❝ ကျောင်းဖွင့်ချိန် ❞
▢ ကိုလေးမြတ်
ဝမ်းလည်း သာပါရဲ့။ စိတ်လည်း ညစ်ပါရဲ့။
ဝမ်းသာတာက ကျုပ်တို့ ရွာလေးမှာ မူလတန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ခွင့် ရရှိလို့ပါပဲ။ စိတ်ညစ်တာက မူလတန်းကျောင်း ဆောက်ဖို့ အတွက် ကျုပ်တို့ မိသားစုက အလှူငွေ ငါးရာကျပ် ထည့်ဝင်ရမယ်တဲ့။ စေတနာတော့ ရှိရဲ့။ လက္ခဏာ မရှိတာ ခက်တယ်။
ဆရာတော် ဦးအာသဖ ကတော့ ကျောင်းဖြစ်မြောက်ဖို့ အတွက် အားတက်နေလိုက်တာ။ သူ့ကျောင်းမှာ ရှိတဲ့ စာသင်ခုံတွေ၊ ဘောကြီးတွေလည်း လွှဲပြောင်းပေးမယ်တဲ့။ ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေလည်း လွှဲပြောင်းပေးမယ်တဲ့။ ဘုန်းကြီးကျောင်း မြောက်ဘက်က ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်မှာ စာသင်ကျောင်း ဆောက်ဖို့ မြေနေရာပဲတဲ့။
ကျောင်းအုပ်က ဆရာမ ဖြစ်ရင်တော့ ရွာက တစ်အိမ် တစ်လှည့် ထမင်းကျွေးကြရမယ်တဲ့။ ဆရာ ဖြစ်ရင်တော့ ငါ့ကျောင်းမှာ တာဝန်ယူထားမယ်တဲ့။
ကျောင်းက သွပ်မိုး၊ အုတ်ပတ်ကား၊ ဒါမှမဟုတ် ပျဉ်ကာ၊ သမံတလင်းခင်း၊ ဆင်ဝင်ခေါင်းနှစ်လုံးနဲ့ ခုနစ်ပင်တည် ခြောက်ခန်း၊ လေးပင်တည် သုံးခန်း ဆောက်လုပ်မယ်တဲ့။
ရွာက လူကြီးတွေနဲ့ စာရေးတို့ကို အိမ်ထောင်စု စာရင်းနဲ့ အိမ်ထောင်ခွဲ စာရင်းတွေ မေး။ ကျောင်းအတွက် ခန့်မှန်းခြေ တွက်ချက်ကြ။ အိမ်ထောင်ကြီး ငါးရာကျပ်၊ အိမ်ထောင်ခွဲ သုံးရာကျပ်။ တစ်ပြိုင်တည်း ထည့်ဝင်နိုင်ရင် ထည့်ကြ။ မထည့်နိုင်ရင် ခွဲပြီး ထည့်ကြ။ နှစ်လအတွင်း အပြတ်ထည့်ဖို့တော့ လိုတယ်တဲ့။ တကယ်ပဲ အစည်းအဝေး တစ်ကြိမ်တည်းခေါ် တစ်ကြိမ်တည်း ဆုံးဖြတ်။ ငှက်ပျောသီး အခွံ နွာရတာမှ ခက်ဦးမယ်။
အိမ်ကဟာမ မိငွေ ကတော့ မူလတန်းပညာလေးနဲ့ ဘာလုပ်စားလို့ ရမှာလဲတဲ့။ စာတတ်တော့လည်း ဘာဖြစ်မှာလဲ။ စာမတတ်တော့လည်းဘာလုပ်မှာလဲ။ အရွယ် ရောက်လာရင် ကျောက်ထု ရမှာ ထုရမှာပါပဲတဲ့။
သူ ပြောတာလည်း ဟုတ်သလိုလိုတော့ ရှိသား။ ကျုပ်တို့ ရွာမှာ အလယ်တန်းပညာ တတ်တဲ့သူ တစ်ယောက်မှ မရှိဘူး။ ဘုန်းကြီးကျောင်းထွက်၊ တောင်ရွာ မူလတန်းကျောင်းထွက် ဒါပဲ ရှိတာ။ တောင်ရွာ မူလတန်းကျောင်းထွက်တောင် လက်ချိုးရေလို့ ရတယ်။ အဲ... မိငွေ ပြောသလို အရွယ်ရောက်လာရင် ကျောက်ထုရတာပဲ မဟုတ်လား။
