❝ ကျွန်ုပ်နှင့် ရိုဘော့တစ် ❞
▢ အသျှား (ချောင်းဦး)
ရှင်းရှင်း ဝန်ခံရလျှင် “ရိုဘော့တစ်” (Robotics) ဆိုသော စကားလုံးကို ကြားဖူးသည်မှာ ဘာမှ မကြာသေး။
အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ကာ လူနှင့် တူသော စက်များ ပြုလုပ်သည့် ပညာဟု သုတေသီတို့က ဖွင့်ဆိုထားကြသည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်လောက်စီက “ချက်ကိုစလိုဗက်” နိုင်ငံရှိ ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီး “ကရယ်ကပက်” သည် သိပ္ပံပြဇာတ် တစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့၏။ ထိုပြဇာတ်တွင် စက်ရုပ်များ၏ အံ့မခန်း လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် သိပ္ပံပညာ၏စွမ်းပကားကို ဖော်ပြထားသည် ဟူ၏။ ကျွန်တော်တော့ မဖတ်ဖူးပါ။ “ချက်” ဘာသာစကား ဖြစ်သော “ရိုဘော့တ” (Robota) မှ (Robot) သို့ ပြောင်းလဲသည်။ အဲ “ရိုဘော့” ဆိုတာ စက်ရုပ် နေမှာပေါ့ဗျာ။ ကျွန်တော် အရမ်း ဘာသာပြန်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဟုတ်ချင်မှလည်း ဟုတ်မည်။ ကိစ္စမရှိပါ။ ကျွန်တော်မှ သိပ္ပံ သုတေသီ မဟုတ်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ထို “ရိုဘော့တစ်” ဆိုသော စကားက ကျွန်တော့်ရင်ကို စွဲငြိသည်မှာတော့ အမှန်ဖြစ်၏။ အဲဒါကလည်း တူးတူးလို့ ခေါ်တဲ့ ကျွန်တော့်သူငယ်ချင်းကြောင့်ပါ။
“ငါ မစိမ်းကို ချစ်တယ် ငတူးရာ”
ကျွန်တော့်စကားကြောင့် စာဖတ်နေသော တူးတူး ၏ မျက်ခုံးထူပျစ်ပျစ်ကြီး တစ်စုံသည် သိသိသာသာ မြင့်တက်သွား၏။ ကျွန်တော့်ကို လှမ်းကြည့်လိုက်သော မျက်လုံးထဲတွင် အရိပ်တစ်စုံ ဖျတ်ခနဲ ဖြတ်သွားသည်ဟု ထင်မိသည်။ ချက်ချင်းပင် အပြုံးတစ်ခု ဖန်တီး၏။
“ဒီကမ္ဘာပေါ်မှာ မင်းမချစ်တဲ့ မိန်းကလေးမျိုး ရှိမှ ရှိပါ့မလား ငအောင်ရယ်”
“အာကျွတ်”
သူ့အပြောကြောင့် ကျွန်တော်ပင် ဘာပြောရမှန်း မသိ ဖြစ်သွားသည်။ အဲ သူ့မျက်နှာကြီးက စပ်ဖြီး ပြီတီတီ။
“မအာနဲ့လေ ငါပြောတာ လွန်သလား ခိုင်ဝါ့ တုန်းကလဲ မင်း ချစ်လိုက်တာပဲ အေးငြိမ်း ချမ်းတုန်းကလဲ ဒီအပြော မင်း ချစ်ခဲ့တာတွေသာ လိုက် မှတ်နေရင် လက်ချောင်း ဆယ်ချောင်း မပြောနဲ့ ခြေချောင်း ဆယ်ချောင်း စစ်ကူတောင်းတောင် လောက်မယ် မထင်ဘူး"
“မဟုတ်ဘူးဟ ငါ မစိမ်းကို ချစ်တာ ဘယ်သူနဲ့မှ မတူအောင် ချစ်တာ”
“ဘာလဲ တို့ရုံးက မစိမ်းလား”
ခေါင်းညိတ်မိလိုက်၏။ ဩော် ဟု ညည်းတွားရင်း ခနဲ့ပြုံး တစ်ခု သူ ပြုံးသည်။ ကျွန်တော့်ရင်ကို တန်းထိသည်။ တစ်ကျပ်တန် မင်ချောင်းလေး၏ ဖင်ပိုင်းကို တဇတ်ဇတ် ကိုက်ဝါးရင်း မမြင်နိုင်သော အဝေးနေရာကို ကြည့်နေသည့် ငတူးကို ကိုင်ဆောင့်ပစ်ချင်စိတ် ပေါက်သွားမိသည်။
“တည်တည်တံ့တံ့ ဆိုရင်တော့ ကောင်းတာပေါ့ကွာ၊ မစိမ်း တစ်ယောက် ကောင်းစားဦးမှာပေါ့ ဘာလဲ ငါက စာရေးပေးရဦးမှာလားကွယ်”
“သွားစမ်းပါကွာ ခုမှ ဒီစကားပြောတာ ရှီးထဲမှ”
“ငါက မင်းစိတ်သိလို့ စမ်းကြည့်တာပါ။ ငအောင်ရာ အခုတော့ မအားသေးဘူးဟ။ ကဗျာတွေ ပြန်ကူးစရာ ရှိသေးတယ်”
