❝ ကောက်ခြေပြတ်ချိန်❞
( ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း )
၁
“စပါးခြွေစက် တစ်လုံးလောက်ရှိရင် ဘယ်လောက်များ ကောင်းလိုက်မလဲလို့ကွာ”
နောက်ဆုံးတွင် ရီးဆေးရိုး၏ ခံနိုင်ရည်ရှိမှုတို့ ကြေမွသွားကာ တောင့်တစကားသည် မောဟိုက်သံ ဟောဟဲထဲမှ ဗလုံးဗထွေး ထွက်ပေါ်လာလေ၏။ မေကြည်၊ ခင်မောင်ငြိမ်း၊ ခင်ခင်ကြီးနှင့် ကိုကိုကြီး။ မြေးလေးယောက်သည် ဘိုးအေကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း လှည့်ကြည့်ကြ၏။ တအံ့တသြလည်း ငေးစိုက်ကြည့်နေမိကြသည်။ သူတို့ အစမ်းစာမေးပွဲ အပြီး ကျောင်းပိတ်သည့် အခိုက် ဘိုးအေကို လာရောက်ကူညီနေကြခြင်းဖြစ်၏။ ခင်မောင်ငြိမ်းက ကျောပြောင်ပြောင်၊ ပုဆိုးတိုတို။ ကိုကိုကြီးက ပုဆိုးတရွတ်တိုက် ရှပ်အင်္ကျီ လည်ကတုံးနှင့် အဆင်ကွဲငြား၊ မေကြည်နှင့် ခင်ခင်ကြီးကား တစ်သွေးတည်း တစ်ဆင်တည်း ဖြစ်၏။ နှီးခမောက်အပြန့်ကြီးကို ဆောင်းထားခြင်း အစ၊ သနပ်ခါးထူထူ ပါးကွက်ချထားခြင်း အလယ်၊ အောက်ခံ အင်္ကျီလှလှပေါ်တွင် စစ်အင်္ကျီဖားဖားကြီး ကြယ်သီး မတပ်ဘဲ ဟထားသည် အဆုံး တညီတည်း။
မေကြည်က (၁၆) နှစ်၊ ခင်ခင်ကြီးက (၁၅) နှစ်။ အစ်ကိုတွေထက်ပင် အလုံးအရပ် ထွက်ချင်ယောင်ရှိသည်။ မို့အက်တင်းရင်းနေသော ပါးစုန့်ကြီးတွေက တက်သစ်စ နေလုလင်နှင့် ပြိုင်သော အလှတက်ချိန်၊ ဘဝတက်ချိန်၏ သက်သေအရာ တည်နေ၏။ သူတို့၏ အဘိုး ရီးဆေးရိုးသည် ကောက်လှိုင်းစည်းရန် လူငှားတစ်ယောက်ကို တစ်နံနက်စာ ငါးကျပ် မပေးလို။ မတန်ဟု ထင်ကာ ကောက်ခြေပြတ်ကတည်းက တအိအိ စည်းနေခဲ့သည်။ ရီးဆေးရိုး၏ တွက်ကိန်း ချပုံမှာ မရိုင်းလှပါ။
“ဟ... ကိုယ့်ဘက်က မနာအောင် စည်းသမားကို စောစော စည်းခိုင်းလည်း အလုပ်မတွင်တဲ့အတွက် ကိုယ်ပဲ နာတာပါပဲကွာ”
ကောက်ရိတ်ချိန်၊ ကောက်လှိုင်းစည်းချိန်သည် ငွေနှင်းထန်သော ဆောင်း။ အလုပ်သမားမည်သည် နေအေးစဉ် အလုပ်စနိုင်ရန် စောစောလာစမြဲ။ သို့ဖြစ်ငြား ကောက်ပင်တွေမှာ နှင်းဖြင့် ရွှဲနေသည်။ နှင်းရွှဲနေသော ကောက်ပင်ကို အလုပ်တွင်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စည်းလျှင်၊ စိုသော အပင်တွေက ကောက်လှိုင်းစည်း၏ အတွင်းပိုင်း ရောက်သွားသည်။ ထိုအစည်းသည် မပုတ်မချင်း၊ မနယ်မချင်း ပြေဖွယ်မရှိ။ နှင်းစိုနေသော ကောက်ပင်သည် အောက်ပြီ၊ ဆွေးပြီ၊ မှိုတက်ပြီ။
