို စွန့်ပစ်သွားကြတယ် ။ ဘာလို့ ကဗျာကို စွန့်ပစ်သွားကြသလဲ ဆိုတာ‌တော့ ကျွန်‌တော် မသိဘူး ။ ကျွန်‌တော်တို့ တိုင်းပြည်မှာ ကဗျာ ‌ရေးတယ်ဆိုတာ စိတ်လှုပ်ရှားတဲ့ လူငယ်‌လေး‌တွေရဲ့ အလုပ်လို့ တချို့က ထင်‌နေကြတုန်းပဲ ။ ‘ ကဗျာဆရာ ’ လို့ ဆိုလိုက်ရင်ပဲ လူငယ်ရုပ်ပုံလွှာကို မြင်‌ယောင်‌နေကြတယ် ။

ဘာပဲ‌ပြော‌ပြော ကဗျာဆရာ ဆိုရင် နှုတ်ခမ်း‌မွေးဖြူ တစ်‌တောင်‌လောက် ရှိ‌နေပါ‌စေ ။ ကဗျာကို မြတ်မြတ်နိုးနိုးနဲ့ ‌သေတစ်ပန် သက်ဆုံး‌ ရေးမယ် ။

ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းဟာ အသက် ၈ဝ ‌ကျော်အထိ ကဗျာ ‌ရေးခဲ့တယ် ။

ဆရာ‌ဇော်ဂျီ ၊ ဆရာမင်းသုဝဏ်ဟာ အသက် ၇ဝ ‌ကျော်ပြီ ။ ကဗျာ‌တွေ ‌ရေး‌နေကြတုန်းပါပဲ ။

ဆရာဒဂုန်တာရာ ဆိုလည်း အသက် ၆ဝ ‌ကျော်ပြီ ။ ကဗျာ‌တွေ ‌ရေး‌နေတုန်းပဲ ။

အမေရိကန်ကဗျာဆရာကြီး ရောဘတ်ဖရော့စ်တ် ( Robert Frost ) ဟာ အသက် ၈ဝ ‌ကျော် ‌သေသွားတဲ့တိုင် ကဗျာ တွေ ‌ရေးသွားတယ် ။

၁၉၈၄ ခုနှစ် စာ‌ပေနိုဘယ်ဆု ရတဲ့ ချက်ကိုစလိုဗက် ကဗျာဆရာကြီး ‘ ယာ‌ရောဆလပ် ဆိုက်ဖဲရ် ’ ဟာ အသက် ၈၃ နှစ်ထိ ကဗျာ‌ရေး‌နေတုန်းပါပဲ ”

“ အ‌နောက်နိုင်ငံတွေမှာ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်မှ တစ်ဆင့် ကဗျာရွတ်ပြတဲ့ အစီအစဉ်‌တွေကို အထူး အစီအစဉ်အဖြစ် တင်ဆက်ကြတယ်လို့ ကြားသိရပါတယ် ။ ကျွန်‌တော်တို့ ဆီမှာ‌တော့ ကဗျာကို ဒီ‌လောက် အား‌ပေးတဲ့ အဆင့် မ‌ရောက်‌သေးပါဘူး ။ ကဗျာကို စိတ်ဝင်စားလာ‌အောင် ၊ အား‌ပေးလာ‌အောင် ဘယ်လို ‌ဆောင်ရွက်သင့်တယ်လို့ ဆရာ ယူဆပါသလဲ ”

“ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီး‌ တွေမှာ‌တော့ ကဗျာဆရာကို ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်မှာ ‌တွေ့ဆုံ‌မေးမြန်းပြီး ကိုယ်တိုင် ရွတ်‌စေတဲ့ ကဗျာရွတ်ပွဲကြီး‌တွေ TV Poetry recitals ကို မကြာခဏ ဆိုသလို ကျင်းပ‌ပေး‌လေ့ရှိပါတယ် ။ ဆိုဗီယက် ကဗျာဆရာမ ဘယ်လာ အက်ခမာဒူလီနာ ( Bella Akhmadulina ) နဲ့ ‌တွေ့ဆုံ‌မေးမြန်းတဲ့ အင်တာဗျူးမှာ သူမရဲ့ တီဗွီကဗျာရွတ်ပွဲကို နား‌သောတဆင်တဲ့ လူပရိသတ်ဟာ သန်း‌ကျော်ပါတယ်တဲ့ ။ ကျွန်‌တော်တို့ တိုင်းပြည်မှာ ကဗျာကို ဒီထက် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားလာ‌အောင် ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ ဆိုရင် -

၁ ။ ကဗျာဆရာ‌တွေ နယ်လှည့်‌ဟော‌ပြောပွဲ ၊ စာဆို‌တော်‌နေ့ စတဲ့ ပွဲ‌တွေမှာ ဂန္ဓဝင်ကဗျာ‌ရော ၊ ‌ခေတ်‌ပေါ် က‌ဗျာ‌ရော ရွတ်ပြ‌ဟော‌ပြောကြဖို့ ။