“အေးပါ၊ ငါကလဲ အခု လိုချင်တယ်လို့ မပူဆာပါဘူး၊ အေးအေးဆေးဆေးပေါ့ကွာ၊ ကဲ ငါသွားမယ်၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် လိုက်ဦးမလား”
အမြဲတမ်း တစ်စုံတစ်ရာကို တမ်းတ အားငယ်နေတတ်သည့် မျက်လုံးအစုံကို မှိတ်ရင်း ခေါင်းယမ်းပြနေသည့်အတွက် စက်ဘီးကို နင်း၍ ပြန်လာခဲ့သည်။ အကြည်ဓာတ် လွှမ်းသောကြောင့် ဖျတ်လတ်နေသည့် စိတ်သည် တိမ်နှယ် လွင့်ချင်လာ၏။ မျက်လုံးပေါ်ကို လာလာဖုံးနေသော ဆံနွယ်ရိုင်းများကြောင့် ခေါင်းကို ဆတ်ခနဲ ခါတင်လိုက်သည်။ ဘောလုံးကစားကွင်းထဲသို့ အမှတ်မထင် ကြည့်မိ၏။ ကလေးငယ်တစ်သိုက် ဆော့ကစားနေကြသည်ကို ကြည့်ရင်း ငတူးကို သတိရလိုက်သည်။ ဟိုးလွန် ခဲ့တဲ့ ဆယ့်ငါးနှစ်လောက်ဆီကပေါ့။
“ဟေ့ကောင်”
ထိတ်လန့်ခြင်းကြောင့် ထင်၏။ ငတူး၏ မျက်နှာ ရဲတက်သွားသည်။
“ငတူး ဒီဘောလုံးကွင်းထဲ ဘာလုပ်နေတာလဲ သွားစို့လေ ကျောင်းတက်တော့မယ်”
“ငါ ဟို ကျောင်းပုန်းမလို့”
မျက်လွှာကို အောက်ချရင်း ညစ်ပတ် စုတ်ပြဲနေသည့် သူ့ဘောင်းဘီတိုကို ပြန်ကြည့်နေသည်။ သူ မှီထိုင်နေသော အပွင့်ဝါကျဲကျဲလေးများဖြင့် လှနေသည့် ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်၏ ပင်ခြေတွင် သစ်သားဘောင် မရှိတော့သော ကျောက်သင်ပုန်း၊ စာအုပ်ထောင့်စွန်းများ တွန့်လိပ်နေသည့် ဒုတိယတန်း မြန်မာဖတ်စာအုပ်၊ သတင်းစာစက္ကူဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော စာအုပ် သုံးလေးအုပ်။
“ဘာလို့ … ကျောင်းပုန်းချင်ရတာလဲ ငတူးရာ ဘာလဲ အိမ်စာ မရလို့ ဆရာရိုက်မှာ ကြောက်လို့မို့လား”
ပြောရမည့်စကားကို ချိန်ဆနေဟန် တူသည်။ ကြာသင့်သည်ထက် အချိန်ကြာသွား၏။
“ဟို မဟုတ်ပါဘူး ငါ စာရေးဖို့ ကျောက်တံ မရှိဘူး ပြီးတော့ ဆရာက ဒီနေ့ ရေဖိုး ဆယ်ပြား ပေးရမှာတဲ့ အဲဒါ”
“ဘာမဟုတ်တာ ငတူးရာ လာပါ။ ငါ့မှာ ကျောက်တံတွေ အများကြီး ပါပါတယ်။ ရေဖိုးလဲ ငါစိုက် ပေးပါ့မယ်။ ကျောင်းမပုန်းစမ်းပါနဲ့ကွာ။ ကျောင်းပျင်းအိုးလို့ အခေါ်ခံရမှာ မင်းမရှက်ဘူးလား”
မာနရိပ်သည် မျက်နှာပေါ်၌ ရှပ်ပြေးသွား၏။ ကျောက်သင်ပုန်းနှင့် စာအုပ်ကို ကောက်ကိုင်သည်။ ကျွန်တော့်ကို စိုက်ကြည့်နေသည့် မျက်လုံးထဲ၌ ကျေးဇူးတင်သော စကားလုံးများ၊ ညစ်မည်းမည်း အင်္ကျီအိတ်ကပ်ထဲသို့ လက်နှိုက်၍ ထုတ်လိုက်ရာ ဖြူဖွေးဖွေး အရာလေးများ ပါလာသည်။
“သွားစို့ ငအောင် ကျောင်းရောက်လို့ရှိရင် မင်း ကျောက်သင်ပုန်းကို ငါ ဒီကုက္ကိုခေါက်လေးတွေနဲ့ ချေပေးမယ် ရေးကောင်းတယ်ကွ သိလား”
ထိုစဉ်က ရယ်ချင်စိတ်ကို အတင်းမျိုသိပ်ထားခဲ့ရသည့်အကြောင်း ပြန်တွေးမိတိုင်း ရယ်ချင်လာတတ်သည်။ အဲ ငတူး ကိုတော့ ပြန်ပြောမနေတော့ပါ။ မူလတန်းကျောင်းမှ နေ၍ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရသည်။ အိမ်နှင့် နည်းနည်း လှမ်း၏။ ကျွန်တော်ကတော့ အကြောင်း မဟုတ်။ စက်ဘီးရှိသည်။ များသောအားဖြင့် ငတူးအိမ်ဘက်မှ လှည့်၍ သူ့ကို ဝင်ခေါ်တတ်သည်။
အဲဒီနေ့ မနက်က နှင်းတွေ ဝေနေသည်။ မြောက် ပြန်လေက ရင်အသည်းထိအောင် ဝင်ရောက် ထိုးနှက်သည်။ အင်္ကျီနှစ်ထပ် အပေါ်မှ ဂျင်းဂျက်ကက် ဝတ်ထားသည့်တိုင် အေးမြခြင်းကို မဖီဆန်နိုင် ဖြစ်နေ၏။ ငတူး အိမ်ရှေ့သို့ ရောက်သောအခါ တံခါးပေါက်က ပွင့်နေသော်လည်း လူရိပ် လူယောင် မတွေ့ရ။