ကောက်ရိုးကို နွားကျွေးရရာ၊ သည်မှိုတက် အဆွေးအအောက်ကြီးကို စားရသော နွားမှာ ရောဂါ တစ်ခုခု မဖြစ်လျှင် ကံကောင်းသည်မှတ်။ သို့ကြောင့် နေကလေး အတန်မြင့်လာသည်အထိ ကောက်ပင်တုံးလုံးများပေါ်မှ နှင်းစက်များ ခြောက်သွေ့သည် အထိ စောင့်ဆိုင်းသည်ဆိုပါစို့။ ကောက်လှိုင်းစတင် စည်းချိန်မှာ ဆွမ်းခံပြန်ချိန်၊ အလုပ်သိမ်းချိန်မှာ မွန်းတည့်၊ အလုပ်ချိန် တစ်နာရီခွဲခန့်သာ ရှိတော့သည်။ သည်အမြင် သည်အတွက်ဖြင့် ရီးဆေးရိုး လူငှား မခေါ်။ သူသည် ကောက်ခြေပြတ်သည်မှ အစပြုပြီး တနဲ့နဲ့ စည်းသည်။ နံနက်ရော ညနေပါ စည်းမှ သုံးယောက် ရိတ်စာမျှသာ ပြီးစီးသည်။ သည်မျှသာ ပြီးစီးငြား “မရှိလို့ လုပ်စားတာ၊ ဖြည်းဖြည်းပေါ့ကွာ” ပြောကာ တဟားဟား ရယ်မောနေလိုက်သေး၏။
စင်စစ် သူ မည်မျှပင် ကြိုးစားပမ်းစားစည်း၍ မည်မျှပင် စောစွာ ပြီးစီးစေဦး၊ သူ့ ကောက်လှိုင်းတွေကို အိမ်သို့ မသယ်နိုင်သေးပါ။ သူ့လယ်နှင့် လှည်းလမ်း၏ ကြားတွင် လယ်ပွဲပေါင်း သုံးလေးဆယ် ခံနေ၏။ သည်လယ်တွေ ရိတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ကောက်လှိုင်းတွေကို လှည်းဖြင့် တိုက်ယူသွားမှ လှည်းလမ်းပေါက်သည် ခေါ်၏။ လှည်းလမ်း ပေါက်မှသာလျှင် ရီးဆေးရိုး၏ ကောက်လှိုင်းတွေကို သယ်ယူနိုင်မည်။ သို့ဖြင့် သူသည် အိမ်ရှေ့ မန်ကျည်းပင်အောက် မီးဖိုဘေးတွင် မြေးတွေ တရုန်းရုန်းဖြင့် နေမြင့်အောင် စည်းစိမ်ခံသည်။ နေထန်းတစ်ဖျားခန့် ရှိမှ နွားသုံးကောင်နှင့် ထမင်းထုပ်ကို ယူဆောင်ပြီး လယ်ပြင်သို့ထွက်သည်။ ကောက်လှိုင်းကို နားနားနေနေ စည်းသည်။ နေလုံး ပျောက်မှ အိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ကောက်ရိတ်သမား၊ ကောက်ရိတ်သမများကို အချက်ပေးစုရုံးသော ဂဒိုး (တံပိုး) မှုတ်သံများ ရီးဆေးရိုး၏ လယ်နှင့် နီးသည်ထက် နီးလာ၏။ကောက်ရိတ်သမတို့၏ ရယ်မောသံများ ညံစည်လာ၏။ ပေါက်ပင်များသည် ဖန်ဝါ အဆင်းကို ဆင်မြန်းစ၊ လက်ပံပင်များတွင် ဆက်ရက်တို့ ညံစာစ။ သည် အချိန်ရောက်ခါမှ သူ့လယ်နှင့်ကန်သင်းတင် လယ်ပွဲထဲသို့ ကောက်ရိတ်သူများ အသံချဲ့စက် တညံညံဖြင့် ရောက်လာကြလေတော့၏။
••••• ••••• •••••
၂
ရီးဆေးရိုးစိတ်က ခါတိုင်းထက် စောနေသေးသည် ထင်မိ၏။ အိမ်နောက်ဘက် ကြည့်သောအခါ နှင်း မကွဲတတ်သေး။ လေးထပ်ကျောင်း ထန်းတောဘက်နှင့် ဓာတ်ပေါင်းစုဘုရားဘက်သို့ မျှော်ကြည့်သော အခါတွင်လည်း ရီပြာပြာ မှုန်ဝေဝေသာ ရှိသေးသည် မဟုတ်လား။ သို့ရာတွင် ရွာတံခါးမှ ထွက်မိချိန်၌ ရီးဆေးရိုး မျက်လုံးပြူးရ၊ ခြေသွက်ရတော့သည်။ အကြောင်းမူ ဆွမ်းခံဝင်ရန် ရွာတံခါးဝတွင် သင်္ကန်းရုံ နေသော ရွာဦးကျောင်း ဆရာတော်ကို တွေ့ရသောကြောင့်ပေတည်း။ ရီးဆေးရိုး လာခဲ့ရာ လမ်းတစ်လျှောက်၌ နှင်းရွှဲနေသည်။ ပန်းတော်မြက်၊ နေစာမြက် များမှာ နေရောင်ဝယ် စိန်ရောင်သီးနေ၏။ လင်းဇင်း သောက်လယ်ပွဲများမှ ငရုတ်ခင်းများမှာလည်း အတောင် ဖျား အရွက်ဖျား၌ နှင်းသီးစက်များ တလက်လက် တောက်ပနေကြဆဲသာ။
“ဗျို့... ရီးဆေးရိုး၊ ဘယ်နေ့ ကောက်လှိုင်းတိုက်မှာတုံး”
ရီးဆေးရိုး လှည့်မကြည့်ပါ။ ငဦး အသံမှန်း ကျက်မိပြီးသား ဖြစ်၏။ သူ့လယ် ကောက်လှိုင်းတိုက်စဉ်က ရီးဆေးရိုး လက်စားလိုက်ထားသည်။
“ကြိုကြိုတင်တင်ကလေး ပြောဗျနော်၊ ကျုပ်က လှည်းတိုက်လိုက်သွားလို့ ဟုတ်ပေ့ဖြစ်နေမယ်”
ဤအခါတွင်ကား ရီးဆေးရိုး လှည့်ကြည့်ရပြီ။ နယားမြက်တွေ ထူထပ်စွာ ပေါက်နေသော ချုံစပ်တွင် ကိုင်းပင် တစ်ဖုတ်ကို ကုန်းရိတ်နေသော ငဦး။
“ပြောမှာပေါ့ကွာ။ ၁၄၊ ၅ ရက်တော့ လိုဦးမလားလို့”
“နောက်ကျနေမယ်နော်”
“မကျပါဘူးကွာ၊ ‘လဝါ’ စပ်က လယ်က တော်တော် ပျော့နေတယ်ဟ။ ကောက်ညှင်းလှည်း အနင်း ခံဦးမှာ မဟုတ်ဘူး”
“ကောင်းပါလေ့ဗျာ၊ ဖိန်းနွှဲခါမှာ တစ်ညအိပ် လှည်းတိုက်လိုက်စရာရှိတာနဲ့ အတော်ပဲဗျို့”
“အေး သွား သွား”
ရီးဆေးရိုး၏ နောက်ဆုံးအသံမှာ ငှက်ခါးအော်သံအောက်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ သူ ရပ်မိသော နေရာမှာ ငှက်ခါးတစ်အုပ် ထိုးဆင်းချည် ပျံတက်ချည်နှင့် ဒေါသတကြီး အော်ဟစ်နေသည့် လက်ပံပင်အောက်ဖြစ်နေခဲ့သည် မဟုတ်လား။ ရှားပင်ပေါင်းကို လှမ်းမြင်ရသည်။ ရိုးပြတ်များကြား၌ ကုန်းကုန်းကွကွနှင့် လူတစ်ယောက်။
“ဟကောင် အောင်ဇော်ဦး၊ တကုန်းကုန်းနဲ့ ဘာလုပ်နေတာတုံး”
အောင်ဇော်ဦး ထလာရာက “ငှက်ခါးထောင်တာ အဘရ” ဟု ပြောပြောဆိုဆို ကန်သင်းပေါင်ပေါ်တက်ပြီး ရီးဆေးရိုးနောက်မှ လိုက်လာသည်။ ထန်းသား ပေါင်းပေါ်တွင် တန်းစီလျက် နေစာလှုံနေသူ အချို့က ရီးဆေးရိုးအား ဆီးကြိုနေသည်။
“အံမာ၊ လူအား ကောင်းလှချည်လား”
“သီးကုန်းမှာ စပါးခြွေစက် တစ်လုံးရှိတယ် ကြားလို့ အရီးရ”
စတင်ဖြေသူမှာ ပုရပိုက်တန်းသား ကျော်ခေါင် ဖြစ်၏။
“အံမယ်လေးကွာ၊ စပါးခြွေစက်တွေ စက်မှုလယ်ယာမှာ ပေါလွန်းလို့”
သည်တွင် အောင်ဇော်ဦးက “အဘ အရမ်းမပြောနဲ့နော်၊ အခု တစ်လုံးမှ မရှိတော့ဘူး။ ကျုပ်တို့ထက် အမြင်ကျယ်တဲ့ လူတွေက ငှားသွားပြီ” ဟု ဝင်ပြောသည်။
“ဟုတ်တယ် အရီးရ၊ အဲဒါကြောင့် သီးကုန်းက လက်ဖြစ် စပါးခြွေစက်ကို သွားကြည့်ပြီး ဟန်ပုံပေါ်ရင် ငှားရအောင်လို့။ အရီးလည်း လယ်ဝေးတဲ့ လူပဲ ငှားဖို့ ကောင်းတယ်”