၂ ။ အခု ကိုဝင်းငြိမ်းတို့လို မဂ္ဂဇင်းစာတည်း အဖွဲ့ဝင်‌တွေက ကဗျာဆရာနဲ့ ‌တွေ့ဆုံခန်း ဖွင့်ပြီး မဂ္ဂဇင်းမှာ တင်ပြ‌ပေးဖို့ ။

၃ ။ ‌ရေဒီယို ၊ ရုပ်မြင်သံကြား စတဲ့ ‌နေရာ‌တွေက‌နေ ကဗျာရွတ်ကြဖို့ ။

၄ ။ စာ‌ပေညီလာခံကြီး‌တွေမှာ ကဗျာရွတ်ပွဲ အစီအစဉ်တစ်ခု ထည့်‌ပေးဖို့ ။

၅ ။ ကဗျာဆရာ‌တွေကို ကိုယ်တိုင် ရွတ်ဆိုတဲ့ ကဗျာရွတ်ပွဲ တိပ်‌ခွေ‌တွေ ဖြန့်ချိဖို့ လိုပါတယ် ။

၆ ။ ကဗျာကို ဒီထက် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားလာ‌အောင် ပြည်သူကြားမှာ ကဗျာဟာ ဒီထက် ပိုပြီး စိမ့်ဝင်လာနိုင်‌အောင် မြန်မာစာ ၊ မြန်မာကဗျာကို အဓိကဘာသာရပ် ဌာန တစ်ခု အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း ပို့ချနိုင်တဲ့ ‌နေရာ ( ဥပမာ - တက္ကသိုလ် ၊ ‌ကောလိပ် လို ‌နေရာမျိုး ) မှာ ကဗျာသင်ကြားတဲ့အခါ တစ်ဆက်တည်း ကျွဲကူး‌ရေပါနည်း သ‌ဘောမျိုး ရွတ်ပြီး သင်တာမျိုး‌တွေ လုပ်သင့်ပါတယ် ”

“ ကဗျာ ‌ရေးချင်တဲ့ စာ‌ပေဝါသနာရှင်‌တွေကို ကဗျာစာ‌ပေဆုရ ဆရာအ‌နေနဲ့ ဘယ်လို အကြံ‌ပေးချင် ပါသလဲ ”

“ ကျွန်‌တော် အကြံ‌ပေးချင်တာက ...

၁ ။ မြန်မာ့ကဗျာစာ‌ပေ ၊ ကမ္ဘာ့ကဗျာစာ‌ပေ‌တွေ ‌လေ့လာ‌ရေး အား‌ကောင်းဖို့ ။

၂ ။ လက်‌တွေ့ ချ‌ရေးနိုင်ဖို့ ၊ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ၊ ကိုယ်ပိုင်တက်ခနိက ဖန်တီးနိုင်ဖို့ ။

၃ ။ စုတုပြုလို့ ဆို‌ပေမယ့် တချို့က ဒုတိယဖိုးစိန် ဘဝကကို မတက်ဘူး ။

မဟာရဋ္ဌသာရက မဟာရဋ္ဌသာရလို ‌ရေးတယ် ။

ဒဂုန်တာရာက ဒဂုန်တာရာလို ‌ရေးတယ် ။

‌မောင်သင်းခိုင်က ‌မောင်သင်းခိုင်လို ‌ရေးတယ် ။

ကဗျာဆရာတိုင်း ကိုယ်ပိုင်မှု ၊ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရှိဖို့ အ‌ရေးကြီးပါတယ် ။

အရင်းရှင် ကုန်ထုတ်စနစ်မှာ အရာရာ ‘ ရောင်းကုန် ’ ဖြစ်တဲ့အထဲ ‘ ကဗျာ ’ လည်း ပါသွားပါတယ် ။

ကဗျာဆရာရယ် ၊ ပြည့်တန်ဆာရယ် ၊ ဆရာဝန်ရယ် ၊ ‌ရှေ့‌နေရယ် ၊ သိပ္ပံပညာရှင်ရယ် သူတို့အားလုံး ‌ရောင်းကုန်ထုတ်စနစ် ထဲမှာ လုပ်ခစား သက်သက်‌တွေ ဖြစ်သွားတယ် ။

ကဗျာရဲ့ ကြီးမားတဲ့ တန်ဖိုး‌တွေ အဖျက်ဆီး ခံခဲ့ရတယ် ။ ကဗျာကို တန်ဖိုးသစ်လာ‌စေဖို့ ၊ ကဗျာရဲ့ မူလပိုင်ရှင် ဖြစ်တဲ့ ပြည်သူ့လက်ထဲ ကဗျာကို အ‌ရောက်ပို့ဖို့ ကျွန်‌တော်တို့ ကဗျာဆရာ‌တွေ အားလုံးက လုံးပန်းကြိုးစားကြရမယ် ။