အေးလေ ဘာတတ်နိုင်ပါ့မလဲ။ ဆရာတော်နဲ့ ရွာကလူကြီးတွေ ကောင်းတယ်ထင်လို့ စီမံကြတာပဲ။ နာခံရမှာပေါ့။ မိငွေ ကိုတော့ ပြောရသေးတယ်။ ကျောက်ငရုတ်ဆုံ ဈေးကောင်းပါစေ လို့သာ ဆုတောင်းဟာလို့။
စာရူး၊ ကဗျာရူး ရွာ စာရေးကလည်း တမှောင့်။ ကျောင်းဖွင့်ပွဲကျရင် မြို့က ဇာတ်အဖွဲ့ မငှားဘဲ အရပ်ဇာတ် ကမယ်လို့တဲ့။ လူငယ်ထု အားလုံးကလည်း ညီလို့ ညွတ်လို့။ ကျောက်ထုရာမှာလည်း သီချင်း တကြော်ကြော်။ ထန်းတက်ရာမှာလည်း သီချင်း တကြော်ကြော်။ စိတ်ကူးပြီး ပျော်နေကြတာလေ။ ဇာတ်ကလည်း ကောင်းမှာ သေချာပါတယ်။ ငွေအများဆုံး ထည့်ဝင်တဲ့ သူက ပြဇာတ်မင်းသား တဲ့။ မှတ်ကရော။
••••• ••••• •••••
ဟောဗျာ.. သွပ် ကလည်း ကုန်သည် ဆီက ဝယ်ရတာလား။ သစ် ကလည်း ကုန်သည် ဆီကပဲ ဝယ်ရမှာတဲ့။ ဈေးတွေကလည်း မြင့်တက်နေလိုက်တာ ခေါင်ခိုက်ရုံတင် မကဘူး။ ခေါင်ကိုတောင် ဖောက်ထွက် တက်သွားနေပေါ့တဲ့။ ကျုပ်တော့ အ,တယ်လို့ ပြောပြော န,တယ်လို့ ထင်ထင် ခုမှပဲ ကိုယ်ထူ ကိုယ်ထ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်တော့တယ်ဗျာ။
သမံတလင်း ခင်းဖို့ မှန်ကျောက်တို့၊ အုန်းကျောက် တို့ကိုလည်း ဝယ်မနေတော့ဘူးတဲ့။ မကုန်သင့်တာ မကုန်အောင် ချွေတာရာလည်း ဖြစ်တယ်တဲ့။
တစ်အိမ်ထောင်ကို မှန်ကျောက် ငါးချပ်နဲ့ အုန်းကျောက်ဆယ်လုံးစီ ထည့်ကြရမယ်တဲ့။ ပြီးတော့ ကျောင်းအတွက် ငွေလိုရင်လည်း ထပ်ပြီး ထည့်ဝင်ရဦးမယ်တဲ့။
ဒီတော့ စားတာကို ဖြစ်သလို စားကြ၊ ဝတ်တာကို ဖြစ်သလို ဝတ်ကြ။ ကျောင်းကိုတော့ မဖြစ်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ ဆရာတော်က အားမာန် အပြည့်နဲ့ မိန့်မြွက်လိုက်တယ်။ မျက်ခုံးတွေ လှုပ်လိုက်ပါဘိတော့။
ကဲ... မရွှေငွေရ ပြောင်းထမင်းကို ဆီဆမ်းပြီး ရေနဲ့ မျှောချလိုက်ကြစို့ရဲ့။ ငါလည်း ပုဆိုးပဲကို ခါးတောင်းကျိုက် နေလိုက်တော့မယ်။ ညည်းလည်း အင်္ကျီ မဝတ်ဘဲ ထဘီရင်လျားနဲ့သာ နေပေရော့။ ကျောင်းကြီး ဖြစ်မြောက်ပြီးမှ ဆန်ထမင်းနဲ့ ဝက်သား အတိုးချ စားကြတာပေါ့။ အိမ်မှာနေလည်း ဘုရားပွဲ သွားကြသလို အဝတ်အစားသစ်တွေ ဝတ်နေကြတာပေါ့။