ဖြည့်စွက် အကြံပေးသူမှာ စိန်လှမောင် ဖြစ်သည်။ စက်ဟု အလွယ်တကူ ခေါ်ရငြား စပါးအစေ့ခြွေစက်မှာ စက် မဟုတ်ချေ။ ကိရိယာသာ ဖြစ်၏။ ကောက်ပင် အဖျားမှ စပါးစေ့များကို ရိုက်ခြွေသော အတံများ၊ ရိုက်အား ရှိစေရန် လည်ပတ်နှုန်း များစေရန် ဘီးတပ်ထားသည်။ သို့သော် သီးကုန်းမှ ကိရိယာမှာမူ လက်ဖြင့် မလှည့်ရဘဲ ခြေဖြင့် နင်းရသည်။ ထို့ကြောင့် လူတစ်ယောက်သာ လိုသည်ဟု ဆို၏။
“အဘ စိတ်မကူးမလွဲနဲ့နော်၊ လယ်ထဲမှာတင် စပါးစေ့တွေ ခြွေပြီး စပါးကို လှည်းနဲ့ တိုက်သွား၊ ဘယ်လောက် ကောင်းတုံး၊ ဘယ်လောက် သက်သာတုံး”
“ကောက်ရိုးပင်တွေကျတော့ ဘယ်နှယ်လုပ်မတုံး ကဲ”
ကျော်ခေါင် ခေါင်းစောင်းငဲ့သွားကာ “အဘကလဲဗျာ၊ ကောက်ရိုးကို သူ့ချည်း တိုက်ပြီး ပုံမှာပေါ့ဗျာ”
ဟု ဖြေသည်။ ရီးဆေးရိုး သဘောမပေါက်။
“ဘာထူးတုံးဟ”
“ထူးတာပေါ့ အဘရ၊ ကောက်လှိုင်းကို လှည်း အစီးနှစ်ဆယ်တိုက်ရရင် ခြွေစက်နဲ့ ခြွေပြီးသားကို တိုက်တဲ့အခါမှာ စပါးကလှည်း ၁၅ စီး၊ ကောက်ရိုးက လှည်းသုံးစီး”
“နှစ်စီးကလေး သက်သာတာ ဘာလုပ်ဖို့လဲကွာ၊ အေးအေးဆေးဆေး လှည်းဘီးပေါ်မှာ ပုတ်၊ ပျဉ်ပြားပေါ်မှာ ပုတ်၊ အေးအေးလူလူပဲ လုပ်တော့မယ်”
“အရီးကလဲ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး၊ လှေ့ဖို့ မလိုတာ၊ ယပ်ဖို့မလိုတာ၊ စပါးကို တလင်းထဲက သယ်ရတာ”
စိန်လှမောင် ဖျောင်းဖျငြား ရီးဆေးရိုး ခေါင်းခါခါ လည်ယမ်းယမ်းဖြင့် ခရီးဆက်ခဲ့သည်။ သူ့လယ်မှ ကောက်လှိုင်းများ အိမ်သို့ ရောက်ရန် များစွာ လိုသေးသည် ဟူသည့် အချက်ကသာ လွှမ်းမိုးနေခဲ့သည်။
သူသည် နွားများကို မြက်ပေါသည့်ကန်သင်းတွင် ချည်နှောင်ထားခဲ့ပြီးနောက်၊ ကောက်လှိုင်းစည်းမည့် လယ်ကွက်ဘက်သို့ လျှောက်လာသည်။ လျှောက်လာခိုက်တွင် ကန်သင်းပေါ်မှ မလျှောက်ပါ။ လယ်ကွက်တွင်း ဆင်းပြီး ကောက်လှိုင်းတွေကို အထက်အောက် လှန်ပစ်ခဲ့သည်။ မြေငွေ့ ရိုက်ကာ အစိုပျံနေသော အောက်ပိုင်းကို လေသလပ်စေရန်၊ နေပူစေရန် လှန်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ စပါးစေ့ရော ကောက်ရိုးရော ဆွေးမှု အောက်မှုမှ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းသို့ လှန်လိုက် လျှောလိုက်နှင့် အလှိုင်း နှစ်ဆယ်ရှိသော အတန်းသုံးတန်း လှန်ပြီးသွားပြီ။ စတုတ္ထအတန်းကို ဆက်လှန်သည်တွင် ငါးလှိုင်းလှန် အပြီး၌ လက်မှာ မြောက်တက်သွားသည်။ စပါးစေ့တွေ လေးလံနေသော အလှိုင်းကို ဆွဲမသည့်အားဖြင့် ဆွဲမလိုက်ရာ ကောက်လှိုင်းစည်းတွေ ဒူးဆစ်မှာ မနေ။ ရင်ဆို့အထိ မြင့်တက်ကာ ပါလာခြင်းဖြစ်၏။ ဘာဖြစ် ရတာလဲ တွေးလျက် ကောက်လှိုင်းစည်းကို ငုံ့ကြည့်သည်။ ရွှေသီးရွှေနှံများ ပြွတ်ခဲနေရမည့် ကောက်ပင်များတွင် စပါးသီး အညှာများသာ မြက်တံမြက်စည်း အဖျားပမာ ငေါင်းစင်းစင်းကြီး ရှိနေချေသည်။ သွက်လက်မှုဖြင့် ရီးဆေးရိုး ခုန်လွှားလှုပ်ရှားသည်။
“တစ်လှိုင်း၊ နှစ်လှိုင်း၊ သုံးလှိုင်း၊ ဟား ... နင့်မေကလွှား ဆယ်လှိုင်းတောင်မှပါကလား”
ထိုသို့ ရေရွတ်ချိန်တွင် “ငါ့စပါးတွေ လူခိုး ခံရပါပြီကော” ရီးဆေးရိုး နားလည်လိုက်ပေပြီ။ စပါးစေ့ ပြောင်စင်နေပုံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ကောက်လှိုင်း အဖျားကို အိတ်ထဲထည့်ပြီး ဘီးဖြင့်ခြစ်ကာ ခြွေချယူကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ခြေဖြင့် နင်းချေပါမူ အဖျား တွေ ကျိုးကြေနေရမည်။ ယခုသော်ကား ပုံပန်း မပျက်ချေ။
လယ်က လယ်နက်။ လယ်နက်ဟူသည် စပါးပင် သန်၏။ ပင်ပွား ပင်တက်အားကောင်း၍ အသီး ပြည့်သည်။ သည်လယ်နက်ထဲက ကောက်လှိုင်း တစ်လှိုင်းသည် စပါးသုံးပြည် အသာကလေး ထွက်နိုင်သည်။ သို့ဆိုလျှင် စပါးစေ့ကို ဘီးဖြင့် ခြစ်ခြွေယူသော သူခိုးသည် စပါးနှစ်တင်း။ အစိုးရဈေးအားဖြင့် ၁၈ ကျပ်။ အပြင်ဈေးအားဖြင့် လေးဆယ်ခန့် ညဉ့်တွက် စီသွားပေပြီကော။
“ဪ… စပါးထွက်အောင် လုပ်ရသူမှာတော့ မြွေကင်း မကြောက်နိုင်။ ညဉ့်နက်သန်းခေါင် ရေယူရ၊ ကျွန်ကြီး ငနွား ထွန်ရယက်ရ လုပ်ရကိုင်ရ၊ သတ်မှတ် နှုန်းထွက်အောင် တစ်လုံးကို ကိုးဆယ် တစ်ရာနဲ့ စူပါ ဝယ်ထည့်လား ထည့်ရရဲ့၊ ပုလဲ ဝယ်ထည့်လား ထည့်ရရဲ့၊ ဟင်း သူတို့ကတော့ အသာရခြွေ”
ခံပြင်းစိတ်ကြောင့် ရီးဆေးရိုး၏ ရင်ထဲတွင် လှုပ်ရှား၏။ လှုပ်ရှားသဖြင့် ရင်ထဲတွင် စကားလုံးများ တိုးဝှေ့ ရုန်းကန်လာကြသည်။ ရုန်းကန်လာငြား အပြင်သို့ ကန်ထွက်လာသော စကားသံက တစ်မျိုး။
“သူခိုးရှိတော့လည်း မခိုးအောင် ညအိပ်ပြီး စောင့်ရတော့မှာပေါ့ကွာ”
သို့ကြောင့် ရီးဆေးရိုး ကောက်လှိုင်းစည်းမြဲစည်းသည်။ ညနေတွင် ခါတိုင်းထက်စောပြီး အိမ်ပြန် သည်။ လယ်ပြင်သို့ ညအိပ်ရန် တစ်ခေါက် လာရဦးမည်မို့ စောစော ပြန်ရခြင်းဖြစ်ငြား ရီးဆေးရိုး မပြန်နိုင်။
“ကဲ…. ကျီးဒန်ရေ၊ ထမင်းစားမယ်ဟေ့၊ လယ်ပြင် ပြန်ပြီး အိပ်ရလိမ့်မယ်။ မအိပ်လို့ကတော့ တာဝန်ကျေ စပါးတင်ထား၊ မျိုးတောင် ရဖို့ မလွယ်ဘူးဟေ့”