ရာဇဝင်‌ခေတ်ကြီး‌တွေမှာ ဧရာမ ကဗျာဆရာကြီး‌တွေ ဖြစ်တဲ့ ‘ ဟိုးမား ၊ ရှိတ်စပီးယား ၊ ဗား‌တော့ဗရတ် ၊ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း ’ တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး‌တွေ လိုအပ်‌နေ‌လေ့ ရှိပါတယ် ။ ကျွန်‌တော်တို့ ကဗျာဆရာ‌တွေဟာ ကိုယ်ပိုင်တာဝန်ကို သစ္စာရှိရှိ ထမ်း‌ဆောင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ် ။

ကဗျာချစ်သူ စာချစ်သူ အားလုံးကို ‌ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ”

▢  ဝင်းငြိမ်း
📖 ‌ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်း
      အမှတ် - ၄၅
      ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်

တိုးတက်နည်း

 

❝ တိုးတက်နည်း ❞
      ( ပီမိုးနင်း )

မောင်မြသည် သူဌေး ဦးကျော်ဦး၏ တိုက်ကို နောက်ဆုံး ရောက်သော စာရေး အလတ်စား ဖြစ်သည် ။ ထိုတိုက်၌ တစ်နှစ်နီးနီး ရှိသော်လည်း စာရေးများနှင့် များစွာ မရောနှော ။ လမ်းမှာ တွေ့သည့်အခါ ခေါင်းညိတ် နှုတ်ဆက်ခြင်းထက် ပိုမို၍ မည်သူနှင့်မျှ အကျွမ်းမဝင် ။ ၎င်း၏ အလုပ်နှင့် ပတ်သက်သော စာရေး တစ်ယောက် နှစ်ယောက် နှင့်သာ ထိထိရောက်ရောက် အရောဝင် လေ၏ ။

ထိုတိုက်သို့ ရောက်ခြင်းမှာလည်း အခြားတိုက် တစ်ခုမှာ ထိုနည်းအတိုင်း အခြားစာရေးများနှင့် များစွာ အပေါင်း မဆံ့ခြင်းကြောင့် စွပ်စွဲခြင်းကို ခံရသည့်အတွက် ထွက်၍ လာရပြီး ဦးကျော်ဦး နှင့် တွေ့ခြင်းဖြစ်ရာ အချို့က အရင် တိုက်မှာ ခိုးသည့် အတွက် အလုပ်ပြုတ်လာသည်ဟု တီးတိုးပြောကြလေ၏ ။

အသွင်အမူအရာ အားဖြင့် အတော်စိတ်ကြီး ဝင်လျက် တွင်ကျယ်လိုသောသူ တစ်ယောက် ဖြစ်ကြောင်း သိသာလေ၏ ။ ၎င်း၏ လက်၌ အမြဲ စာအုပ် ပါရှိသည်ကို ထောက်သော် လူနေခြုံကြား ၊ စိတ်နေဘုံဖျား ဟူသော လူတစ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း အတော်ပင် ထင်ရှားသော လူတစ်မျိုး ဖြစ်လေ၏ ။ ၎င်းအား သူဌေး ကိုယ်တိုင်က အတော် အရေးပေးသဖြင့် အခြား စာရေးများမှာ ပိုမို၍ မကျေမချမ်း ဖြစ်ကြလေ၏ ။

စာအုပ်ကို အမြဲ ကိုင်သည့်အတွက် သူဌေးက သူ့ကို လူဟုတ်ကြီး တစ်ယောက် မှတ်ထင်နေသလား မသိဘူးဟု ပြောကြလေ၏ ။ သူဌေး မှတ်ထင်သည်မှာလည်း မှန်၍နေ၏ ။ အကြောင်းမူကား မန်နေဂျာ လစ်လပ်သော အခါ အခြား စာရေးကြီးတွေကို မခန့်ဘဲ မောင်မြ ကို ခန့်လိုက်လေ၏ ။ ထိုအခါ တစ်တိုက်လုံးမှာ အနာမြုံ သလို မြုံပွ၍ လာလေသတည်း ။

မောင်မြ ကို မန်နေဂျာရာထူး ပေးပြီးသည့် နောက် တစ်နေ့၌ နေ့လယ် လက်ဖက်ရည် သောက်ရန် ဆင်းသောအချိန်တွင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် တစ်ဆိုင်၌ စာရေးများသည် စုဝေး ရောက်ပြီးလျှင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ များစွာ ပင် မသက်သာသော အမူအရာနှင့် စားပွဲများမှာ လေးယောက်စီ ၊ ငါးယောက်စီ ဝိုင်း၍ ထိုင်ကြလျက် တိုင်းပြည်ပျက်တော့မည့် အရေးအတွက် ဆွေးနွေးကြရမည့် ပုဂ္ဂိုလ်များထက် ပိုမို အရေးကြီးသော အသွင် ဖြစ်၍ နေကြလေ၏ ။