ရွာက လူကြီးတွေလည်း အပင်ပန်းခံ ရှာကြသား။ ဥပုသ်နေ့တိုင်း ရွာထဲ လှည့်ပြီး ငွေကောက်ခံကြတယ်။ ကျုပ်က တစ်ပတ်ကို ခြောက်ဆယ့်ငါးကျပ် ထည့်ဝင်ရမယ်တဲ့။ ရှစ်ပတ်ထိ ထည့်ရမယ်။ နောက်ဆုံး အပတ်ကျ လေးဆယ့်ငါးကျပ် ထည့်ရမယ်။ ဒါဆိုရင် ကျုပ် ထည့်ဝင်ရမယ့် ငွေ ငါးရာကျပ် ပြည့်ရောပေါ့။
တစ်ပတ်ကို ခြောက်ဆယ့်ငါးကျပ်ဆိုတာ နည်းတဲ့ ငွေလား။ မတတ်နိုင်ဘူး။ မရှိရင် ကျော်သောင်း ဆီက ယူပြီး ထည့်လိုက်ရုံပေါ့။
ကျော်သောင်း ဆိုတာက ကျောက်ငရုတ်ဆုံ၊ ကျောက်ကြိတ်ဘီး ဝယ်ရောင်းလုပ်ကိုင်တဲ့ သူလေ။ ကျုပ်က ကြိတ်ဘီးရလည်း ကြိတ်ဘီးပေါ့။ ကျောက်ငရုတ်ဆုံ ရရင်လည်း ရသလောက် ကျော်သောင်းဆီ သွင်းရတယ်။ သူ့ဆီက ဆန်၊ ဆီ၊ ဆားကအစ အပ်အထိ လိုအပ်တာ ယူစား ယူသုံးပေါ့။ တစ်ပတ်နေမှ ကျုပ် သွင်းတဲ့ ကျောက်ဖိုးတွေနဲ့ သူ့ဆီက ယူစားတဲ့ ဆားဖိုး၊ ဆီဖိုး တွက်ချက်ပြီး စာရင်း ရှင်းတယ်။ လိုရင် စာရင်း မှတ်ထား။ ပိုရင်တော့ ငွေရတာပေါ့။ လိုတာနဲ့ ပိုတာ ပိုတာက တစ်ခါ၊ လိုတာက ဆယ်ခါ ထင်ပါရဲ့။ စာရင်းရှင်းတာက ကျုပ်အလုပ် မဟုတ်ဘူးလေ။ မိငွေရဲ့ အလုပ်။ အိမ်က ဟာမက စာသာ မတတ်တာ၊ စာရင်းရှင်းတဲ့ နေရာမှာတော့ အတော် ကျွမ်းကျင်တယ်။
••••• ••••• •••••
ဟော... မောင်းထုသံ ကြားတယ်။ ကျောက်ဆစ်တာ ရပ်ပြီး သွားမှ။ ဆရာတော်က အရေးအကြောင်း ရှိရင်၊ လူစုရင် ဆွမ်းတော်ကြီး လှည့်ရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ မောင်းကြီးကို ထုတော့တာပဲ။ လေအလှည့် မသင်လို့ မောင်းသံ မကြားလည်း တစ်ယောက်စကား တစ်ယောက်နားနဲ့ ရွာကလေး ဇနပုဒ် ပျံ့သွားတာပေါ့။ ဆရာတော်က အရွယ်မရွေး ကြိမ်နဲ့ ဆော်တတ်တယ်။
ကားကြီး တစ်စီးနဲ့ သစ်သားတွေ ရောက်နေတာကိုး။
ဟူး... ပင်ပန်းလိုက်တာ။ သစ်ချရတာ ကျောက်ထုရတာထက် ပင်ပန်းသေး။ အလှူမဏ္ဍပ် ဆောက်တာမှ မဟုတ်ဘဲ။ ရွာဘုံကိစ္စ လုပ်ကိုင်ရတာ ဆိုတော့ ရေနွေး မသောက်ရ၊ ဆေးလိပ် မသောက်ရ။ တော်ပါသေးရဲ့ ရေအဝ သောက်ကြရလို့။
သွပ်တင်လာတဲ့ ကား ရောက်လာတော့လည်း ဝိုင်းဝန်းချရတာပဲ။ ဒါတွေက ကိစ္စ မရှိပါဘူး။ အလုပ် ခဏသာပျက်တာ။
ဒုတိယအခေါက် သစ်သား လာချတဲ့ ကားက လမ်းမှာ ပျက်လို့တဲ့ နွားလှည်း ရှိတဲ့ သူတွေက နွားလှည်း အင်အား၊ လူသာ ရှိတဲ့သူက လူအင်အား။ ကိုယ့်ထမင်းထုပ်နဲ့ ကိုယ် လိုက်ပြီး ပြောင်းသယ်ကြရတာ။ ကားက ကျုပ်တို့ နွားလှည်း ပြောသလို ပြောရရင်တော့ လှည်းဝင်ရိုး ကျိုးတာပါဗျာ။
