ဦးမင်းရောင် မှ
မင်းကြီးရွှေလရောင်
ဗိုလ်မင်းရောင် နှင့်
ဗိုလ်လရောင် သို့
─────────────
( ကေမြူး )
၁ ။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်ခေတ် ဗမာ့တပ်မတော် စစ်ဝန်ကြီးနှင့် စစ်သေနာပတိ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်က ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ပါသည် ။ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်တွင် ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးရိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့ပါသည် ။
“ ကျွန်တော်၏ ရှေးအဆက်အနွယ်တို့မှာ ပုဂံပြည် တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက် ဂျင်ဂျစ်ခန်း အမှူးရှိသော တရုတ်တို့ ဝင်ရောက် နှောင့်ယှက်သောအခါ နိုင်ငံခြားသားတို့၏ အောက် မနေလို၍ လွတ်ရာကျွတ်ရာ ယခု ကျွန်တော် မွေးဖွားရာဒေသ ( နတ်မောက် ) သို့ စုန်ခဲ့လေသည် ဟု ဦးလေး တစ်ယောက်က ပြောပြဖူးလေသည် ။ အလောင်းဘုရား တတိယနိုင်ငံ ထူထောင်စဉ်အခါက တိုင်းပြည်မှာ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေရာ ရွှေဘို မှ ဦးအောင်ဇေယျ က ထ၍ ကျွန်တော်တို့၏ အဆက်အနွယ် ပင်းမင်းကြီး ဦးမြ ( နာမည်ကောင်းကောင်း မမှတ်မိ ) ဆိုသူမှာလည်း မိမိ နယ်ကို အုပ်စီးခေါင်းဆောင်၍ ဗမာ့ထီးနန်း ထူထောင်ရန် ကြံလေသည် ။ နောက်မှ အလောင်းဘုရား အကြောင်း ကြားသဖြင့် လူများ စေလွှတ် စုံစမ်းစေ၍ အလောင်းဘုရား၏ ဘုန်းလက်ရုံးအကြောင်း ကြားသိရသည့်အခါ အလောင်းဘုရားထံ ဝင်ရောက်၍ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုထမ်းလေသည် ဟုလည်း မှတ်သားရဖူးသည် ။ မင်းတုန်းဘုရင် လက်ထက်တွင် သက်တော်ရှည်အမတ် ဖြစ်သော ခမ်းပေါက်မင်းကြီး မှာ ကျွန်တော်တို့၏ အမျိုးအနွှယ် ဖြစ်သည်ဟု ကြားဖူးသည် ။ မင်းတုန်းဘုရင်၏ သမားတော် တစ်ဦး ( လူအမည်မှာ ဦးကျော်ဇံ ဖြစ်လေသည် ။ ဘွဲ့ကို ကား မသိ ) မှာလည်း ကျွန်တော်တို့၏ အမျိုးအနွယ်ပင် ဖြစ်လေသည် ။ စုံနံ့သာမြိုင် ရေးသော ဆရာကြော့ မှာ ဦးကျော်ဇံ၏ မြေးပင်တည်း ။ ရှင်အဂ္ဂသမာဓိ မှာလည်း ကျွန်တော်တို့၏ အမျိုးဟုပင် သိရသည် ။ ကျွန်တော်တို့ ဘေးမှာ နတ်မောက် မြို့သူကြီး ဖြစ်လေသည် ။ စာတတ်သည် ။ ဉာဏ်ထက်သည် ။ လက်မြောက်သည် ။ စိတ်ထက်သည် ဟူ၍ ကြားနာဖူးသည် ။ မိမိ အထက် မြို့ဝန်နှင့် မတည့်၍ အလုပ် ပြုတ်ဖူးလေသည် ။ အလုပ်ပြုတ် သဖြင့် မန္တလေးရွှေမြို့တော်သို့ တက်၍ အရာခံနေဆဲ အနိစ္စရောက်လေသည်ဟု တစ်ခါက ပုရပိုက် မှတ်တမ်းတွင် ဖတ်ရဖူးသည် ။
ကျွန်တော်တို့ ဘေးတွင် အစ်ကိုကြီး တစ်ယောက်နှင့် ညီနှစ်ယောက် ရှိသည်ဟု သိရသည် ။ အစ်ကိုကြီးမှာ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းအုပ် ဖြ စ်သည်ဟု သိရသည် ။ ညီအငယ် တစ်ယောက်မှာ တရုတ်မြို့ဝန် ဦးဘွား ဟူ၏ ။ မြင်ကွန်းမြင်းခုံတိုင်တို့ ငယ်ဆရာ ဖြစ်သည် ။ ၄င်းမင်းသားများ အထတွင် မြင်ကွန်းမင်းသားတို့ အတွက် ဓားပြတိုက် ငွေရှာပေးရလေသည် ။ ထိုအချက်ကို နေပြည်တော်က သိလေ၍ ဦးဘွား ရာထူးကျလေသည် ။ ကျွန်ယုံ၏ သစ္စာကြီးမှုကြောင့် အမှု မထင်ရှား၍ လည်းကောင်း ၊ မင်းတုန်းမင်း ကဲ့သို့ သိမ်မွေ့သော မင်း လက်ထက် ဖြစ်၍ လည်းကောင်း အသက် ချမ်းသာရာ ရလေသည် ။ နာမည်ကျော် ဦးမင်းရောင် ( ဗိုလ်လရောင် ) မှာ ကျွန်တော်တို့ ဘေးကတော်၏ တူတော်သည် ။ ”
••••• ••••• •••••
၂ ။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၂၄ ခုနှစ် တွင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲဖြင့် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီဒေသကို လည်းကောင်း ၊ ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ် - မြန်မာဒုတိယစစ်ပွဲဖြင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို လည်းကောင်း ၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာတတိယစစ်ပွဲဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို လည်းကောင်း