“ဟေ့ ငတူး ငတူး”
“ဝူး”
“ဘာလုပ်နေတာလဲဟ ဒီနေ့ ကျောင်းသန့်ရှင်းရေးက တို့အပြာသင်းလေကွာ သွားစို့ နောက်ကျနေမယ်”
“စောပါသေးတယ်ကွာ အိမ်ထဲဝင်ပါဦး ဒီမှာ ပြီးတော့မှာပါ”
ဟာကွာဟု ညည်းရင်း အိမ်ထဲသို့ စွတ်ဝင်သွားမိသည်ကို နောင်တရသွား၏။ ဝက်ချေးနံ့ကြောင့် ရင်ထဲမှ ပျို့တက်လာသည်။
“မီးဖိုနား ထိုင်ဦးကွာ ရေနွေး ရှိသေးလား မသိဘူး၊ သောက်ဦး ဝက်မကြီးက မွေးခါနီးပြီကွ ဒါကြောင့် ဂရုစိုက် ကျွေးနေရတာ ဟဲ့ သမီး သမီး ရော့ရော့”
ဖွဲနှင့် နှမ်းဖတ် ပေကျံနေသော လက်ဖြင့် ဝက်မကြီး ကို ပွတ်သပ်ပေးနေသော ငတူးကို စိတ်မောစွာ ကြည့်နေမိ၏။ ကြည့်စမ်းပါဦး အင်္ကျီလက်ပြတ်နဲ့ ပုဆိုးတိုတိုနဲ့။
“အမေကြည် ဘယ်သွားလဲ”
“အကြော်ရောင်းသွားတာ ပြန်မလာသေးဘူး။ ကိုးနာရီခွဲလောက်မှ ပြန်လာမှာ”
“ဒါဖြင့် အမေကြည် ပြန်လာမှ ကျောင်းသွားရင် ဘယ်မီတော့မှာလဲ ငတူးရာ”
“ရပါတယ် သော့ခတ်ပြီး မြောက်ဘက်အိမ် သော့ ပေးထားခဲ့မှာပါ။ သော့မခတ်လဲ ကိစ္စမရှိပါဘူး။ ဘာခိုးစရာ ရှိတာလိုက်လို့ မဟုတ်ဘူးလား အဟင်း ဟင်း”
ငတူး တစ်ယောက် သူ၏ မပြည့်စုံမှုကို ရယ်မော ပြောဆိုနေသောကြောင့် ထင်၏။ နှလုံးသားဆီမှ ကျင်ခနဲ နာသွားမိသည်။ နွေးရုံသာ ရှိတော့သော ရေနွေးကို ငှဲ့သောက်နေလိုက်သည်။
“ကဲ ပြီးပြီ သွားစို့”
“ဟ အနွေးထည် ဝတ်ဦးလေကွာ”
ငတူးမျက်နှာ တစ်ချက် ပျက်သွားသည်။ တစ်ပေါက်သာ ရှိသော ပြတင်းပေါက်ကို ပိတ်၏။ အချိန် ဇယားနှင့် တွက်၍ စာအုပ်ယူသည်။ အိမ်တံခါးမကြီးကို ဖြောက်ခနဲ သော့ခတ်လိုက်၏။
“ဗျို့ ဒွေးသောင်း သော့ယူထားပါဦး၊ အမေလာရင် ထမင်းအိုး တည်ခဲ့တယ်လို့”
စောစောက ကျွန်တော့် စကားကို မေ့လျော့သွားအောင် ပြုမူနေမှန်း သိသည့်အတွက် နောက်ထပ် မပြောမိတော့။ စက်ဘီးခုံပေါ် ငတူး ထိုင်ပြီးချိန်တွင် ဘီးကို တအား နင်းလာမိသည်။ အသင်းခေါင်းဆောင်၏ မာန်မဲခံရမည်ကိုလည်း ကြောက်ရသေးသည် မဟုတ်လား။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် အရမ်း မှားသွား၏။ အဲ ငတူးဆီမှ အဖျားတက်သကဲ့သို့ တရှီးရှီး အသံကြားရတဲ့ အခါမှာပေါ့။ ဟုတ်သည် ငတူး၌ အနွေးထည် မပါပေ။ အရမ်း ချမ်းနေမှာဟု စိတ်ထဲမှ တွေးမိရင်း ဘီးကို အရှိန်လျော့လိုက်သည်။ ငတူးကတော့ ကျွန်တော့်ဘီး လိပ်လောက် နှေးနှေး ဒုံးပျံလောက် မြန်မြန် ဘာမှ ပြောမည် မဟုတ်မှန်း ကျွန်တော် သိသည်။ မင်း အတွက်ပါ ငတူး။ တစ်စုံ တစ်ခုကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချမိသည်။ ကျွန်တော့်စိတ်ကူးကို ငတူး သိမည် မဟုတ်။
ညနေပိုင်းတွင် ငတူးအိမ်ရှေ့မှ ဖြတ်သွားမိ၏။ ရေခပ်နေသော ငတူးက လှမ်းအော်သည်။
“ဟေ့ကောင်ငအောင် ဘယ်တုံး”
“ကျူရှင် သွားမလို့ပါကွာ၊ ဒီဂျင်းဂျက်ကက်ကြီး ပါလာတာ စိတ်ရှုပ်ပါ့ ရော့ ယူထားလိုက်စမ်း ငတူး ငါ အပြန်မှ ဝင်ယူတော့မယ်”
ပြောပြောဆိုဆို ဘီးစီး၍ ထွက်လာခဲ့သည်။ ကျွန်တော့်ကျောပြင်ကို ကြည့်ရင်း ငတူး တစ်ယောက် အူကြောင်ကြောင် ဖြစ်နေမလား မပြောတတ်။ နောက်နေ့ ဟုတ်တယ် နောက်နေ့ပဲ။
“ငအောင် မနေ့ညတုန်းက မင့်အင်္ကျီ ဘာလို့ မယူသွားတာလဲ”