ရွာအဆက်ကလည်း မနီး။ ရေရှိတဲ့ နေရာနဲ့လည်း အလှမ်းဝေး။ နေကလည်း ပူ။ ကားပေါ်ကနေ လှည်းတွေပေါ် တင်။ လှည်းပေါ်က ပြန်ချ။ အဲဒီနေ့က ပင်ပန်းသလား မပြောနဲ့။ လူသေနံ့တောင် သင်းလာသလား အောက်မေ့ရတယ်။ ပြီးတော့ အလုပ်လည်း တစ်နေကုန် ပျက်ကရော။
••••• ••••• •••••
ဒီလိုနဲ့ပဲ ကျောင်းတိုင်ထူ ဝိုင်းဝန်းရတာတို့၊ လက်သမားဆရာတွေ ရေနွေးပွဲ ပို့ရတာတို့ ဆိုတာတွေတော့ မပြောတော့ပါဘူး။ ကျောင်းကြီးအားလုံး ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသွားတယ် ဆိုပါတော့။
နေရောင်အောက်မှာ သွပ်ရောင်တွေက ဝင်းလက်နေတာပဲ။ မျက်စိကို ကျိန်းစပ်လို့။ သစ်သားနံရံတွေမှာ ရေနံတွေကလည်း ရွှေအိနေတယ်။ အောက်အနားသတ် သမံတလင်းကလည်း သပ်ရပ်ပြီး ကျောင်းနဲ့ ပနံသင့်လိုက်တာ။ ကျောင်းရှေ့က အလံ တော်တင်ဖို့ အုတ်ခုံကလည်း ဝံ့ဝံ့ကြွားကြွား။
ကျုပ်တို့ရွာ အင်အားနဲ့ ခုလို အဆောက်အအုံ ပေါ်ထွန်းလာတာ ဆရာတော်နဲ့ ရွာလူကြီးတွေရဲ့ ကျေးဇူးတရားတွေပေါ့။ ကျုပ်တို့ ရွာသူရွာသားတွေအဖို့ ဂုဏ်ယူစရာ ပြယုဂ် တစ်ခုပေပဲပေါ့။
ကျောင်းအုပ်လည်း ရောက်ရှိလာပြီ။ ကျောင်းဆရာ ဖြစ်လို့ ဆရာတော်က သူ့ရဲ့ စကားအတိုင်း ကျောင်းမှာ နေစေတယ်။ ကျောင်းက ကျွေးတယ်။
ကျောင်းဖွင့်ပွဲရက် နီးလာတာနဲ့ အမျှ ရွာကလေးဟာ လှုပ်စိလှုပ်စိ။ ကျောင်းဖွင့်ပွဲကို မြို့က လူကြီးတွေ ကိုယ်တိုင် လာပြီး ဖွင့်လှစ်ပေးမှာတဲ့။ ဒီတော့ ရွာလူကြီးတွေကလည်း လိုလေသေး မရှိအောင် စီစဉ်ကြ၊ ပြင်ဆင်ကြ။ ပျားပန်းခတ်။
လူငယ်တွေကလည်း ညတိုင်း သီချင်းတိုက်၊ ဇာတ်တိုက် နေကြတော့တယ်။
ကျုပ်တို့လည်း ကျောင်းဖွင့်ပွဲမှာ ကပြမယ့် အရပ်ဇာတ်ကို လာပြီး အားပေးကြတဲ့ ရွာနီးချုပ်စပ်က မိတ်ဆွေတွေကို ဧည့်ခံဖို့ ယမကာတွေ စုဆောင်း၊ မုန့်ပဲသရေစာ လုပ်ကြ။ ပျော်စရာတော့ တစ်မျိုးပေပ။
ကြည့်စမ်း.. ဖဲကြိုးလေးကို ကတ်ကြေးနဲ့ ဖြတ်လိုက်တယ်။ မိုးပျံပူဖောင်းလေးတွေ မိုးပေါ် လှုပ်လှုပ် တက်သွားတယ်။လက်ခုပ်သံတွေလည်း ဆူညံပွတ်ထသွားတာပဲ။ တပင်တပန်း ကျော်ဖြတ် လာခဲ့ကြရတဲ့ ကျောင်းဖွင့်ပွဲကတော့ ချောမောစွာ အောင်မြင် ထမြောက်သွားခဲ့ပြီလေ။