ထိုအခါ ထိုလက်ဖက်ရည်ဆိုင်၌ အခြားသူ များစွာ မရှိ ၊ ၎င်းတို့ တိုက်သားများသာ ရှိကြလေ၏ ။ “ ဘယ့်နှယ် လုပ်ကြမလဲ မောင်တို့ ၊ တိုင်းရေးပြည်ရေးတော့ ရှေ့ကို သာယာဖို့ လမ်းများ မြင်ကြရဲ့လား ” ဟု စာရေးအကြီးစား တစ်ယောက်က အသံခပ်ကျယ်ကျယ်နှင့် ပြောလေရာ အားလုံး ဆိတ်ငြိမ်လျက် လက်ဖက်ရည်ကို သောက်သူက သောက် ၊ ပန်းကန်ပြားထဲသို့ လောင်းသူက လောင်း ၊ ငေးမောတွေးတောသူက တွေးတောလျက် နေကြလေ၏ ။ အတန်ငယ်ကြာမှ တစ်ယောက်က “ ကြမ္မာယွင်းယို ၊ ပျက်စီးလိုက ၊ အဆိုတခြား ၊ အနေမှား ဆိုတဲ့ စကားလို ကျုပ်တို့ သူဌေးမင်းတို့ မှားခြင်းကြီး မှားတော့တာပဲ ။ လူရိုး သူခိုးထင် ၊ သူခိုးကို သူတော်သူမြတ် ထင်ပြီး မတော်တာကို လုပ်တော့တာပဲ ” ဟု တစ်ယောက်က များစွာ ကြောင့်ကြသော အမူအရာနှင့် ပြောလေ၏ ။

“ မတော်တာဆို ဘယ်ပြောစရာ ရှိတော့မလဲလေ ။ မောင်မြ ဆိုတဲ့ အကောင်က မနေ့တစ်နေ့ကမှ လူဖြစ်ပြီး တိုက်ကို ရောက်လာ ၊ သူ့ကိုယ်သူ အထင်ကြီးပြီး သူဌေးကို တောင်ပြော မြောက်ပြော ဟိုစွက်ဒီစွက် လုပ်တတ်သည့် အတွက် သူဌေးက အဟုတ်ကြီး ထင်ပြီး အရင် ပဝေသဏီ က အသုံးပြုလာတဲ့ လူရင်းတွေကို ပေယျာလကန် ပြုလိုက်တာဟာ မှားတာပေါ့ ဆရာရယ် ။ အတွင်းထရံ အပြင်ပြုတာကလား ” ဟု တစ်ယောက်က ပြောလေ၏ ။

“ သူဌေး မတော်တာကို လုပ်လို့ သူ့မှာ တစ်ခုခု ဖြစ်မှာက နောက် တဖြည်းဖြည်း ၊ အလုပ်သား အားလုံး ဒုက္ခဖြစ်ကြမှာက အခုလက်ငင်း လတ်တလော ။ ဒီ အကောင်က သူ့ကိုယ်သူ လူစေ့စပ်တစ်ယောက် ထင်ပြီး တိုက်မှာ ပြောင်းလဲခြင်းတွေ ရီဖောင်စကင်းတွေကို ထုတ်လိမ့်မယ် ဆဲဆဲပဲ ။ သူက အခု ကာလပေါ် အရောင်းအဝယ်စာအုပ် ၊ တိုးတက်ရေးကျမ်းကလေးများကို သူဌေးကို ပြပြီး လူတတ်ကြီး လုပ်ပြီး အလုပ်ပိုတွေ အသစ် ထွင်တော့မှာပဲ ။ ဒီတော့ ဒီပြောင်းလဲခြင်းတွေကို ခံနိုင်မလား ၊ မခံနိုင်ဘူးလား ဆိုတာ အခု စောစောက ဆုံးဖြတ်ကြဖို့ လိုတယ် ။ မီးကို မလောင်မီက တားရတာမျိုး ။ အခု ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ ” ဟု တစ်ယောက်ပြောလေ၏ ။

တစ်ယောက် ။  ။ “ အခု ဘယ်လိုမှ လုပ်ဖို့ မရှိဘူး ။ ဒီမကောင်းတဲ့အကောင် တစ်ယောက် မန်နေဂျာ လုပ်ရင် လူကောင်းတွေ ဘယ်နည်းနှင့်မျှ ကြာကြာ မခံနိုင်ဘူး ။ ဒီတော့ကာ ဒီအကောင် မန်နေဂျာလုပ်ရင် ကျုပ်တို့ အလုပ်မဆင်းဘူး ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လုပ်ပြီး သူဌေးထံ နက်ဖြန်ခါ စာတင်တာပေါ့ ”

တိတ်ဆိတ်လျက် အတန်ငယ်ကြာစွာ စဉ်းစား၍ နေကြလေ၏ ။

“ မမှားတဲ့ ရှေ့နေ ၊ မသေတဲ့ ဆေးသမား မရှိဘူးတဲ့ ။ ကျုပ်တို့ သူဌေး ဒီအချက်မှာ မှားရှာတာပဲ ။ မှားရင် ဧကန် ဘေးဒုက္ခနဲ့ အမြန်အနှေး ဘေးတွေ့တော့မယ့် ဆဲဆဲပဲ ။ ဒီတော့ ကျုပ်တို့က သူဌေး ဒုက္ခ မဖြစ်ရအောင် တတ်နိုင်သမျှ ကွယ်ကာစောင့်ရှောက်ဖို့ ဝတ္တရားရှိတယ်လို့ ကျုပ် တော့ သဘောရတာပဲ ။ တစ်ဦးကျေးဇူး တစ်ဦးမှာ ဆိုတဲ့ စကားလည်း ရှိပါတယ် ။ ကျုပ်တို့ လခကို မှန်မှန် မပျက် မကွက်ဘဲ ရပြီး လူချင်းတူတူ သူချင်းမျှမျှ တင့်တောင့်တင့်တယ် နေနိုင်စားနိုင်ကြတာဟာ ဒီလို အလုပ်ကြီး အကိုင်ကြီး လုပ်တဲ့ သမ္ဘာရှင်တွေ မရှိဘူး ဆိုရင် ကျုပ်တို့လို သူတစ်ထူး လခပေးနိုင်မှ လုပ်တတ်တဲ့ လူတွေ ဘယ်ပုံ ပြုကြရမယ် ဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ကြပေတော့ ။ သည့်အတွက် သူဌေးမှာ ပျက်စီးခြင်းဘေးကြီးနဲ့ ရင်ဆိုင် တွေ့နေရတဲ့ အခုလို အခါမျိုးမှာ ကျုပ်တို့ သူဌေးကို စွန့်သွားကြမယ်ဆိုရင် ရန်သူ့လက်ထဲ ပုံအပ်ထားခဲ့တာနဲ့ မတူဘူးလား ခင်ဗျာ ။ တစ်ဆိတ် ဒါကိုလည်း စဉ်းစား ကြည့်ကြပါ ”

“ သူဌေး မှားတာတော့ ပြောစရာ မရှိဘူး ။ ထင်ရှားပြီးသား ဖြစ်နေပြီ ။ သူကိုယ်တိုင်သာ ကံကြမ္မာဖိစီးဖို့ မမြင်ဘဲ နေရရှာတာကိုး ။ သူခိုးဓားပြကို ဘုရားမှတ်ပြီး ကိုးကွယ်မှ ဒါထက် မှားတာ ဘယ်မှာ ရှိတော့မှာတုံး ။ ဒီတော့ ကျုပ်တို့လည်း အရှည်သဖြင့် တည်တည်ကျကျ ဖြစ်ကြရလေအောင် ၊ သူဌေးလည်း မပျက်စီးရလေအောင် တဖြည်းဖြည်း သည်းခံပြီး စောင့်ကြဖို့ သင့်တယ်လို့ အောက်မေ့တာပဲ ”

“ မှန်ပေတယ် ။ မကောင်းဆိုးယုတ်တဲ့ သူများမှာ သူတို့ရဲ့ မကောင်းမှု အကုသိုလ်ဟာ အလစ်မှာ ကုပ်ကို ခဲဖို့ အမြဲ စောင့်နေတာပဲ ။ ဒီငမြ ဆိုတဲ့ အကောင်ဟာ လူယုတ်မာ ဖြစ်ကြောင်း သူ့ ရုပ်က ပြပြီးမို့ ဒါတော့ အထူး ပြောစရာ မလိုတော့ပါဘူး ။ မြန်မြန်ကြီး သူ့ ဘာသာ သူ ဒုက္ခဖြစ်မှာပဲ ။ ဒီလိုလူမျိုးဟာ တော်တော်ကြာ လက်ထိပ်နဲ့ သွားရတာမျိုးပဲ ။ ကျုပ်တို့ ဝတ္တရားက ကျုပ်တို့ရဲ့ ကျေးဇူးရှင် သူဌေးမင်းကို ကျားငစဉ်းလဲ ရဲ့ ခံတွင်း မရောက်အောင် စောင့်ထိန်းဖို့ ဝတ္တရားပဲ ။ သည့်အတွက် သည်းခံပြီး ပိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ ဆိုသလို နေရင်း သူယုတ်မာရဲ့ မကောင်းမှုများကိုလည်း တစ်စတစ်စ ဖြည်းဖြည်း ဆိုတာလိုပေါ့ ခင်ဗျာ ၊ သူဌေး သိသာအောင် အရိပ်အမြွက် ပြကြရတာပေါ့ ။ ကြာလှမယ် မထင်ပါဘူး ။ တော်တော်ကြာရင် ဇာတိပေါ်မှာပါပဲ ” 

“ ဘီလူးသဘက် မကောင်းဆိုးဝါးဆိုတာ ကြာကြာ ဟန်ဆောင်နိုင်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး ။ တော်တော်ကြာ မျက်လုံးက ပြူးထွက်လာ ၊ နှာခေါင်းက ရှည်ကျလာ ၊ လျှာတန်းလန်းထွက်လာ ၊ နားရွက်ကြီးကားလာ ၊ သွား ကြီးကျဲလာ ၊ အတန်ကြာတော့ တလားရုပ် ၊ မသာရုပ် ဖြစ်လာတာပဲ ”