“အဲ ဟုတ်သားပဲ ငါဖြင့် မေ့တောင်နေတာ နေပါစေကွာ မင့်အိမ်မှာပဲ ထားလိုက်ပါ ငါ့အဖေကြီး မန္တလေးက မနေ့က အပြန် သားရေဂျာကင်တစ်ထည် ဝယ်လာတာနဲ့ အတော်ပဲကွာ မင်းပဲ ဝတ်လိုက်ပါတော့”
“အာ မဟုတ်တာ”
ငတူး အားနာနေမှန်း ဒါမှမဟုတ် ရှက်နေမှန်း ကျွန်တော် သိသည်။ ကျွန်တော့်စေတနာကို ငတူး တစ်ယောက် နွေးထွေးစွာ ခံယူပါစေ။
နွေသည် ပီဘိ အပျင်း။
စာမေးပွဲ ဖြေပြီးသည့် အတွက် စိတ်လက် ပေါ့ပါး နေသည်။ ကျွန်တော်နဲ့ ငတူး ဒုတိယနှစ်သမားတွေဆိုတော့ စာမေးပွဲကျလျှင် ထွက်၊ အောင်လျှင် ဒေသ ကောလိပ် ဆက်တက်ချင်တက်၊ မတက်ချင်လျှင် တစ်ခုခုလုပ် ဒါပဲ။ နွေနေ၏ အပူသည် ရင်ကို လာစူးသည်။ ငတူး ပြောသလို ပျင်းရိခြင်း ပြေပျောက်အောင် မှီဝဲလေရော့ ထန်းရေခါးဟု ဆိုရမလို ဖြစ်နေ၏။
ပင်ကျရေ စေးစေးပိုင်ပိုင်က ခံတွင်းမှ လျောဆင်း သွားသည်။ ပဲကြီးလှော် တစ်စေ့ကို အခွံမခွာဘဲ ဖြောက်ခနဲ ဝါးလိုက်၏။ မန်ကျည်းပင်ပုကလေးအောက်တွင် ထိုင်ရင်း အညာနွေ လေရူး ဝေ့ဝေ့လေးကို ကြံဖန် ကျေးဇူးတင်နေမိသည်။ ဥသြတွန်သံက ဆွတ်ပျံ့ကြေကွဲစရာ။
“ငတူး ဒီတစ်ခါ သင်္ကြန်ကျရင် မိုးညှင်း ဗောဓိတစ်ထောင် သွားရအောင်ကွာ”
အုန်းမှုတ်ခွက် ပက်ပက်လေးဖြင့် မြူအိုးနှုတ်ခမ်းပေါ် တက်လာသော အမြှုပ်ပွေးများကို ခပ်ပစ်ရင်း ကျွန်တော့်ကို လှမ်းကြည့်နေ၏။ အေ့ခနဲ လေချဉ်တက်သည်။
“သဘောပဲလေ”
“ငါက မင်း ဒီလောက်ထိ ငြင်းလိမ့်မယ် မထင်ဘူး ဘာလဲ မအားလို့လား”
ဘာဟု ပြောရင်း ရှက်ရယ်ရယ်သည်။ တမာနံ့ သင်းသင်းလေးသည် ရင်ကို လာစွဲ၏။ စင်စစ် အရက်နှစ်ဆယ်သည် ဘာမှ မကြာလိုက် သင်္ကြန် အကြတ်နေ့ အလှပြကားများ၊ ရေပက်ခံကားများ၊ ဘုရားဖူး လာသူများဖြင့် အုန်းအုန်းထ ဆူညံနေသည်။ မိုးညှင်း သမ္ဗုဒ္ဓေသည် ကြည်နူးဆွတ်ပျံ့စရာ ကောင်းနေ၏။ ပိတောက်ခက်လေးများ ကိုယ်စီဖြင့် တစ်မျိုး လှနေကြသော မိန်းကလေးများကြောင့် သင်္ကြန်ရုပ်လုံးသည် ကြွနေသည်။ ကျွန်တော်တို့လို ဘီးဖြင့် လာကြသည်ကလည်း မနည်းလှ။
“ငအောင် ငအောင် ဟေ့ကောင် ငအောင်”
မျက်လုံး ဝိုင်းဝိုင်းနှင့် ကောင်မလေး တစ်ယောက်ကို ငေးမောနေသည့် အကြည့်က ရုတ်တရက်ချည်း တန့်သွားသည်။ အရှက်သည် မျက်နှာ၌ ဖြတ်သန်း၏။
“ဘာလဲဟ ငတူးရ ဒီမှာကွာ”
“လုပ်မနေနဲ့ ဒီမှာ ချမ်းလှပြီ တွယ်ကြဦးစို့ ဘယ်နှယ်လဲ”
“လုပ်လိုက်လေ” ဟုပြောရင်း လွယ်အိတ်ထဲမှ ရမ်ပုလင်းပြားလေးကို ထုတ်ပေးလိုက်သည်။
ဖန်ခွက် မရှိသည့် အတွက် ပုလင်းလိုက် မော့ကြသည်။ အချမ်းသည် အတန်အသင့် လျော့ပါးသွားသည် မှန်သော်လည်း အရက်ရှိန်ကြောင့် မူးကြောင်မူးကြောင် ဖြစ်လာ၏။
“ဗောဓိတစ်ထောင် သွားဦးမလား ငတူး”
“အာ နေပူတယ်ကွ ဘီးစီးလို့လဲ မကောင်းဘူး ထင်တယ်’”
“ဒါဖြင့် သွားမနေနဲ့ကွာ” ဟု ပြောနေသော်လည်း၊ မျက်လုံးတစ်စုံက အလှပြင်နေကြသည့် ကောင်မလေး သုံးယောက်စီ ရောက်နေသည်။ မှန်ဝိုင်းလေး ထုတ်လိုက် နှုတ်ခမ်းနီလေး ဆိုးလိုက်၊ မိတ်ကပ်ဖို့လိုက် လုပ်နေကြသည်ကို ကြည့်ရင်း ရှိရင်းစွဲ ရောဂါသည် ထလာ၏။ သိတယ်မို့လား ငအောင်လေ။ ပန်းရောင်းနေသော ကောင်လေးဆီမှ ပန်းသုံးကုံး ဝယ်လိုက်သည်။ ငတူးကတော့ ဒီကောင် ဘာကြောင်တာလဲဟု ဆိုရင်း လက်ကျန် အရက်ကို စိမ်ပြေနပြေ မော့နေ၏။