ရီးကျီးဒန်သည် နွားစာ စဉ်းနေရာက မျက်လုံး အပြူးသားဖြင့် မော့ကြည့်၏။ ရင်ဘတ်ကို လက်ဖြင့် အုပ်လျက် “လယ်ပြင်ကို ကောက်လှိုင်း သွားစောင့် မယ်ဟုတ်လား” မေး၏။
“အေးလေ၊ မစောင့်လို့ ဘယ်နှယ့်လုပ်မတုံး”
ခပ်အေးအေး ခပ်ပေါ့ပေါ့ဖြေရင်း မန်ကျည်းပင်အောက်ရှိ မီးဖိုဘေးတွင် ဝင်ထိုင်၏။ အကျလွန်နေသော ရေနွေး လက်ကျန် ခါးခါးအန်အန် တစ်ခွက်ကို မော့သောက်ပြီး တပျတ်ပျတ်ဖြင့် အရသာခံ၏။
“ကောက်လှိုင်း သွားစောင့်ရအောင်၊ တော့်ကိုယ် တော် ငုံ့ကြည့်ပါဦး”
ရီးဆေးရိုးသည် ယောင်ယမ်းပြီး သူ့ကိုယ်ကို ငုံ့ကြည့်ရာ ပြောင်လက်နေသော ဒူးခေါင်းအစပ်တွင် ထိုးကွင်း ဒူးချ စာရံများကို မြင်ရ၏။ ကြည့်ပြီးမှ “အေးလေ ဘာဖြစ်လို့လဲ” နဝေတိမ်တောင် မေးသည်။
“ဘာဖြစ်ရမလဲတော်၊ သူခိုးက တော့်ကို ကြောက်ပါ့မလား။ တော့်ကို တွန်းပစ်ရင် တစ်ချက်တွန်းပဲ ရှိတယ်။ သ,တ်မသွားရင် ကံကောင်း”
“ဟန်ကိုယ့်ဖို့၊ မာန်သူ့ဖို့ ဆိုတာ ရှိသားပဲဟာ။ ကဲ လုပ်လုပ်၊ ရှိတာနဲ့ ထည့်ပြီး ကျွေးစမ်း၊ မမှောင်ခင် သွားမှ”
ရီးကျီးဒန်သည် တားမရမှန်း သိ၍ အိမ်ပေါ်သို့ တက်သွားငြား ထမင်းကိုကား မထည့်၊ ကုန်းပြီး သံကုန် ဟစ်တော့သည်။
“အရပ်ကတို့ရေ… လေလာရင် လဲမယ့် အဘိုးအိုက သူခိုးအသ,တ်ခံရအောင် လယ်ပြင်ကို သွားအိပ်မလို့တဲ့တော်၊ ကောင်းကြသေးရဲ့လား”
••••• ••••• •••••
၃
ရီးကျီးဒန်၏ အော်သံထဲတွင် သမက် ကိုထွန်းရ အမည်၊ သား ကိုဘညိန်း အမည် လုံးဝ မပါချေ။ မပါငြား၊ ပါသည်ထက် အထိ ပြင်း၏။ မိအိုဖအိုကို သားသမီးတွေက ပစ်ထားပါသည်ဟု ရပ်ရွာသို့ တိုင်တည်ရာ ရောက်၏။
“အမေတို့ လုပ်လိုက်ရင် ဒီလိုချည်းပဲဗျာ၊ တယ်ခွကျတာပဲ”
သားက တဖျစ်တောက်တောက် မြည်တွန်ငြား သမက် ကိုထွန်းရက ရေငုံနေသည်။ ရေငုံနေရပေမည်။ ပြောစရာရှိက မချောစိန် ပြောလိမ့်၊ ရန်တွေ့လိမ့်မည်။
မည်သို့ဖြစ်စေ သူတို့သည် ရီးဆေးရိုးကိုယ်စား လယ်ပြင်သို့ သွားကြရသည်။ လူစောင့်ရှိသည် ထင်စေရန်၊ လူစောင့်နှစ်ယောက်ပင် ရောက်နေသည် ထင်စေရန် ဟိုလျှောက်လျှောက် သည်လျှောက်လျှောက် လုပ်ပြရသည်။ မီးဖိုရသည်။ ကောက်လှိုင်းစည်းတွေကို ရွှေ့လိုရွှေ့၊ ပုံလိုပုံ လုပ်ခြင်းအားဖြင့် သူခိုးကို သတိပေးရသည်။ သို့တစေ သူတို့သည် မိုးလင်းအောင် မနေနိုင်ပါ။ သူတို့၏ ငရုတ်ခင်း၊ ပြောင်းဖူးခင်း များမှာလည်း လက်ဝါးဖြင့် အုပ်ထားရမတတ် ဈေးကောင်းသည်။ ပြောင်းဖူး တစ်ဖူး ငါးမူး၊ ငရုတ်သီးစိမ်း တစ်ပိဿာ သုံးဆယ်ကျပ်။ သို့အတွက် သမီးယောက်ဖ တိုင်ပင်ကာ သန်းခေါင်တိုင်တွင် ကိုယ့် အခင်းရှိရာသို့ ကိုယ် ပြေးရတော့သည်။