“ အထူးဂရုစိုက်ဖို့ကတော့ ဒီအကောင် ဘာလုပ်တတ်တယ် ဆိုတာ မိအောင် ဖမ်းကြဖို့ ။ သင်း ဘယ်အချိန် အလုပ်တက်သလဲ ၊ ဘယ်အချိန် ဆင်းသလဲ ။ အလုပ်က ဆင်းရင် ဘယ်သွားသလဲ ။ သူ့မယား လက်ကောက် ဘယ်နှစ်ဆင့် တိုးသလဲ ဆိုတဲ့ ပွိုင့်တွေကို စုံထောက် မှတ်သားကြဖို့ ရှိပါတယ် ” ဟု တစ်ယောက်က ပြောလေ၏ ။

“ သတိမမူ ဂူမမြင်ဘဲ သတိမူက မြူကို မြင်သတဲ့ ။ သည်တော့ကာ ကျုပ်တို့ အလုပ်တိုက်မှာ မကောင်းဆိုးဝါး ရန်သူတွေ ဝင်တဲ့အခါ ကျုပ်တို့ အလုပ်တိုက်မှာ ရာဟု သံဒေါင်းဝင်တဲ့အခါ လက်မှာ စနေစီးနေတဲ့အခါ ဖြစ်နေခိုက်မှာ သတိသာ အများကြီး ထားကြပြီး မကောင်းဆိုးဝါးရန်ကို ခုခံကာကွယ်ဖို့ အရေးက အလုပ် မဆင်းဘဲ နေတာထက် ပိုပြီး ကြီးပါပေတယ် ”

“ အခုအနေမှာတော့ သူဌေးကို ဘယ်လို ပြောလို့မှ မရဘူး ။ သူ့စကားတွေ နားဝင်နေတဲ့အခါ ၊ သူ့ကို ပုံပြီး ယုံကြည်တဲ့အခါ ဖြစ်နေတော့ အကောင်း တို့ကြံတာကို အကောင်းမှန်း သိမှာ မဟုတ်ဘူး ။ အကျိုးအပြစ် မမြင် နိုင်ရှာတဲ့ အခြေအနေပေကိုး ။ တဖြည်းဖြည်း ၊ နောက် တစ်စတစ်စ မကောင်းဆိုးဝါးမှာ အငွေ့အသက်များ ပေါ်တဲ့ အခါကျမှ သူတော်ကောင်း နတ်ကောင်း နတ်မြတ်များနဲ့ တူကြတဲ့ ကျုပ်တို့တစ်စုက ဒီ မကောင်း ဆိုးဝါးကို ဒဏ်တစ်ရာ ခတ်ပြီး မြိုင်ရပ် နှင်ရမှာပဲ ” 

“ အခုအနေတော့ ကျုပ်တို့ လှုပ်ရင် မြုပ်ဖို့ရှိတာပဲ ။ ကျုပ်တို့ မြုပ်ရင် ကျုပ်တို့သူဌေး ကုပ်ကို ခွစီးပြီး မကောင်း ဆိုးဝါးဟာ ဧကန်ဒိဋ္ဌ သွေးကိုစုပ်တော့မှာပဲ ။ သည့် အတွက် အထက်အထက်က ထက် အလုပ်ကို အထူး ပိုမို ဂရုစိုက်ကြပြီး ရန်သူတော်၏ အမှားများကို မိအောင် ဖမ်းဖို့ရန် ကြိုးစားကြဖို့ အရေးကြီးကြောင်း ကျုပ်က ပြောလိုပါတယ် ခင်ဗျား ” ဟု တစ်ယောက်က ထပြောပြီး ထိုင်လိုက်ရာ အားလုံး လက်ခုပ်လက်ဝါး တီးကြလေ၏ ။

သို့ ဆွေးနွေးပြီးနောက် အလုပ်တိုက်သို့ ပြန်၍ ရောက်သွားကြလေ၏ ။ အလုပ်တိုက်မှာ အခါတိုင်းနှင့် မတူ ၊ များစွာ ဆိတ်ငြိမ်လျက် ကြီးစွာ ပြောင်းလဲခြင်းများ ဖြစ်ရတော့မည့် အငွေ့အသက် လက္ခဏာသည် အလုပ် ခန်း၌ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုး၍ နေသည်ဟု မှတ်ထင်ရလေ၏ ။ နေ့လယ်စာ စားကြသော အချိန်ကလေး အတွင်းမှာပင် အခန်းနေရာတွေ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်၍ ထားပြီးသည်များကို တွေ့ကြရလေ၏ ။

အခါတိုင်း အလုပ်သမားများ နောက်သို့ လှည့်ကြည့်ရသော နာရီသည် ရှေ့တည့်တည့်ကို ရောက်၍ နေလေ၏ ။ စာရေး အားလုံးတို့သည် မိမိတို့၏ နေရာများ၌ ရပ်သူက ရပ် ၊ ထိုင်သူက ထိုင် ၊ ဆိုင်ရာအလုပ် အတိုင်း နေကြလေ၏ ။