ဆရာတော်က သူ့ကျောင်းက ကျောင်းသားတွေကို သူကိုယ်တိုင် တန်းခွဲပြီး ကျောင်းသစ်ဆီ လွှဲပြောင်းပေးတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို အပ်တုန်းကတော့ ငှက်ပျော တစ်ပွဲ၊ လက်ဖက် တစ်ပွဲနဲ့ပေါ့။ ခု ကျောင်းသစ်မှာတော့ ငှက်ပျော တစ်ပွဲ၊ လက်ဖက် တစ်ပွဲ မလိုတော့ဘူး။ ကျောင်းဝင်ကြေးတဲ့။ ဆရာ- မိဘ အသင်းကြေးတဲ့။ ဘာကြေး ညာကြေး။ ကျောင်းသား တစ်ယောက်ကို တစ်ရာကျပ် ဝန်းကျင် ကုန်ကျတယ်။
လာခဲ့ဦး။ စာအုပ်ဖိုး၊ ခဲတံဖိုး၊ ပြီးတော့ တနင်္လာနေ့နဲ့ သောကြာနေ့မှာ အင်္ကျီအဖြူ၊ ကျောင်းလုံချည်စိမ်း တူညီဝတ်စုံ ဝတ်ရမှာ ဆိုတော့ ကျောင်းဝတ်စုံလည်း ချုပ်ရဦးမယ်။
မိငွေ ကတော့ ကျောင်းဝင်ကြေး၊စာအုပ်ဖိုး၊ ကျောင်းဝတ်စုံဖိုး ပြည့်စုံမှ သူ့သားကို ကျောင်းအပ်၊ ကျောင်းထားတော့မယ်တဲ့။ လောလောဆယ်တော့ သူနဲ့ ငရုတ်ကျည်ပွေ့ခေါက် ခေါ်သွားနေလေရဲ့။
ဓာတ်တုတ် ကလည်း ကျုပ်သား ဆိုးပေနဲ့ ရွယ်တူ သူ့သား နီတွတ်ကို မြူအိုးကောက် ခေါ်သွားနေတယ်။ ဓာတ်တင် ကလည်း သူ့သမီး အေးကြည်မကို ဆိတ်ကျောင်းပဲ ခိုင်းနေတော့တယ်။
အောင်မယ်၊ သူတို့ကလည်း မိငွေနဲ့ တိုင်ပင်ထားကြသလား မပြောတတ်ဘူး။ ကျောင်းဝင်ကြေး၊ စာအုပ်ဖိုး ပြည့်စုံမှ ကျောင်းအပ်၊ ကျောင်းထားကြမယ်တဲ့။
ဘယ်သော ကာလမှ ပြည့်စုံကြမလဲ ဆိုတာတော့ မပြောတတ်ဘူး။
လောလောဆယ် အချိန်မှာတော့ ကျောင်းအနီးက ဖြတ်သွားမယ် ဆိုရင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး တစ်ယောက်တည်း စာထိုင်ဖတ်နေတာကို တွေ့ကြရရဲ့။ တစ်ခါတလေ စားပွဲပေါ် လက်ခု၊ ခေါင်းချပြီး မှေးနေတာလည်း မြင်ကြရရဲ့။ တစ်ခါတလေ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ကျောင်းပိတ်ရက် မဟုတ်ဘဲ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး မြို့ကို ကျောင်းကိစ္စ အတွက် ပြန်သွားလို့တဲ့ ကျောင်းကြီးကို ပိတ်လျက်သားလည်း တွေ့ကြရရဲ့။
ဘယ်သော ကာလမှ စာသင်တာ၊ စာအံသံ မြင်ကြရ၊ ကြားကြရမလဲ ဆိုတာ မပြောတတ်ဘူး။
▢ ကိုလေးမြတ်
📖 ကလျာ မဂ္ဂဇင်း
ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၂၀၁၅