ရီးဆေးရိုး မှာလည်း အိမ်တွင် နွေးထွေးလုံခြုံစွာ အိပ်ရငြား၊ စိတ်မဖြောင့်လှ။ နောက်တစ်နေ့နံနက် မှောင်တရီမှာပင် ပေါက်ပြားဆွဲပြီး အိမ်က ထွက်ခဲ့တော့ သည်။ ‘လဝါ’ နားက လယ် လှည်းနင်း မခံသေးဟူသော သူ့စကားကို မေ့လိုက်ပြီ။ အဆီးအတား ကန်သင်းများကို လှည်းတစ်ခွင်စာ ရအောင် ဖြိုပြီ။
နေ ထန်းတစ်ဖျား ရှိပြီ။ နှင်းပြာတွေ ရီဝေနေပါလျက် ရီးဆေးရိုး၏ အရိုးပြိုင်းပြိုင်းကြီးမှာ ချွေးရွှဲနေပေပြီ။ စိတ်ဆောင်နေငြား၊ မောပန်းသည်ကိုကား သူ မတားနိုင်။ ကန်သင်းတစ်လုံးပေါ် တက်ထိုင်မည် အပြုတွင် “အဖေရေ … ဘယ်က မောင်းရမှာတုံးဗျို့” ကိုဘညိန်း အသံ ပေါ်လာသည်။
သည်အခါတွင်မှာ မောပန်းခြင်းသည် ရီးဆေးရိုး ထံမှ ပြေးခွာ၏။
“ရှေ့က တစ်ယောက် ဆင်းပြီး လမ်းပြမှ ရမယ်ဟေ့။ ကောက်လှိုင်းတွေ သယ်ထားတဲ့အတိုင်း လိုက်ခဲ့”
“ဘကလဲ တိုင်လေး ဘာလေးမှ စိုက်မထားဘဲကိုးဗျ”
“တိုင်စိုက်ထားတော့ကော နှင်းထဲမှာ မြင်မလားဟ”
ကိုကိုကြီးအသံနှင့် မေကြည်၏ အသံကို ရှေ့ဆင့် နောက်ဆင့် ကြားလိုက်ရချိန်တွင်ကား ရီးဆေးရိုး၏ သွားဖုံး ညိုညိုကြီးသည် ပါးခွက်ထဲမှ ရုန်းကန် ထွက်လာလေ၏။
ဤသို့ဖြင့် ရီးဆေးရိုးသည် မြေးလေးယောက် ခြံရံလျက် စည်းလက်စ ကောက်လှိုင်းများရှိရာသို့ ပျော်ရွှင်ပေါ့ပါးစွာ ရောက်ရှိလာခဲ့၏။ သားနှင့် သမက်၏ လှည်းများအပြင် လက်စား ရှိထားသော အခြား လှည်းနှစ်စီးပါ ကန်သင်းပြိုချိန်တွင် အမြိုင့်သား ရောက်လာကြပြန်သည်။ ကောက်ညှင်းပေါင်းနံ့ မသင်း၊ ဟေးလားဝါးလားသံ မညံသော ‘ကောက်လှိုင်းတိုက်’ သည် တိတ်ဆိတ်စွာဖြင့် စတင်ခဲ့လေသည်။
“စပါးစေ့ ခြွေစက်နဲ့ ခြွေ၊ ခြွေလို့ ရသမျှလေး အိတ်နဲ့ ထည့်ထည့်ပြီး တစ်နေ့စာကို တစ်နေ့ သယ် သယ်သွားရင် အခုလို အခိုးခံရမှာ မဟုတ်ဘူးနော်”
မြေးကြီး မောင်ကိုကြီး ပြောသည့် စကားအတိုင်း ဆိုလျှင် အရေးတယူ ပြုလေ့ရှိသော ရီးဆေးရိုးသည် သည်စကားကိုမူ လက်မခံချင်။
“နည်းနည်းချင်း သယ်နေရတော့ စပါးတွေ လေလွင့်မှာပေါ့ လူလေးရ”
“မဟုတ်ဘူး ဘရ”
မောင်ကိုကြီးသည် ကျိုးကြောင်းဆက်စပ်ကာ ရှင်းပြရန် ကြိုးစားငြား သူ့ရှေ့တွင် စည်းစရာ အလှိုင်း မရှိတော့ပြီ။ သူသည် သူ့ညီအစ်ကို မောင်နှမများ ကြားဝယ် ‘ပျင်းခေါင်တိုင်’ သည်၊ ရေသာခိုသည်ဟု သတင်းပုပ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ထပ်မံ လက်ညှိုးထိုးမခံရ စေရန် နောက်လယ်တစ်ကွက်သို့ ပြောင်းခဲ့ရ၏။ ဘနှင့် အတော် လှမ်းသွားပြီ။