သို့နေကြခိုက်တွင် မောင်မြသည် သူဌေး၏ အခန်းထဲမှ ထွက်လာပြီး လက်တစ်ဖက်၌ စက္ကူလိပ် တစ်ခုကို ကိုင်လျက် ၊ လက်တစ်ဖက်၌ ခဲတံအနီ ၊ အပြာကို ကိုင်လျက် ၊ ရှပ်အင်္ကျီ ဖန်စီကော်လာ ၊ ပြောင်ပြောင်ထောင်ထောင်ဝင်းဝင်းကို ပင့်ကာ အပေါ်အင်္ကျီ မပါ ၊ အလုပ်များသော ပစ္စည်းပိုင်ရှင်အလား လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ခါးထောက်ရင်း ခြေတစ်ဖက်ကို ရှေ့သို့ ပစ်လျက် စာရေး အားလုံးအား ခပ်မော့မော့ အမူအရာ ၊ ဝင်းထိန်တောက်ပသော မျက်လုံးမျက်နှာ ရွှင်ပျစွာနှင့် ကြည့်လေ၏ ။

ထိုရွှင်ပျခြင်းမှာ များစွာ တည်ငြိမ်သော ရွှင်ပျခြင်း ဖြစ်လေ၍ ချောင်းတစ်ချက် ဟန့်ပြီး “ တစ်ဆိတ် သေသေချာချာ နားထောင်ကြစေချင်ပါတယ် ။ အလုပ်များကို ခဏ ရပ်ထားကြပါ ။ ဟိုဘက်က ဟေ့ ... မောင်သိန်း ၊ မင်းကလောင်တံကို တစ်ဆိတ် ချထားပြီး နားထောင်စမ်းကွယ့် ” ဟု ပြောလေရာ မောင်သိန်း ခေါ်သူ စာရေးဘက်သို့ အားလုံးသော စာရေးကြီး စာရေးငယ် တို့သည် ထိတ်လန့်သလို ပျာပျာသလဲ လှည့်၍ ကြည့်ကြလေ၏ ။ မောင်သိန်းလည်း မျက်နှာကော ၊ ကလောင်တံကော ချပြီး ငြိမ်သက်စွာ နေလေ၏ ။ စာရေးတစ်ယောက်က အခြား တစ်ယောက်ကို မျက်စပစ်လိုက်ရာ မောင်မြ၏ လျင်မြန်သော မျက်လုံးအရှိန်တွင် ၎င်း၏ မျက်လုံး အရှိန်များ ငြိသလို ဖြစ်ပြီး ရပ်တန့်၍ သွားလေ၏ ။

ထို့နောက် စကားစ၍ ပြောသည်မှာ ...

“ ဒီအလုပ်တိုက်မှာ အများကြီး ပြောင်းလဲစရာတွေ ရှိတယ် ။ သို့သော်လည်း အားလုံးအကုန် မပြောင်းလဲ နိုင်သေးဘူး ။ အလုပ်တိုက်မှာ အလုပ်လုပ်ကြခြင်းမှာ ရည်ရွယ်ချက် နှစ်ခု ရှိရတယ် ။ ပထမရည်ရွယ်ချက်က အပင် ။ ဒုတိယရည်ရွယ်ချက်က မှီခိုနားနေခြင်းဖြစ်တယ် ။ အပင် ဆိုတာ အလုပ်တိုက် ။ နားနေသူတွေက ကျုပ်တို့ အလုပ်သမားများပဲ ။ အပင်ကြီးမှာ အကိုင်း ၊ အခက် စည်ပင်မှ ခိုကိုးရသူများလည်း ရိပ်ငြိမ်သာယာ ကြမှာကိုး ။ သို့သော် အကိုင်း ၊ အခက် သာယာအောင် မြေတောင်မြှောက်ခြင်း ၊ ရေလောင်းခြင်း အလုပ်မှာ အဟုတ်တကယ် လတ်တလော လောင်းအား ရှိကြမှ အလုပ် ပိုပြီး ကောင်းဖို့ ရှိသည့်အတွက် အရောင်းဘက်က စာရေး အားလုံးမှာ နေ့စဉ် ရောင်းရသမျှ အပေါ်မှာ အင်္ဂလိပ်တိုက်များ ထုံးစံအတိုင်း ကော်မရှင် ရကြလိမ့်မယ် ”

“ မြန်မာတိုက်ဆိုင်များမှာ ဒီထုံးစံမှာ ပေါ့လျော့ကြသည့် အတွက် လုပ်ရသူများမှာလည်း မကြီးပွားကြဘူး ။ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီ အလုပ်တိုက်ကြီး တစ်ခုကို မှီပြီး သူဌေးငယ် ၊ သူကြွယ်များ ဖြစ်နိုင်ကြသလို ၊ မြန်မာအလုပ်တိုက်ကြီး တစ်ခု မှီပြီး မြန်မာလူမျိုး သူကြွယ်လူချမ်းသာရယ်လို့ တစ်ယောက်တလေမျှ မကြားခဲ့ရသေးဘူး ”