“ဒီက အစ်မတို့ ပန်းဝယ်ကြဦးမလား”
ပန်းသည်လို့ ဘယ်သူ ယုံမှာလဲ၊ တီရှပ်နဲ့ ဂျင်း ဘောင်းဘီနဲ့ ဝပ်ကင်းရှူးနဲ့။ မလိုလားမှုသည် မျက်စောင်းနှင့် နှုတ်ခမ်းပေါ်၌ ပေါ်လာသည်။
“ပိုက်ဆံ မတတ်နိုင်လဲ ရပါတယ် တို့က စွန့်ကြဲရမှာပေါ့လေ”
အာလိန်ငါးဆင့် အပေါ်ကို လှမ်းကြည့်နေကြသည်။ ပြီးတော့ အရက်အရှိန်ကြောင့် နီရဲသော ကျွန်တော့် မျက်လုံးများကို ထိတ်လန့်နေဟန်။ ဘာစကားမှတော့ မပြောကြ။ ပြန်ထွက်ရန် ခြေလှမ်းပြင်ကြသည်။
“နေကြပါဦး အစ်မတို့က ဘယ်ကလဲ မုံရွာကလား မုံရွေးကလား ဟောဗျ နေပါဦး”
ပြောပြောဆိုဆိုနှင့် လက်တစ်ဖက်က အနီးစပ်ဆုံး ကောင်မလေး၏ လက်ကို လျှပ်စစ်၏ လျှင်မြန်မှုမျိုးဖြင့် ဖျတ်ခနဲ လှမ်းဆွဲလိုက်မိသည်။ အရက်သည် ပင်ကိုစိတ်ကို ပင့်ပေးနေ၏။ ဇတ်ခနဲ ရုန်းထွက်ခြင်း၊ ပခုံးကို ဖတ်ခနဲ လှမ်းကိုင်ခံရခြင်းတို့က တိုင်ပင်ထားသလို တစ်ချိန်တည်း ဖြစ်သွားကြသည်။
“ဟေ့ကောင် ဒါ ဘာလုပ်နေတာလဲ”
ကျွန်တော်တို့အရွယ် လူငါးယောက်၊ ဒေါသဖြင့် ပြန်ကြည့်ပစ်လိုက်သည်။
“မမြင်ဘူးလားကွ မင်းတို့က ဘာလဲ ဘာလာ ရှုပ်တာလဲ”
“အံမယ် ရှုပ်တာက မင်း ငါ့နှမလက်ကို ဆွဲတာ”
လူရွယ်တစ်ယောက်က ကျွန်တော့်ကို ဝင်ထိုးသည်။ မျက်နှာကို ဘေးသို့ တိမ်းပေးကာ ပြန်၍ ထိုးလိုက် ၏။ ဒါပေမဲ့ ငါးယောက်နဲ့ တစ်ယောက်ဆိုတော့ ပွဲက မသက်သာ၊ မျက်လုံးထဲတွင် မီးတောက်တွေ လက်ခနဲ လက်ခနဲ။
“ဟေ့ အဲဒါ ငါ့သူငယ်ချင်းကွ”
ဝရုန်းသုန်းကား ဆူညံခြင်းများကိုပင် လွှမ်းမိုးသွား သည့် ငတူး၏ အသံဝါကြီး၊ အုတ်ခဲကျိုးနှင့် လှမ်းပေါက်လိုက်သဖြင့် ကျွန်တော့်ရှေ့မှ လူတစ်ယောက် ခါးကော့သွား၏။ အတင်း ဇွတ်ဝင်လာသော ငတူးက ပုလင်းပြားဖြင့် ရိုက်သည်။ ထိုးကြိတ်သည်။ ကျွန်တော့်မျက်လုံး ပြာခနဲ ဖြစ်သွား၏။ ငတူး တစ်ယောက် ခွေခနဲ လဲသွားသည်ကို မြင်ရသည်။
“ချောင်းဦးသားတွေ ရန်ဖြစ်ကြသတဲ့ဟေ့”
တဗုန်းဗုန်း ပြေးလာသံများ၊ ချောင်းဦးသားများကို မြင်ရချိန်တွင် စောစောက ရန်ဖြစ်ခဲ့သော လူငါးယောက်ကို မတွေ့ရတော့။ တစ်ခေါင်းလုံး သွေးတို့ဖြင့် ရဲနေသော ငတူးဆီကို အပြေး သွားမိသည်။ ငတူးက ခေါင်းကို လက်ဖြင့် အုပ်ရင်း အံကြိတ်နေသည်။
“ငတူး တော်တော် နာသလား”
“ဟာ ကျားကိုက်တာလောက် မနာပေမယ့် ပုရွက် ဆိတ်တုပ်တာထက်တော့ နာတာပေါ့ ငအောင်ရာ”
ငတူး ဒဏ်ရာငါးချက် ချုပ်ရသည်။ သင်္ကြန်ရောက်တိုင်း ငတူးက ပြုံးစိစိ မျက်နှာဖြင့် ကျွန်တော့်ကို လာလာ ရိသည်။
“မိုးညှင်း သွားကြရအောင်ကွာ၊ ငါ့ခေါင်းတွေ အလိုလို ယားယားနေလို့ပါ”
သူ ပြောတိုင်း ရင်ထဲမှာ ကျင်ခနဲ နာသွားတတ် သည်။ အဲ ငတူး ဆိုတဲ့ကောင်က လူအေး တစ်ယောက်ပါ။ ပီဘိ ရေခဲရုပ်။ ရန်ဖြစ်ခြင်းသည် သူနှင့် မဆိုင်၊ သူကလည်း သွားမစတတ်၊ ကျွန်တော့်ကြောင့် ဖြစ်ရသည့်အတွက် စိတ်မကောင်း ဖြစ်မိတာကတော့ အမှန်။
“ငါကွာ မင်း အထိုးခံရတာ မြင်တော့ ဘယ်လိုက ဘယ်လို သတ္တိတွေ ဝင်လာမှန်း မသိဘူး။ ဒါနဲ့ သေလဲ သေဟာ ဆိုပြီး ဝင်နှိပ်ရတာ တွေးကြည့်တော့မှ ကြက်သီး ထတယ်”
သံယောဇဉ် အမျှင်တန်းသည် ရင်အသည်းကို လာလာ ရစ်နွယ်၏။ ဪ မမြင်ရသော ကြိုးသည် ခိုင်ခံ့လွန်းစွတကား။