ကျူးကျော်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ပြီး လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီ နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ် ကျွန်ပြုခဲ့ကြသည် ။ မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့သည် ဗြိတိသျှတို့၏ ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုနှင့် ကျွန်ပြုမှုကို မလိုလား၍ စစ်ပွဲသုံးပွဲလုံးတွင် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံတော်လှန်ခဲ့ကြပြီး စစ်သည် လက်နက်အင်အား မမျှတ၍ နယ်မြေများ လက်လွှတ် ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည် ။ ဗြိတိသျှတို့က မန္တလေး နေပြည်တော်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး သီပေါမင်း နှင့် မိဖုရား ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဖမ်းဆီးပို့ ဆောင်ခဲ့ကြချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးရှိ တိုင်းရင်းသားတို့သည် ရရာလက်နက် စွဲကိုင်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည် ။ နိုင်ငံတစ်ဝန်း မြေပြန့်နှင့် တောင်တန်းဒေသ အသီးသီးတွင် ခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဒေသတွင်းရှိ ပြည်သူများကို စည်းရုံးကာ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည် ။ ရာနှင့်ချီသော တိုင်းရင်းသား နှင့် လူထုလူတန်းစားစုံမှ ခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့်အနက် မကွေး ၊ မင်းဘူး ၊ တောင်တွင်းကြီးနှင့် နတ်မောက် ဒေသများတွင် လူသူလက်နက် စည်းရုံး၍ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မင်းကြီးရွှေလရောင် ဘွဲ့ခံ ဦးမင်းရောင် ( ခေါ် ) ဗိုလ်လရောင် သို့မဟုတ် ဗိုလ်မင်းရောင် လည်း ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့သည် ။
မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးအား ဗြိတိသျှတို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မှု မပြုမီကာလ သီပေါဘုရင်လက်ထက်က ဦးမင်းရောင် သည် မြို့လုလင် ( ယခု မကွေးတိုင်း မြို့သစ်မြို့နယ် အတွင်း ) မြို့သူကြီး အဖြစ် စီရင်အုပ်ချုပ်နေသည် ။ ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်းဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် အဖြစ် ရပ်တည်နေစဉ် ဗြိတိသျှတို့သည် စစ်ပွဲသုံးပွဲဖြင့် အဓမ္မကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မြန်မာဘုရင် နှင့် မိဖုရား ကို ဖမ်းဆီး၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်လျှင် မခံမရပ်နိုင်ကြသော မြန်မာပြည်သူများတွင် မြို့သူကြီး ဦးမင်းရောင် လည်း ပါဝင်ခဲ့သည် ။ ဦးမင်းရောင် သည် တိုင်းတစ်ပါးသား ဗြိတိသျှများ၏ စိုးမိုးကျွန်ပြုလာမှုကို မလိုလားသော ဒေသခံပြည်သူများအား စည်းရုံးလှုံ့ဆော်၍ လူသူလက်နက်အင်အား စုစည်းနိုင်ခဲ့သည် ။ ဦးမင်းရောင် သည် မင်းကြီးရွှေလရောင်ဘွဲ့ခံ၍ ပဲခူးရိုးမ မြောက်ပိုင်း တောတောင် ထူထပ်သည့် ကိုဒူတောင်ထိပ်တွင် သစ်ကျောက်ခံတပ်ကို ဆောက်လုပ်တပ်စွဲခဲ့သည် ။ ခံတပ်မှာ မြို့လုလင် အရှေ့ဘက် ၈ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ရှိပြီး မင်းကြီးရွှေလရောင်ဘွဲ့ အပြင် ဒေသခံများ အကြားတွင် ဗိုလ်မင်းရောင် နှင့် ဗိုလ်လရောင် အဖြစ်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည် ။ မြို့လုလင် မြို့သူကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့သဖြင့် ဒေသခံပြည်သူ များ၏ ဗိုလ်မင်းရောင် အပေါ် လေးစား ကြည်ညိုမှုနှင့် ဗြိတိသျှတို့ စိုးမိုးကျွန်ပြုခြင်း အပေါ် မလိုလားမှုတို့ကြောင့် အင်အား ၃ဝဝဝ ခန့်အထိ စုစည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတပ်များအား စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ဒေသခံပြည်သူတို့၏ အားပေး ကူညီမှုကို အပြည့်အဝ ရခဲ့သည် ။ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုများကို အသည်းအသန် နှိမ်နင်းနေရသဖြင့် ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုများ အရှိန်အဟုန် ကျဆင်းစေရန် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကြိုးပမ်း ခဲ့သည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင် ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက လက်နက်ချလျှင် မြို့သူကြီး ရာထူးထက် မြင့်သည့် မြို့အုပ်ရာထူး ခန့်ထားမည်ဟု သွေးဆောင်စဉ်က လည်း ကောင်း ၊ ညီဖြစ်သူ တောင်တွင်းမြို့ဝန် ပင်း - နတ်မောက် - ကျောက်ပန်းတောင်း သုံးမြို့ဝန်နှင့် တောင်ငူခြံဝန် တာဝန်ထမ်းခဲ့သော ဦးမင်းမောင် က လက်နက်ချရန် အတန်တန် စာရေး တောင်းပန်စဉ်က လည်းကောင်း ငြင်းပယ်၍ ဆက်လက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင် သည် ကိုဒူတောင်ထိပ်မှ ကိုယ်ပိုင်တပ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများမှ ဗြိတိသျှတပ်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသော ဗိုလ်မုန်း ၊ ဗိုလ်နေဒွန်း ၊ ဗိုလ်လင်းရောင် ၊ ဗိုလ်ခင်ကျော် ၊ ဗိုလ်ရွှေဆင် တို့၏ တပ်များ နှင့်လည်း လိုအပ်သလို ပူးပေါင်း၍ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည် ။
ဗြိတိသျှတပ်များသည် ၁၈၈၅ ခု နှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သီပေါမင်း အား နန်းချ၍ မန္တလေးနေပြည်တော် နှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်နှင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ ဗြိတိသျှအစိုးရကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည် ။ ၁၈၈၆ ခုနှစ် နှင့် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မင်းရောင် ၏ တပ်များသည် ဗြိတိသျှတပ်များအား အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှု အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ခဲ့သည် ။ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဌာနချုပ်မှ ထုတ်ဝေသည့် အခြေပြ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အဘိုး ဗိုလ်မင်းရောင် ခေါင်းဆောင်သော နယ်မှာ တောင်တွင်းကြီး စီရင်စု ( နောက် မကွေးစီရင်စု ) ဖြစ်၍ တောတောင် ထူထပ်သော ပုပ္ပါးတောင်တစ်ဝိုက်နှင့် ပဲခူးရိုးမမြောက်စွယ်များကို အခြေခံထားလေသည် ။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ယင်းစီရင်စုသည် အထက်ဗမာပြည်တွင် အခြား စီရင်စုများ ထက် ဒုက္ခအပေးဆုံး ဖြစ်ခဲ့၍ ဗြိတိသျှတို့ အဖို့ ရှက်ဖွယ်ရာလုံးလုံး စိတ်အားလျှော့ ထားရသော စီရင်စု ဖြစ်ခဲ့၏ ” ဟု လည်းကောင်း ၊ တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံးမှ ထုတ်ဝေသော တပ်မတော် သမိုင်း ( ၁၈၂၄ - ၁၉၄၅ ) တွင် “ ဗိုလ်မင်းရောင်သည် အင်္ဂလိပ်တို့အား ၂ နှစ်တိုင်တိုင် တော်လှန်တိုက်ခိုက်သည် ။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မကွေး ၊ တောင်တွင်းကြီး ၊ ရမည်းသင်း ၊ မိတ္ထီလာမြို့များမှ စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် ဗိုလ်မင်းရောင် ခေါင်းဆောင်သော တပ်များကို ဝိုင်းဝန်း တိုက်ခိုက်ကြသည် ။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် ဗိုလ်မင်းရောင် အား သူတို့၏ လက်အောက် ဝင်ရောက်ရန် သွေးဆောင်ခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးသမားပီပီ ကျဆုံးသည် အထိ တော်လှန်တိုက်ခိုက်သွားခဲ့ကြသည် ဟု လည်းကောင်း ၊ ဗိုလ်မှူးဘသောင်း ( မောင်သုတ ) ပြုစုသည့် ဗမာ့တော်လှန်ရေးသမိုင်း တွင် ပုဂံမှ ဗိုလ်ချို ၊ ပုပ္ပားမှ ဗိုလ်နက်ကျော် ၊ ဝန်းသိုမှ စော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ် ၊ ရွှေဘိုမှ ထိပ်တင်မှတ် ၊ ကျောက်ဆည်မှ ဗိုလ်သာကျန် ၊ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ ဦးဥတ္တမ ၊ ဝဲလောင်မှ ဗိုလ်ရာညွန့် ၊ ကျွန်းခင်းကြီးမှ ဗိုလ်လှကျော် ၊ မင်းတုန်းမှ ဗိုလ်ရွဲ ၊ ဇီးပင်ကြီးမှ မြင်စိုင်းမင်းသား ၊ ရှိမ္မကားမှ ဗိုလ်ရိုင်း ၊ နတ်မောက်မှ ဗိုလ်မင်းရောင် စသော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် လွတ်လပ်ရေးလမ်းစကို ထွန်းပြကြကုန်သော မီးရှူးတန်ဆောင်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည် ။ လွတ်လပ်သော ဗမာများ မမေ့ထိုက် ၊ မမေ့အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်များပေတည်း ” ဟု လည်းကောင်း ဖော်ညွှန်းခဲ့ကြသည် ။