“ သည့်အတွက် ဒီအလုပ်တိုက် ကြီးပွားသထက် ကြီးပွားလာရင် ယခုလက်ရှိ စာရေးကြီးငယ်များမှာလည်း အားလုံး ကြီးပွားကြရမယ် ဆိုတာ စိတ်ချပြီး အလုပ်ကို စိတ်ပါကိုယ်ရောက် လုပ်စေချင်ပါတယ် ”

“ မြန်မာအလုပ်တိုက်ကြီး တစ်ခုက မည်သူမည်ဝါ တစ်ယောက်ကို နှစ်စေ့လို့ အငြိမ်းစား ပေးထားတယ် ရယ်လို့ မကြားဖူးသေးဘူး ။ ယခု ဒီတိုက်မှာ ရည်ရွယ်ထားချက်များ အထမြောက်ရင် မြောက်လည်းမြောက်ရမှာပေါ့လေ ၊ အငြိမ်းစားရသူ ၊ တစ်သက်စာ လုံလောက်အောင် ဆုလာဘ်ရသူများ စ၍ ပေါ်ပေါက်ရအောင် စီမံဖို့ ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခု ထားရှိကြောင်း သူဌေးမင်း ကိုယ်တိုင်က ပြောစေလိုသည့်အတွက် ယခု ပြောပြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ် ။ ယခု ဒီတိုက်မှာ နှစ်စဉ် ဘောနပ်စ်ခေါ် ဆုမရကြသေးဘူး ။ ယခု လာမည့်နှစ်မှာ ရကြပါလိမ့်မည် ။ ကြိုးစား၍ အလုပ်ကိုသာ လုပ်စေချင်ပါတယ် ။ လခများလည်း အထက်ထက်က နှစ်စဉ် မတိုးခဲ့ဘူး ။ ယခု လာမယ့်နှစ်က စပြီး အနည်းဆုံး ငါးကျပ်တိုး ရပါလိမ့်မယ် ”

“ ငွေကြေး ကျပ်တည်းသည့် အခါမို့ များစွာ မတတ်နိုင်သော်လည်း အခြားတိုက်များလို အလုပ်သားများ ကိုတော့ မလျှော့ဘူးဆိုတာ စိတ်ချကြပါ ။ သို့သော်လည်း အလုပ်သမားများကို မထိရအောင် အသုံးအစွဲကို ချွေတာနိုင်သလောက် ချွေတာပြီး ၊ မကုန်တန်တာ မကုန် ရအောင် ၊ မပျက်စီးတန်တာ မပျက်စီးရအောင် ဂရု စိုက်ကြလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ် ”

“ စာရေးများ လျှော့လိမ့်မယ် ထင်လို့ စိတ်ပူနေကြကြောင်း ကြားသိရတယ် ။ ဒီအတွက် စိတ်မပူကြနဲ့တော့ ။ မလျှော့စေရဘူး ” ဟု ပြောလေရာ အားလုံး လက်ခုပ်လက်ဝါး တီးကြလေ၏ ။

မောင်မြ ပြောပြီးနောက် သူဌေးက အခြားတိုက်မှာ အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကုန်သည်အတတ် ၊ အရောင်းအဝယ် အတတ်ဆိုင်ရာ ကျမ်းအမျိုးမျိုးကို ဖတ်ပြီး အလုပ်ကိုသာ ဂရုစိုက်သည့်အတွက် အခြား စာရေးများက မုန်းကြ ကြောင်း ၊ သူဌေးကိုလည်း အမှားများကို ပြသည့် အတွက် သူဌေးကိုယ်တိုင်က မောင်မြ ကို ရှုတ်ချကြောင်း ၊ မောင်မြ အကြောင်းကို မိမိ သိခဲ့သည်မှာ ကြာလှပြီ ဖြစ်ကြောင်း ၊ အခြားတိုက်မှာ နေစဉ်ကပင် မိမိအား အကြံဉာဏ်ဖြင့် ကူညီခဲ့သည့် အတွက် ဤတိုက်မှာ တိုးတက်၍ နေကြောင်း ၊ ချင်းလက်က ကျောက်ကို မိမိ ရရှိသဖြင့် ဤတိုက်မှာ ဆင်မြန်းရကြောင်း ၊ သို့အတွက် မောင်မြ ကို မန်နေဂျာ ခန့်သည်မှာ အားလုံးအကျိုးအတွက် ဖြစ်ကြောင်း ၊ ကြီးပွားချမ်းသာလိုသူများလည်း ၎င်း၏ နည်းလမ်းကို လိုက်ကြရမည့်အကြောင်းနှင့် သူဌေးက ပြောရာ တိုး၍ လက်ခုပ် တီးကြလေ၏ ။

▢  ပီမိုးနင်း
📖 ဝတ္ထုပဒေသာ ပေါင်းချုပ် ( ၁ )