ကျွန်တော်နှင့် ငတူး နှစ်ယောက်စလုံး ဆယ်တန်း အောင်ကြသည်။ ကျွန်တော်ကတော့ ကျောင်းဆက် မတက်ဖြစ်၊ ဝါသနာလည်းပါ မိဘလက်ငုတ်လက်ရင်း ဖြစ်သည့် ပွဲစားကုန်သည် အလုပ်ကိုသာ ဆက်လုပ်သည်။ အဲ ငတူးက ရုံးလုပ်ငန်း တစ်ဖက်ဖြင့် စာပေးစာယူ ဖြေရင်း ဘွဲ့တစ်ခု ပိုင်၏။ ဘွဲ့ရခြင်းသည် ငတူး ဝါသနာထုံသော စာပေနှင့် ပသို့မှ မသက်ဆိုင်ပေမယ့် ရုံးလုပ်ငန်းအတွက်တော့ အထောက်အကူ ပြုသည်။ အခု သူက စာရေးကြီး ပေါ့။ ( ) ရုံးတွင် အလုပ် အလွယ်တကူ ရခြင်းကလည်း ကျွန်တော့်ပယောဂ မကင်းဟု ဆိုချင်၏။ ကြွားဝါခြင်း မဟုတ်ပါ။ လုပ်သင့် လုပ်ထိုက်သည်ကို လုပ်ကိုင်ပေးခြင်းသည် မင်္ဂလာတစ်ပါး မည်ပါ၏။
ဂဏန်းပေါင်းစက်ကို တဂျောက်ဂျောက် နှိပ်ရင်း စာရင်းတွက်နေမိသည်။ နီဆန်းကား ဝင်လာသံကို ကြားရ၏။ ကုန်တင်လာသလား မသိ၊ အနီးရှိ ပန်ကာခလုတ် ကို ပိတ်ပစ်လိုက်သည်။
“ဟေ့ ငအောင်”
“ဗျာ ဖေဖေလာပြီ” ဟု ပြောရင်း နီဆန်းကား ဆီသို့ လျှောက်လာသည်။ ကုန်တွေက အပြည့်၊ နေရောင်ခြည်က အဖေ့မျက်မှန်ကိုင်းပေါ် ဖျတ်ခနဲ ခုန်တက်သည်။
“မနက်ဖြန် မနက် မင်း မန္တလေး လိုက်သွား လော်ရီနှစ်စီးနော် ဦးဘဂျမ်း ပွဲရုံ ပို့ရမှာ”
ဆတ်ခနဲ ခေါင်းညိတ်လိုက်မိ၏။ မန္တလေးနှင့် ချောင်းဦး ခရီးသည် ကျွန်တော့်အတွက် မထူးဆန်းတော့။ အိမ်ဦးနှင့် ကြမ်းပြင်ကမှ ဝေးချင် ဝေးဦးမည်။
ဆည်းဆာသည် ဖြန့်ကျက်လာ၏။ ချိုထောင်နေသော လဆန်းသုံးရက်လ၏ မျက်နှာသည် ဖြူဖတ်ဖြူရော်ပင် ရှိနေသေးသည်။ မန္တလေးမှ ပြန်လာကတည်းက ငတူးဆီ မသွားဖြစ်ခဲ့၊ အလုပ်က အရမ်း ပိနေသည်။ ဒီကြားထဲ ငတူး သေနာကောင်က တစ်ခါမှ အိမ်ဘက် ပေါ်မလာ။ ရေးခိုင်းထားသော စာအတွက် စိတ်စောနေမိသည့်အတွက် သူ့အိမ်ဘက် ထွက်လာခဲ့သည်။ ပြီးတော့ နှစ်ယောက်သား အနည်းအကျဉ်း သောက်ကြရန် စိတ်ကူးသည်။
စက်ဘီးဘရိတ်အုပ်သံက ကျွီခနဲ မြည်သွားသည်။ ထမင်းစားလက်စဖြင့် ထလာဟန် တူသော အမေကြည်က လက်ကို ခါ၍ ထွက်လာ၏။
“အမေကြည် ငတူးကြီးကောဗျ”
“မင့်ကောင်ကြီး ရုံးဆင်းကတည်းက မလာသေးတာ ဘာတဲ့ကွယ့် သူတို့ရုံးက ဦးစီးမှူး ဆိုလားပဲ နယ်ပြောင်း ရမှာမို့ အလုပ်ရှုပ်မှာလို့တော့ ပြောသံကြားတယ်”
ဘီးကို ထောက်၍ အိမ်ထဲသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ စာအုပ် ဖရိုဖရဲဖြင့် ငတူး၏ စာအုပ်စားပွဲ။
“ထမင်းပြီးအောင် စားပါ အမေကြည်၊ ကျွန်တော် သူ လာအောင်အထိ စောင့်လိုက်ဦးမယ်”
ရေနံဆီ မီးခွက်ရောင်က ဝိုးတဝါး နိုင်လွန်းနေသည်။ ငတူး စားပွဲပေါ်က တွေ့ရသော မဂ္ဂဇင်းစာအုပ်ကို အဓိပ္ပာယ်မရှိ လျှောက်ကြည့်မိ၏။ ကြော်ငြာကာတွန်း ရုပ်ပုံများ။
“မောင်အောင်ရေ အမေကြည် မြောက်ဘက်အိမ်က ကလေးမလေး နေမကောင်းတာ သွားမေးမလို့နော် မပြန်နဲ့ဦး သိလား”
“ဟုတ်ကဲ့ ရတယ် ရတယ်”
မျက်လုံးက စားပွဲပေါ် ဝှေ့ကြည့်လိုက်၏။ မဂ္ဂဇင်း တိုက်များသို့ ပို့မည့် ကဗျာစာမူများ၊ အကြမ်းစာရွက်များ ဆေးလိပ်ပြာ၊ ဘောပင်။
နေ့စဉ်မှတ်တမ်း စာအုပ်ပြာကလေးက သူ့ကို ဖွင့်ပါ၊ ဖတ်ပါဟု ဆိုနေသယောင် မီးခွက်ကို အနီးဆုံး ဆွဲယူလိုက်၏။ ရေနံမှိုင်းက မျက်နှာကို ဝေ့ခနဲ လာရိုက်သည်။ အိမ်မြှောင်တစ်သံကို တိုးညှင်းစွာ ကြားရ၏။ ညသည် ညပီသလာသည်။