ဗိုလ်မင်းရောင်၏ တပ်ဖွဲ့နှင့် ဗြိတိသျှ တပ်ဖွဲ့တို့၏ တိုက်ပွဲများတွင် သမိုင်းတွင်သော တောင်တွင်းကြီးတိုက်ပွဲ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့ အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည့် ပေကန်ရွာ တိုက်ပွဲ ၊ ဗိုလ်မုန်း၏ တပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း စစ်ဆင်ပြီး ရန်သူ ၇ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ ကွပ်မျက်နိုင်သော မြို့လုလင်တိုက်ပွဲ တို့မှာ ထင်ရှားကြသည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင်၏ တပ်ဖွဲ့များသည် ၂ နှစ်ခန့်ကြာ တိုက် ခိုက်ပြီးချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အလုံးအရင်းဖြင့် နှိမ်နင်းခံရပြီး လူနှင့်လက် နက်အင်အား ချို့တဲ့လာ၍ ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည် ။ ထိုသို့ ဆုတ်ခွာစဉ် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့သည် ဗိုလ်မင်းရောင်ကို ဖမ်းဆီးရမိလိုက်သည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင် ဖမ်းဆီးခံရလျှင် ကျန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် တစ်ဗိုလ်ကျတစ် ဗိုလ်တက်စနစ် ကျင့်သုံးကာ ဦးတုတ်ကြီး က ဆက်ခံ ခေါင်းဆောင်သည် ။ ဦးတုတ်ကြီး ဖမ်းဆီးခံရချိန်၌ ရွှေခင်ညိုမင်းသား နှင့် ဗိုလ်လေး တို့က လည်းကောင်း ၊ ရွှေခင်ညို နှင့် ဗိုလ်လေး တို့ ပြီးလျှင် ဦးလူကလေးကြီး က လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် ဆက်လက် ဦးဆောင်ပြီး တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည် ။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် အတွင်းတွင် တိုက်ပွဲ တစ်ခု၌ ဗိုလ်လေး ကျဆုံးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့၌ ဗြိတိသျှတို့က ဦးလူကလေးကြီးအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြသည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင် ကျဆုံးပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၁၈၈၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲတစ်ခုတွင် ကျဆုံးသည်ဟု လည်းကောင်း ၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာစဉ် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဖြတ်စီရင်ခြင်းခံရသည်ဟု လည်းကောင်း ၊ စစ်ကဲ ဦးပုလေးက ဖမ်းဆီးရမိပြီး နောက် လယ်ဝေး အနီးတွင် ကားစင်တင် သ,တ်ဖြတ်သည်ဟု လည်းကောင်း ၊ အမျိုးသားသစ္စာဖောက်တို့၏ သတင်းပေးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် ဗိုလ်မင်းရောင် ၏ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်နှင့် ဇာတိမာန်ကို ချိုးနှိမ်ရန်နှင့် မြန်မာတို့၏ ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် မှေးမှိန်စေရန် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉ ခုနှစ် ၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြို့သစ် မြို့လယ်မှ သစ်ပင်တစ်ပင်၌ ဗိုလ်မင်းရောင် အား ကြိုးဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ တုပ်ပြီး ခေါင်းဖြတ်သ,တ်သည်ဟု လည်းကောင်း ဖော်ပြမှု အမျိုးမျိုးရှိခဲ့သည် ။
••••• ••••• •••••
၃ ။
