❝ လွန် ❞
( ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း )
၁
“အေးပေါ့ကွာ၊ မြောင်းရေကလေး ရှိနေလို့သာပေါ့။ တို့လယ်သမားတွေဘဝဟာ မြောင်းရေများ မရှိရင် မတွေးဝံ့စရာ ပါကလား”
မိုးမျှော်နေသော အပွင့်ပြာပြာ အရှဉ်းမွဲမွဲနှင့် နှမ်းခင်းများ၊ ပလူမွေးပလူတောင် ဖြစ်နေသော ပျိုးခင်းများကို ငေးကြည့်ရင်း ရီးဆေးရိုး တစ်ယောက်တည်း မြည်တမ်းမိသည်။ မိုးရာသီဟူ၍ ပြက္ခဒိန်ပေါ်ရှိ လ အမည်များကို ကြည့်ကာသာ သတ်မှတ်ရငြား နေအပူတွင်ကား တပေါင်း၊ တန်ခူးနှင့် ဘာမျှ မခြားပေ။ ကျောကွဲမတတ် ပူသည်။ မြေကြီးသည် ခြေမချနိုင်အောင် ပူသည်။ ပျိုးပင်တွေ ရေနွေးဖျောပစ်သလို ဖြစ်ကုန်ပြီလား တွေးပူယူရအောင် ပူလွန်းသည်။ နှမ်းတွေ ဝါတွေ ကြဲအပြီး အပင်ပေါက်ကလေးတွေ စုံ၍ ဘာမျှ မကြာလိုက်၊ မိုးကြီးတစ်ပြိုက် ရွာခဲ့၏။
“ရွာပါဟ မိုးရေ၊ ရွာဟ ရွာဟ”
“ရွှေမိုး ငွေမိုးတွေ”
လယ်သမားတွေ ထခုန်ကြသည်။ ဝမ်းသာအားရ အော်ကြသည်။ ရှုံးပြီးရင်း ရှုံးခဲ့သော ဝါ။ သည်တစ်နှစ်တွင် မြတ်ချင်သောကြောင့် မိုးရွာလေရော့သလား တွေးကာ ဝမ်းသာကြ၏။ ကြဲရေသွင်းပြီး ကတည်းက ရေနှင့် မတွေ့ခဲ့ရသော နှမ်းပင်တွေ အတွက် မဟာအားဆေးကြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် ဝမ်းသာခဲ့ကြ၏။ သည် ပျော်ရွှင်ခဲ့မှု၊ အားတက်ဝမ်းသာခဲ့မှုကို ယခု ပြန်ပြီး အလျော်ပေးရတော့မည်သို့ ဖြစ်နေပြီ။ သည်မိုးရွာပြီး ကတည်းက ရီးဆေးရိုးတို့ကို စွန့်ခွာသွားခဲ့သော မိုးသည် နေ့ရောက်လာမလို၊ ညရောက်လာမလိုနှင့် လုပ်လာခဲ့ရာ ပျိုးပင်တွေ ထောင်ပြီးရုံသာမက စိုက်ခင်းတွေပင် ခွဲနေသည်အထိ ရောက်မလာ။ တစ်စက်တစ်ပေါက် မရွာ။ နေသည်သာ တိုး၍ ဆင့်၍ မြှင့်၍ ပူလာခဲ့ချေသည်။ ပျိုးခင်းသည် မြောင်းရေကို မှီခိုကာ မသေရုံတစ်မည် အသက်ရှင်နေ၏။ ကြီးထွားခြင်း မရှိ၊ ပွားစည်ခြင်း မရှိ။
ရီးဆေးရိုးသည် ထယ်သွားတန်းလန်းဖြင့် ထယ်ကို ထမ်းလာသည်။ နွားတစ်ကောင်က ရှေ့မှ သွား၍ တစ်ကောင်က နောက်မှ လိုက်ပါလာ၏။ သူ့မှာကား ထယ်ထမ်းထားရရုံမက ရေချိုင့်နှင့် ထမင်းထုပ်ကို ဆွဲရသေးသည်။ ဓားမတိုကလည်း ခါးကြားတွင် တယမ်းယမ်းဖြင့် ပါသေး။
သူသည် နေမြင့်အောင် ထွန်မည်။ ထမင်းစား တစ်ရေးတမော အိပ်ပြီးမှ ပြန်မည် စိတ်ကူးဖြင့် ထမင်းထုပ်ကို ယူဆောင်ခဲ့ငြား နေ၍ မရချေ။ အရိပ်ခိုနေကျ သစ်ပင်မှာ နွားစာသမားတွေ ချိုင်ယူသဖြင့် ငုံးငုံးတို နေချေပြီ။ နေကလည်း ထင်သည်ထက် ပူသည်။ ဆွမ်းခံပြန်ချိန်ပင် မတိုင်သေး၊ ရေက ရေနွေးကြမ်းတမျှ ပူနေပြီ။ သည့်နှယ် ဖြစ်ရခြင်းကား မိုးမရွာသောကြောင့်ပင်။ သို့ကြောင့် ရီးဆေးရိုးမှာ ထမင်းစားပြီးလျှင် ပြီးချင်း အိမ်ဘက်သို့ ဦးလှည့်ခဲ့တော့သည်။