“ချစ်ရတဲ့စိမ်း”
“အချစ်ဆိုတာ ဘာလဲ စိမ်းရယ်”
“မချစ်မိခဲ့ကြရင်တော့ အကောင်းသား”
ကျွန်တော့်အတွက် ရေးထားသော စားများလား မသိ။ အိမ်ပြင်ဘက်တွင် နွေလေရူးက နွဲ့သည် ဆိုရုံလေး နွဲ့နေ၏။ သစ်ရွက်လေးများ၏ ငိုရှိုက်သံကို ကြားရသည်။ အိပ်ရာပေါ်သို့ ခြေပစ်လက်ပစ် လှဲချရင်း စာကို ဆက်ဖတ် ကြည့်သည်။
“အဲဒီနေ့က မစိမ်း ငိုတယ် ငါ့ရင်ဘတ်အင်္ကျီမှာ ရွှဲစိုနေတဲ့ မျက်ရည်စတွေကို ကြည့်ရင်း ငါ ရင်နာတာ အမှန်ပဲ။ ပြီးတော့ မေးတယ်လေ ငတူးရယ် မစိမ်းမှာ ဘာအပြစ်ရှိလို့များ ခုလို စကား ပြောတာလဲတဲ့။ ငါ ဘယ်လိုမှ မပြောမိဘူး။ ငါ ထွက်ပြေးချင်တာပဲ သိတယ်။ ငါနဲ့ မစိမ်း ချစ်သက်တမ်း တစ်နှစ်ခွဲ အတွင်းမှာ ငါ မလုပ်ဖူးခဲ့တဲ့ အလုပ်ကို ငါလုပ်မိတယ်။ ပထမဆုံးနဲ့ နောက်ဆုံး အကြိမ်လို့ တွက်ပြီးသားပါ။ မစိမ်း နဖူးကို ငါ နမ်းတယ်လေ။ ဒီတော့မှ မစိမ်း ပိုငိုလာတယ်။ ရော ခက်ပြီ။ ငါ့ရင်ကို ဖွဖွထုပြီး မော့ကြည့်နေတဲ့ မစိမ်း မျက်နှာကို ငါ မကြည့်ရဲ တော့ဘူး။ ငါ့ အခြေအနေ ငါ့အိမ် အခြေအနေကို ငါ ရင်ဖွင့်မိပြန်ရော အရူးလိုပါပဲ။ ပြီးတော့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး မစိမ်းရယ် မုန်းမေ့ပစ်လိုက်ပါလို့လဲ ငါပြောပြမိလိုက် မှတ်တယ်။ မစိမ်းက ဘာဆိုင်လို့လဲ အတူးရယ် မစိမ်း သတ္တိရှိပါသတဲ့လေ။ မျက်တောင်ကို အတင်း ပုတ်ခတ်ပြီး ကျလုဆဲဆဲ မျက်ရည်ကို ထိန်းလိုက်ရတယ်။ အို မဖြစ်ပါဘူး၊ ငါ ခေါင်းရမ်းတော့ မစိမ်း ငါ့ကို စိမ်းစိမ်းကြည့်တယ်။ အတူး သိပ်ရက် စက်တယ်တဲ့ ပြောပါစေလေ ပြီး မုန်းပါစေ။ ပါးက စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်း ဒဏ်ရာကို ခုထိ မမေ့သေးဘူး။ မစိမ်း ပြန်လှည့် အပြေးမှာ ခေါင်းက ပြုတ်ကျ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ သနပ်ခါးပန်းလေးကို ထုတ်ထုတ် ကြည့်ဖြစ်မိပြန်ရော။ မစိမ်းရဲ့ ရှိုက်သံတွေဟာ ညဆို လာလာ ခြောက်လှန့်ကြတယ်။ ချာခနဲ ပြန်လှည့် ပြေးသွားတဲ့ ဟန်ကိုက ရုပ်ရှင်ပြသလို ပေါ်ပေါ်လာတတ်ကြတယ်ကွယ်။ ကောင်းပါတယ် မစိမ်း ငါ့ကို မုန်းပါစေ။ နှလုံးသားကို အသစ် အစားထိုးနိုင်ပါစေ မစိမ်း၊ ငါ့အတွက်တော့ ကဗျာတစ်ပုဒ် ရသလိုပါ။ အဲဒီညက ငါ အရက်သောက်ပစ်လိုက်တယ်။ ဘာရယ် မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်ညစ်ရင် အရက်သောက်ရတယ် ဆိုထားလို့ပါ။ အလကားပဲ ဝေဒနာတောင် ပိုရင့်လာတယ်။ ငအောင် ငါ့ဆီကို ဘာလို့ ပေါ်မလာပါလိမ့် သူ့အတွက် ရေးထားတဲ့ ရည်းစားစာ သုံးစောင် လာမယူသေးဘူး။ ညတောင် ရောက်လာပြီ။ ငါ အရမ်းကြောက်တယ်။ ဒီည အိမ်မက် မပေးပါနဲ့ ဘုရား”
ည၏ တိတ်ဆိတ်ခြင်းကြောင့် ထင်သည်။ ကျွန်တော့်တောက်ခေါက်သံသည် ကျယ်လောင်သွား၏။ စားပွဲပေါ်သို့ တုံ့ခနဲ ပစ်ချလိုက်ရသော မှတ်တမ်းစာအုပ်လေးက ကျွန်တော့်ကို နားမလည်သလို ကြည့်နေသည်။ ရင်ထဲက ဒေါသသည် မြွေဟောက်တစ်ကောင်နှယ် ပါးပျဉ်းထောင်လာ၏။
“ငတူးရာ”
သည်းမခံနိုင်သည့် အဆုံး အသံထွက်၍ပင် ရေရွတ်မိလိုက်သည်။ မချိတင်ကဲ စိတ်က နှလုံး ကျောက်ကပ်တိုင် စိမ့်ဝင်၏။ စာအုပ်ကြားထဲမှ ခေါင်းပြူ ထွက်နေသော သနပ်ခါးပန်းခြောက်လေးသည်။ ကျွန်တော့်ကို လှောင်ပြောင်နေ၏။