၁၂၉၇ ခုနှစ် ၊ ကဆုန်လ ( ၁၉၃၅ မေ ) ထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၌ စာရေး ဆရာ လယ်ဝေး ကိုဘရီ က စစ်ကဲ ဦးပုလေး အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရာ၌ “ မင်းကြီးမင်းရောင်ကို စစ်ကဲ ဦးပုလေး က ဖမ်းမိသဖြင့် လယ်ဝေး အနီးတွင် ကားစင်တင်၍ သ,တ်ဖြတ်လိုက်ကြောင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည် ။ ထိုဖော်ပြမှု အပေါ် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ၊ ဇွန်လ ထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း မှာပင် အညာသားလေးက ချက်ချင်း ဆိုသလို “ ကားစင် အတင် မခံရ ခေါင်းဖြတ်ခံရသည့် မင်းကြီးဦးမင်းရောင် ” အယ်ဒီတာထံ ပေးစာဆန်ဆန် တုံ့ပြန် ဆောင်းပါး ရေးသားခဲ့ပါတယ် ။ ထိုသို့ တုံ့ပြန်ရေးသားရာ၌ “ လက်နက်အင်အားလည်း မရှိ ၊ အစီအမံ အခန့်အခွဲတွင်လည်း အင်္ဂလိပ်နှင့် အနည်းငယ်မျှ မတူညီရကား ၄င်း ( ဗိုလ်မင်းရောင် ) ၏ စစ်တပ်မှာ တဖြည်းဖြည်း ကစဉ့်ကလျား ပျက်ပြားရွေ့လျားသွားရာ နောက်ဆုံး၌ တောတောင်များတွင် နောက်ပါ အနည်းငယ်မျှနှင့် ပုန်းအောင်းပြေးရှောင်သော အခါတွင်မှ နတ်မောက်တွင် စခန်းချလျက် ရှိသော စစ်ဗာရီစစ်တပ်က ဖမ်းဆီးပစ်ခတ်၍ ခေါင်းဖြတ်ခြင်းကို ခံရသည် ။ ၄င်း၏ ခေါင်းကို နတ်မောက်စခန်းချရာသို့ပင် လူအများ ကြောက်လန့်စေရန် ယူဆောင်ခဲ့သည် ။ ၄င်း သေဆုံးရသည်မှာ နောက်ပါ တစ်ယောက် သစ္စာဖောက် သဖြင့် သေဆုံးရသည် ဟူ၍လည်း ကျွန်တော် ကြားဖူးပါ၏ ” ဟု ဖော်ပြသည် ။ တစ်ဖန် စာရေးဆရာ လယ်ဝေးကိုဘရီ က ၁၉၃၅ ခုနှစ် ၊ ဇူလိုင်လထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်း၌ အညာသားလေး၏ တုံ့ပြန်ရေးသားချက် မှန်ကန်ကြောင်း ဝန်ခံရေးသားခဲ့သည် ။ ဆက်လက်၍ အညာသားလေး ကပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်း တွင် “ သူပုန်ဗိုလ်လရောင် ဦးခေါင်း ဟုတ် မဟုတ် ” ဆောင်းပါးကို ရေးသားရာ၌ - စစ်ကဲဦးပုလေး အကြောင်း ပိုမိုစုံလင် မှန်ကန်စွာ ရှာဖွေ၍ လယ်ဝေးကိုဘရီ ရေးသားချက်ကို ကျွန်တော် ဖတ်ရှုရပါ၏ ။ သို့ဖတ်ရှုရာတွင် ကားစင်အတင်ခံရသူမှာ ကျွန်တော်၏ အဘိုး ဦးမင်းရောင် မဟုတ်သည်က ထင်ရှားလေပြီ ။ ဦးမင်းရောင် အား စစ်ဗာရီတပ်များက ပစ်ခတ်ခေါင်းဖြတ်ယူခဲ့ကြောင်း ၊ နတ်မောက်သို့ ရောက်သောအခါ သတင်းဖြစ်ပွားရာသို့ ကျွန်တော်၏ “ ဘိုး ” အရင်းနှင့် အခြား ဦးမင်းရောင် ကို သိသူ လူကြီးများ ( အချို့ ယခုတိုင် နတ်မောက် တွင် ရှိသေးသည် ) သွားရောက် ကြည့်ရှုလေသည် ။ တစ်ဖန် သွားရောက် ကြည့်ရှုသူတိုင်းက ဗိုလ်မင်းရောင် ၏ ခေါင်း အစစ်အမှန်ဟု ဆုံးဖြတ်ကြလေသည် ။ ကျွန်တော့် “ ဘိုး ” အရင်းကပင်လျှင် ၄င်း၏ ယောက္ခမ မယ်စိုး အား “ မယ်စိုး ဗိုလ်လရော င်ခေါင်းတော့ အမှန်ပဲ ။ ဆွမ်းသွတ်ချင်လည်း သွတ်ပေတော့ ” ဟု ပြောဆိုကြောင်း ၊ သွားရောက်ကြည့်ရှုသူများမှာ ဗိုလ်မင်းရောင် ရှင်စဉ်တွင် ၄င်းအား သိသူများ ဖြစ်သည်ကိုလည်း သတိချပ်ရာသည် ။ ” ဟု သုံးသပ်ထားသည် ။ အညာသားလေး မှာ ထိုစဉ်က အသက် ၂ဝ နှစ်ခန့်သာ ရှိသေးသည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ကိုအောင်ဆန်း ( ဗိုလ်မင်းရောင်၏ မြေး ) ဖြစ်သည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင် ကျဆုံးပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဝိဝါဒ ကွဲပြားမှု ရှိနေခြင်းကို ကိုအောင်ဆန်း က ပါဝင် ဆန်းစစ်ပြခဲ့သည် ။
ကိုအောင်ဆန်းသည် ဂျပန်ခေတ် စစ်ဝန်ကြီးနှင့် စစ်သေနာပတိတာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ်က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အဖြစ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ် ရေးသားရာ၌ ဗိုလ်မင်းရောင်၏ စရိုက်ကို “ ဗိုလ်မင်းရောင်ကား လက်ရုံးအားကိုး ဖြစ်သည် ။ အမိုက်ဆုံး ဆိုသူများကို တပည့် လုပ်ထားသည် ။ ၄င်း၏ တပည့်တစ်ယောက် ( နာမည်ကား မမှတ်မိ ) သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် လူပြက် ပြက်သည့်အခါ အများ ရယ်တုန်း မရယ် ၊ အများ ရယ်ပြီးမှ တစ်ယောက်တည်း ကျယ်လောင်စွာ အကြာကြီး ရယ်တတ်သည်ဟု သိရသည် ။ ဤကဲ့သို့ အရွဲ့တိုက် ရယ်သည်ကို ဗိုလ်မင်းရောင် တွေ့၍ အားရကာ ဆုချလေတော့သည် ။ တစ်ခါလည်း ၄င်း၏ တပည့်နှင့်။၄င်း၏ညီ သုံးမြို့ဝန်ဦးမင်းမောင်၏ တပည့်တို့သည် ၄င်းတို့၏ ဘွားအေ မယ်တော်ပျံတွင် လက်ဝှေ့ ထိုးကြသည် ။ ဦးမင်းရောင်၏ တပည့် ရှုံးသည် ။ ညီဖြစ်သူ ဦးမင်းမောင်က မိမိ၏ တပည့် နိုင်သဖြင့် ပဝါတစ်ပိုင်း ဆုချလေသည် ။ ထိုအခါ ဗိုလ်မင်းရောင် က မခံချင်၍ မိမိတပည့်ကို ရှုံးလျက်နှင့်ပင် ပုဆိုးတစ်ထည် ဆုချလေသည် ။ တစ်ခါလည်း ကြက်သား စားလို၍ ဦးမင်းမောင် အား ကြက်သ,တ်ခိုင်းလေသည် ။ ဦးမင်းမောင် ကား ဗိုလ်မင်းရောင် နှင့်မတူ ။ လူပျော့ ဖြစ်လေသည် ။ စောင်းတီး ၊ သီချင်းဆို တော်သည် ။ စကားပြော ချိုသာသည် ။ အထက်လူကြီးများ၏ အချစ်တော်တစ်ဦး ဟု သိရသည် ။ ဦးမင်းမောင် ကြက် မသ,တ်နိုင် ။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်လရောင်က သူကိုယ်တိုင် သ,တ်၍ ချက်စားလေသည် ။ သည့်ဟင်းကို ညီအား မကျွေး ပစ်သောဟူ၏ ” ဟု ကောက်ကြောင်း ဆွဲပြခဲ့သည် ။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဖွဲ့နွဲ့သည့် ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ရုပ်ပုံလွှာ ဟု ဆိုနိုင်သည် ။
••••• ••••• •••••
၄ ။
သမိုင်းပညာရှင် ၊ စာပေပညာရှင် စာရေးဆရာများက ဗိုလ်မင်းရောင် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ရပ်များကို ခေတ်သစ်သမိုင်း နှင့် ဆောင်းပါးများတွင် လက်လှမ်းမီမျှ ဖော်ပြကြသည့်နည်းတူ တောင်တွင်းကြီးမြို့ ရတနာဗိမာန်တောရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ အန္တေဝါသိက အစိုးရပထမကြီး ဦးဉာဏအသျှင် စီရင်တော်မူသော တောင်တွင်းကြီး ရာဇဝင်သစ်တွင်လည်း “ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အဘိုး ရွှေလရောင်ဘုရင့် အကြောင်းတော် ” ခေါင်းစဉ်ငယ်ဖြင့် ဖော်ပြထားပါသည် ။ ထိုတောင်တွင်းကြီး ရာဇဝင်သစ်တွင် “ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် ၊ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မန္တလေးနေပြည်တော်မှ သီပေါဘုရင်မင်းမြတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လိုက်ပါသွားသောအခါ မြို့လုလင်သူကြီး ဦးမင်းရောင်သည် ရွှေလရောင်မင်းသား အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်အလံ အောက်သို့ မဝင်ဘဲ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် မင်းခမ်းမင်းနား ထီးဖြူ ဖွင့်၍ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်လက်တစ်ခွင် ဘုရင်ပြုလုပ်တော်မူသည် ။ ထိုအခါ အင်္ဂလိပ်စစ်သားတို့သည် မြောက်လက်နယ်ဘက်သို့ မထွက်ဝံ့ဘဲ မြို့တွင်း ကသာ နေရလေသည် ။ ရွှေလရောင်မင်းသားလည်း စစ်သည်ဗိုလ်ပါ စုဆောင်းသိမ်းသွင်းခုခံနေသည်မှာ သုံးနှစ် တိုင်အောင် ထီးဖြူရာဇပလ္လင်ဥကင်တော် ဖွင့်၍ စံပယ်တော်မူသည် ။ ထို့နောက်တစ်ဖန် အင်္ဂလိပ်တို့ ဘက်က စစ်သည်ရဲမက် လက်နက်အင်အား ကြီးလှသည်နှင့် တပ်စွဲစံတော်မူရင်း မြို့လုလင် မှာ မနေနိုင်တော့ဘဲ ရိုးမတောင်တန်း တောခြေအတွင်း မြင်းမဏိတောင်ထိပ်မှာ မြို့နန်းတည်ကာ သစ်တပ်ကာ၍ မြို့ကျုံးခံတပ် ပြုလျက် စံနေတော်မူရင်း မြင်းမဏိတောင်ထိပ်မြို့သို့ တစ်ဖန် အင်္ဂလိပ်တို့က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် သစ်တပ်မြို့ကြီး ပျက်စီးလျှင် ရွှေလရောင်ဘုရင်သည် ဆင်တော်ကို စီးလျက် အနောက်လက်သို့ ထွက်တော်မူရလေသည် ။ ယင်းသို့ ထွက်တော်မူခဲ့ပြီးနောက် တောင်တွင်းကြီးမြို့နှင့် ခရီး တစ်သောင်းကွာ လေးတိုင်စင် ရွာတွင် ရွှေလရောင်မင်း နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ အကြိတ်အနယ် တိုက်ပွဲတွင် ဘုရင် ရွှေ လရောင်မင်း ကို အင်္ဂလိပ်တို့က လက်ရ ဖမ်းဆီးမိလေသည် ။ သို့သော် ဖမ်းဆီး ပြီးလျှင် ရွှေလရောင်ဘွဲ့ခံ မြို့လုလင်သူကြီး ဦးမင်းရောင်ကို တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့၍ တကယ့်သူရသတ္တိ နှင့် ပြည့်စုံကာ သြဇာအာဏာ ရှိသည်ကို သိသည့်အတိုင်း ခိုင်းစေ၍ ကောင်းမည် အထင်နှင့် တောင်တွင်းကြီး မြို့ဝန် ခန့်ထားသော်လည်း ဦးမင်းရောင် သည်ကား လူမျိုးခြား လက်အောက်တွင် ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ကျွန်သပေါက် မလုပ်လိုသည့် အတွက် ရက်စက်လှစွာသော နယ်ချဲ့သမား အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ်တို့က ထိုအဆိုပါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အဘိုး ရိုးရာ မြို့လုလင်သူကြီး ဦးမင်းရောင်တည်း ဟူသော ရွှေလရောင်ဘုရင်ကို အရှင်လတ်လတ် ဦးခေါင်းကို ဖြတ်၍ သ,တ် လိုက်လေသတည်း ” ဟု မော်ကွန်းတင်ထားပါသည် ။