လှမ်းသော်ငြား ဘွဲ့ကြိုးနှစ်စကို ဆွဲပြီး ကောက်လှိုင်းကို ဒူးပေါ်တင်ရင်း ဘကို အော်ပြောရန် လှမ်းကြည့်၏။ ဘသည် လှည်းတစ်စီး ရပ်ထားရာသို့ ခြေလှမ်းကျဲကြီးဖြင့် လှမ်းသွားနေပြီ။
နောက်ဆုံးလှည်းကို ကောက်လှို င်းတင်ပေးသူမှာ ကိုထွန်းရ ဖြစ်သည်။ ရီးဆေးရိုးပါ ကူညီတင်ပေးလိုက်ပါက မြန်မြန် ထွက်နိုင်မည်။ မြန်မြန် ထွက်နိုင်ပါက မွန်းမတည့်မီ နောက်တစ်ခေါက်၊ ညနေပိုင်း တစ်ခေါက်၊ စုစုပေါင်း ၁၂ စီး တိုက်လိုက်လျှင် သူခိုး မက်သော ‘လယ်နက်’ ထဲက ကောက်နှံကြီးတွေ ပါလောက်ပြီ။ သည်အတွေးဖြင့် သမက်ကို ဝင်ကူသည်။
စိတ်ရှိသောကြောင့် ကူညီရငြား၊ ဆယ်လှိုင်းခန့် ထိုးမိချိန်တွင် ရီးဆေးရိုး ရင်ဘတ်အောင့်လာပြီ။ ကောက်လှိုင်းအမောက်သားဖြင့် လှည်းနှစ်စီး ထွက်ခွာသွားချိန်တွင်ကား ရီးဆေးရိုးမှာ ပက်လက်လန် ကျန်ခဲ့လေတော့၏။
နေပြင်းလာပြီမို့ ချိုးကူသံ ချွဲချွဲကလေး လွင့်ဝဲလာပြီ။ ချိုးကူသံနှင့်နှောလျက် လေပြည်ကလေး တစ်ချက် အသုတ်တွင် ရီးဆေးရိုး ငေါက်ခနဲထထိုင်သည်။ ကလေးတွေချည်း ပစ်ထားလို့ မဖြစ်သေးဘူး ဟူသော စိတ်ကူး ပေါ်လာသောကြောင့်။
သူအထတွင် ခိုတစ်အုပ် ဝုန်းခနဲထပျံ၏။ စပါးကြွေ အလေအလွင့်များ ကောက်စားသော ခိုများ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါတွင် ရီးဆေးရိုးမှာ မြေးများရှိသည့် ဘက်သို့ လျှောက်လာရင်း မြေပြင်ကို သတိထားမိသည်။ ဟိုနားတွင် ဝင်းခနဲ တစ်ခဲ၊ သည်နားတွင် ဝင်းခနဲ တစ်ပြန့်။ စပါးစေ့များ။
စပါးအရိတ် စောခဲ့၊ အချိန်မီ မကျွမ်းမီ ရိတ်နိုင်ခဲ့ပါလျက် သည်မျှ အကြွေအကျိုး အလေအလွင့် များရခြင်းမှာ ဖတ်ဖတ်ဆာအောင် လုပ်ရသော လယ်သမားအတွက် နစ်နာလှသည်။ အကယ်၍သာ မြေးချစ် မောင်ကိုကြီး စိတ်ကူးသည့်အတိုင်း ခြွေစက်ဖြင့် ခြွေပြီး တစ်နေ့စာ တစ်နေ့ အိတ်ဖြင့် သယ်၍သယ်၍ သွားနိုင်ခဲ့လျှင်...
ထိုစိတ်ကူးသည် မြေးများ တကုန်းကုန်းဖြင့် ကောက်လှိုင်းစည်းနေသည့် အနားသို့ ရောက်မှ ပွင့်ထွက်လာသည်။ သူ့အသံကို ကြားရသော မြေးတွေက တစ်ခဏအတွင်း အပြောင်းအလွဲ မြန်သော ဘ အား အံ့အားတသင့် ပြိုင်တူကြည့်မိကြ၏။
သူတို့ ဘ၏ ပွင့်ထွက်သံကား အခြား မဟုတ်။
“စပါးခြွေစက် တစ်လုံးလောက် ရှိရင် ဘယ်လောက်များ ကောင်းလိုက်မလဲလို့ကွာ” ဟူ၍သာ ဖြစ်ပါပေသတည်း။
▢ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း
📖 ကိုဆေးရိုး ပေါင်းချုပ်