“ကျောင်း ရောက်လို့ရှိရင် မင်း ကျောက်သင်ပုန်းကို ငါ ဒီကုက္ကိုခေါက်လေးတွေနဲ့ ချေပေးမယ် ရေးကောင်းတယ်ကွ သိလား”
ငါးသုံးလုံး စီးကရက်ဘူးထဲမှ တစ်လိပ် ထုတ်ယူရင်း ရေနံဆီမီးခွက်ဖြင့် မီးတို့လိုက်သည်။ ခပ်ပြင်းပြင်း ဖွာရှိုက်မိ၏။ ကျွန်တော့်လက်တွေ အရမ်းတုန်နေပါကလား။
“အဲဒီအင်္ကျီ မင်းဝတ်လိုက်တော့ကွ”
“အာ မဟုတ်တာ”
ခေါင်းကို လေးလေးပင်ပင် ယမ်းမိ၏။ မီးခွက်မှ မှိုင်းသီးလေးတစ်လုံး ကြွေကျသွားသည်။
“ငါကွာ မင်း အထိုးခံရတာ မြင်တော့ ဘယ်လိုက ဘယ်လို သတ္တိတွေ ဝင်လာမှန်း မသိပါဘူး။ ဒါနဲ့ သေလဲ သေဟာ ဆိုပြီး ဝင်နှိပ်ရတာ တွေးကြည့်တော့မှ ကြက်သီး ထတယ်”
နားထဲ၌ တစီစီ မြည်နေသည်။ သက်ပြင်းသည် ပူလောင်ခါးသက်နေမှန်း ကျွန်တော် သတိထားမိ၏။
“တည်တည်တံ့တံ့ ဆိုရင်တော့ ကောင်းတာပေါ့ကွာ မစိမ်း တစ်ယောက် ကောင်းစားဦးမှာပေါ့ ဘာလဲ ငါ စာရေးပေးရဦးမှာလားကွယ်”
တောက် ဘာဆိုင်လဲဟု ဒေါသဖြင့် ညည်းမိသည်။ မစိမ်းက သူ မုန်းသွားဦးတော့ ငါ့ကို လာပြီး ချစ်လှချည်ရဲ့လို့ ဆိုမှာလား မဆိုင်တာ။ စီးကရက်တစ်လိပ် မီးထပ် ညှိလိုက်သည်။ ဆေးလိပ်မီးခိုးပင် သီးသွား၏။ ငါကကော မစိမ်းကို ဝမ်းသာအယ်လဲ လက်ခံမှာတဲ့လား၊ ဒီကောင်ကွာ။ ငါကလည်း ဖျင်းပါ့ဗျာ။ တစ်မြို့တည်း အတူနေကြတာတောင် ငတူးနဲ့ မစိမ်း အကြောင်းကို မရိပ်စားမိဘူးတဲ့။ ဒါကလည်း ခရီးထွက်နေတာကြောင့်ပါ။ မှတ်တမ်းစာအုပ်လေးကို ပြာကျလုနီးပါး ကြည့်ပစ်လိုက်မိ၏။ အလကားကောင် စာတွေ ဖတ်ပြီး ကြောင်နေတာ လူတွေများ စက်ရုပ်ကျနေတာပဲ နှလုံးသား မရှိဘူးများ အောက်မေ့နေသလား မပြောတတ်ပါဘူး အဟား။ ရယ်တော့ ရယ်စရာဟေ့။
စိတ်သည် ဆောက်တည်ရာ မရ။ အိပ်ရာမှ ထရင်း ရေအိုးစင်မှ ရေကို အငမ်းမရ သောက်မိသည်။ နွေရာသီ မို့ထင်ရဲ့ ရေမအေးမြပါ။ “သွား အခုသွားပြီး မစိမ်းကို တောင်းပန် ကျေနပ်အောင် နှစ်သိမ့်ခဲ့ ချော့ခဲ့ ပြီးတော့” အမိန့်လို ဖြစ်သွားမလား မသိ။ လှိုက်ခနဲ ပြုံးမိသွားသည်။ မိုးကောင်းဘုန်းကြီးကျောင်းမှ စည်တီးသံ ကြားရ၏။ ရှစ်နာရီခွဲပါပေါ့လား။ မကျေနပ်လိုက်ရတာကွာ ဟင်း။ သူငယ်ချင်း အတွက် အနစ်နာခံပြီး အသည်းနှလုံးကို စတေး ဆိုလား သွားစမ်းပါ ခေတ်မမီတော့တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ ဖွတ်ကျားငတူး။
အဝေးမှ သီချင်းသံသဲ့သဲ့ ကြားလိုက်မိ၏။ စိုင်းထီး ဆိုင်၏ သီချင်းလား မသိ။
ကောင်းပါလေ့ဗျာ ငါ့ကို ဗီလိန်နေရာက ထားသတဲ့ မသာကောင် လာမှ တွေ့မယ် စိတ်ထဲမှ ကြိမ်းမောင်းသံ။ သန်ဘက်ခါမနက် ရန်ကုန် ဆင်းရဦးမည်ကို မဆီမဆိုင် သွားသတိရမိ၏။ ဂျုံ၊ ကုလားပဲ၊ စွန်တာနီ။ မျက်လုံးကို ပိတ်ပစ်လိုက်သည်။ ဂဏန်းပေါင်းစက်ထဲမှ ဂဏန်းလေးများ၏ တဖျပ်ဖျပ် ရွေ့လျားနေပုံကို မြင်ရ၏။ လေချွန်သံ ကြားရသည် ဖိနပ်အမြီးပိုင်းနှင့် ဖနောင့်၏ တဖျပ်ဖျပ် ရိုက်ခတ်သံ။ အေ့ခနဲ လေချဉ်တက်သံကို ပီပီသသ ကြားလိုက်ရ၏ ငတူး တစ်ယောက် အိမ်ပြန်လာပြီ ထင်သည်။
▢ အသျှား (ချောင်းဦး)
📖သပြေ မဂ္ဂဇင်း
ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၈၅