စာဆိုတော် ဦးကြော့ ( ၁၈၃၉ - ၁၈၈၉ ) သည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် နတ်မောက်မြို့စားမင်းကြီး၏ စာတော်ဖတ်နှင့် သီပေါမင်းလက်ထက် တွင် ဒသမခရိုင်ဝန်မင်းကြီးနှင့် တောင်တွင်းခရိုင်ဝန်တို့၏ ရှေ့တော်ဖတ် စာရေးကြီး အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့ပြီး တေးထပ် ၊ ဒွေးချိုး ၊ လေးချိုး နှင့် မေတ္တာစာများ ရေးသားခဲ့ရာ၌ စုံနံ့သာမြိုင်ရှာပုံတော်ကြီးဖြင့် အထူးထင်ရှားခဲ့သည် ။ ဦးကြော့ သည် မင်းတုန်းမင်း၏ သမားတော် နေမျိုး ဘိသက္က သူရ နော်ရထာ ဘွဲ့ခံ ဦးကျော်ဇံ ၏ မြေးဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မင်းရောင်နှင့် ဆင်းသက်ရာမျိုးရိုး တူညီကြသူများ ဖြစ်သည် ။ ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့တွင် စားဖိုကဲ ၊ စာတော်ဖတ် စသည့် အမှုတော်ထမ်းများ ခန့်ထားသုံးစွဲခဲ့ပြီး စာဆိုတော် ဦးကြော့ သည် ဗိုလ်မင်းရောင် ထံသို့ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ အပါအဝင် ကဗျာလင်္ကာများ ရေးသားဆက်သွင်းကာ ဆုလာဘ်များ ရယူခဲ့သည် ။ ဗြိတိသျှတပ်များအား တိုက်ပွဲဝင်စဉ်ကာလ အတွင်း ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ဗောင်းတော် မီးလောင်ခံရသည်ကို အိပ်မက် မက်သဖြင့် ဦးကြော့ က ဖြေသိမ့်အားပေးသည့် ရွှေလရောင်ဘုရင်ဘုန်းတော်ဘွဲ့ အလင်္ကာ ၊ ကဗျာသံချို ကို သီကုံးဆက်သရာမှ မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် မော်ကွန်းဝင်သံချို တစ်ပုဒ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည် ။ ဦးကြော့ သည် ထိုသံချိုတွင် ဗိုလ်မင်းရောင် ၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အစဉ်အလာ ကြီးမားပုံ ၊ ဇာတိမာန် ထက်သန်ပုံ ၊ သူရသတ္တိနှင့် ဘုန်းတန်ခိုး ပြည့်ဝပုံ ၊ သာသနာစည်ပင်ရာ၌ အခြေပြုပုံ စသည်တို့ကို ဖော်ကျူးထားပါသည် ။
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး ၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှု တို့တွင် ပြည်သူတို့အား နိုင်ငံရေးအရ ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့ပြီး စာပေဖြင့် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သော ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ( ၁၈၇၅ - ၁၉၆၄ ) သည် နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူ အကျိုးပြုစာပေလက်ရာ အမျိုးမျိုး ရေးသားသီကုံး ပြုစုခဲ့သည့် အနက် သခင်ဋီကာ ( ၁၉၃၈ ) နှင့် အာဇာနည် ဗိမာန် ( ၁၉၄၇ ) စာအုပ်တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည် ။ သခင်ဋီကာ တွင် ဗိုလ်မင်းရောင်၏ သူ့ကျွန်မခံလိုစိတ် နှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်ထက်သန်ပုံ ၊ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ပုံ ၊ အမျိုးသားသစ္စာဖောက်တို့၏ ဖောက်ပြန်ပုံ ၊ ဗြိတိသျှတို့၏ ကြမ်းကြုတ်ရက်စက်ပုံနှင့် ဗိုလ်မင်းရောင်၏ တာဝန်ကို သခင်အောင်ဆန်း ဆက်ခံအောင်ပွဲယူစေလိုပုံတို့ကို ဖော်ကျူးသည့် မြို့လုလင်သူကြီး ဦးမင်းရောင်ဘွဲ့ကဗျာ လေးချိုးလတ် ကို ရေးစပ်ဖော်ပြထားသည် ။ အာဇာနည်စာအုပ်တွင် ထိုလေးချိုးလတ်ကို ထပ်မံ ဖော်ပြထားသည့်ပြင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် ဦးမင်းရောင် တို့၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ကိုလည်း ဖော်ညွှန်းထားသည် ။ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းသည် အာဇာနည် ဗိမာန်စာအုပ် ထုတ်ဝေပြီး အကျိုးအမြတ် မှန်သမျှကို အာဇာနည်ဗိမာန်တည် ဆောက်ရေးရန်ပုံငွေသို့ ထည့်ဝင်ခဲ့သည် ။
ဘီအိုင်အေတပ်သား စာရေးဆရာ နှင့် အယ်ဒီတာဘဝတို့တွင် ကျင်လည်ခဲ့သော စာရေးဆရာ ငွေလင်း ( ၁၉၁ ၂- ၁၉၈၉ ) သည် မကွေးခရိုင် အတွင်း ကြီးပြင်းကျင်လည်ခဲ့သည့်အလျောက် နတ်မောက် ၊ မြို့သစ် ၊ တောင်တွင်းကြီး နှင့် မကွေးဒေသတို့ကို နောက်ခံထား၍ ဝတ္ထုရှည် များစွာ ရေးသားခဲ့သည် ။ ထိုဝတ္ထုများတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ကာလတွင် ထိုဒေသမှ ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဖြစ်ရပ်များကို နောက်ခံထား ရေးဖွဲ့သည့် မင်းကြီးရွှေလရောင်( ၁၉၆၂ ) ၊ ပင်းမြို့သူ ( ၁၉၆၅ ) နှင့် မြို့လုလင်မှ ပုန်ကန်ခြင်း ( ၁၉၆၆ ) တို့မှာ ထင်ရှားကြသည် ။ စာရေးဆရာကြီး ငွေလင်း သည် ဇာတိမာန်နှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ဖွယ် ဝတ္ထုများကို ဖွဲ့နွဲ့ရာတွင် “ မင်းကြီးရွှေလရောင် ” နှင့် “ မြို့လုလင်မှ ပုန်ကန်ခြင်း ” မှာ ဗိုလ်မင်းရောင်၏ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲနှင့် ထိုစဉ်က ဖြစ်ရပ်များကို အခြေခံဖန်တီးထားသည့် သမိုင်းနောက်ခံ ဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည် ။ “ မင်းကြီးရွှေလရောင် ” ဝတ္ထုတွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ မြို့အုပ်ဦးမင်းခေါင် က လက်နက်ချ၍ မြို့အုပ်ရာထူး လက်ခံရန် လာရောက် စေ့စပ်နားချလျှင် ဗိုလ်မင်းရောင် က “ မြို့အုပ် မကလို့ ဘာ ရာထူး ပေးပေး မလိုချင်ပါဘူး ၊ သူ့ကျွန် ဖြစ်ပြီး လူမျိုးခြားကို ဘုရား ထူးရမယ့် အစား အသေခံလိုက်တာပဲ မြတ်ပါသောတယ် အစ်ကိုရယ် ” ဟု လည်းကောင်း ၊ ဗြိတိသျှတပ်များသည် ခြေရာခံပြီး လိုက်ရာ လေးတိုင်စင်ရွာ အနီးတွင် ဦးမင်းရောင် ကို ဝိုင်းမိပြီး သစ္စာခံ၍ မြို့အုပ်ရာထူး လက်ခံရန် ကမ်းလှမ်းလျှင် ဗိုလ်မင်းရောင် က “ ငါဟာ ဗမာ ၊ ငါဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ သစ္စာကို ဘယ်တော့မှ မဖောက်ဖျက်ဘူး ။ မင်းတို့လို ကု,လားဖြူတွေလည်း ဘုရား မထူးနိုင်ဘူး ။ မင်းတို့ ကု,လားဖြူတွေရဲ့ လက်အောက်မှာ နေရတာ ထက် ၊ မင်းတို့ ကု,လားဖြူတွေကို ဘုရား ထူးရတာထက် သေရတာက မြတ်တယ် ။ မင်းတို့ သ,တ်ချင်သပ ဆိုရင် ငါ့ကို အခုချက်ချင်း သ,တ်လိုက်ကြ ” ဟု လည်းကောင်း တုံ့ပြန်ပြောဆိုပုံကို ဖော်ကျူးထားရာ ဗိုလ်မင်းရောင် ၏ ဇာတိမာန် သူ့ကျွန်မခံလိုမှု နှင့် ရဲရင့်မှု တို့ကို တွေ့နိုင်ကြပါသည် ။
ဗိုလ်မင်းရောင် အား ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် သမိုင်းပညာရှင် ၊ စာပေပညာရှင် ၊ အယ်ဒီတာ နှင့် စာရေးဆရာများက သမိုင်းဆောင်းပါး အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ ဝတ္ထုတို ၊ ဝတ္ထုရှည် ၊ ပြဇာတ် ၊ ကဗျာစသည့် စာပေပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ဂုဏ်တင်နေကြသည့် နည်းတူ ပန်းချီပန်းပု ဂီတသဘင်ရုပ်ရှင် စသည့် အနုပညာရှင်များ ကလည်း အနုပညာပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ဂုဏ်တင် နေကြမည် ဖြစ်ရာ ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ဂုဏ်ရောင်မှာ ထာဝရ လင်းလက်တောက်ပြောင်နေပါလိမ့်မည် ။
▢ ကေမြူး
ကိုးကားချက် ။ ။
အခြေပြ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်း ၊ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ထိန်းသိမ်းမှုသမိုင်း အကျဉ်းချုပ် ၊ မလိခ၏ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် ၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ အာဇာနည်ဗိမာန် ၊ ဇာတိမာန် စာပေစာတမ်းများ ၊ မှော်ဝန်းကြည်မြတ် ၏ အညာသားလေး ( သို့ ) တောက်မည့်မီးခဲ ( မော်နီတာ ဂျာနယ် - ၁ / ၁ ၅) တို့ကို ညှိနှိုင်းကိုးကားသည် ။
📖 ရွှေအမြုတေ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း
၂၀၁၃ ၊ ဒီဇင်ဘာ