“ဟေ့.. ညိုမောင်၊ မသိမ်းသေးဘူးလားဟ၊ ကိုယ့်လုပ်စာ ကိုယ်မစားလိုက်ရဘဲ နေမယ်နော်”
ရီးဆေးရိုး နည်းတူပင် အခြား လယ်ပွဲများလည်း နေပူဒဏ် မခံနိုင်သောကြောင့် သိမ်းကြပြီ။ သူတို့ လှုပ်ရှား ရုန်းကန်သွားသောနေရာတွင် အမြှုပ်မသေသေးသော ရေပြင်၊ ထွန်ချေးစာများ မငြိမ်သေးသော မြေပြင်တို့ ကျန်နေခဲ့ကြ၏။ လဝါထိပ် ရှားပင်ထက်တွင် ချိုးတစ်ကောင်သည် ပျင်းတွဲစွာ ကူချွဲနေပေသည်။ လဝါကို ကျော်မိလျှင် ထူးထူးခြားခြား တဟဲ့ဟဲ့ မောင်းနေသေးသော လူတစ်ယောက်ကို တွေ့ရသည်။ နွားမြီးယမ်းတိုင်း ရွှံ့စဉ်ကာ သဘက်ရုပ်ပေါက် နေသော ညိုမောင့် ရုပ်ကို မှတ်မိရန် မလို၊ အသံ ကြားရုံဖြင့် သိ၏။
“သိမ်းတော့မှာပါဗျာ။ ကတ်သီးကတ်သတ် နှစ်ခေါက်စာကလေး လိုနေလို့ပါ”
ရီးဆေးရိုး၏ အပြောကို ညိုမောင် ချက်ချင်း တုံ့ ပြန်သည်။ သူလည်း အများနည်းတူ အလုပ်သိမ်းလိုပြီ ဖြစ်သောကြောင့် “ရုန်းလိုက်စမ်းပါဟ သားတို့ရ၊ နှစ်ခေါက်တည်း … နှစ်ခေါက်တည်း” ဟု ချော့မော့ မောင်းနှင်နေပေ၏။
လယ်ကွက်တွေထဲတွင် ရေရောက်နေပြီ။ သို့သော် ပေါက်နေကျ ပန်းတော်နီမြက်များသည် ခေါင်းသော်မျှ ပြူမလာသေး။ သို့ကြောင့် ကန်သင်းများမှာ မွဲအိုနေသည့်နည်းတူ လယ်ကွင်းကြီး တစ်ခုလုံးမှာလည်း ခြောက်ကပ်ကပ်ကြီး ရှိနေတော့သည်။
မုန်းမြောင်းရေသည် ညင်သာစွာ စီးဆင်းနေ၏။ ဝါတာကွတ်များမှ ရေစီးရေဝင်သံသည် လယ်သမားတို့၏ နှလုံးသွေး လှည့်ပတ်သံပင်ဖြစ်သည်။ မြောင်းပေါင်တွင် တံလှပ်များ တရိပ်ရိပ်ပြေးနေသည်။ သည် တံလှပ်လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အမှိုက်များ ဝဲလှည့်ပြေးလွှားနေလေသည်။
••••• ••••• •••••
၂
ရီးကျီးဒန်သည် ပြေကျစ ထဘီရင်ရှားကို ဘယ်လက်ဖြင့် ထိန်းညှပ်ထားရင်း ဓားကိုကိုင်ထားသော ညာလက်ဖျံဖြင့် နဖူးမှချွေးကို သုတ်၏။ တွန့်ရွနက်ကြောသော သူ့အရေခွံများတွင် ချွေးသီးဖြင့် အိုင်နေသည်။ သူသည် နောက်ထပ် နွားစာစဉ်းရန်ပင် ဆက်လက် မလှုပ်ရှားရဲအောင်ဖြစ်နေ၏။ နန်းတိုင် ကြားထဲသို့ ဘယ်လက်ဖြင့် ကောက်ရိုးဆုပ်ကို ထိုးသွင်းပေးကာ ညာလက်ဖြင့် ခုတ်ချခြင်းသည် မည်သို့မျှ အားမစိုက်ရသော၊ မပင်ပန်းသော အလုပ်ဖြစ်ငြား၊ ယခု ကြီးစွာ လှုပ်ရှားရသော အလုပ်ဖြစ်နေပြီ။ တစ်ချက်လှုပ်လိုက်တိုင်း ချွေးက ပြိုက်ခနဲ ပြိုက်ခနဲ ကျသည်။ ပါးစပ်ထဲ ဝင်ပါစေ အကြောင်းမဟုတ်၊ ကိုယ်အနှံ့ စီးပါစေ ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ မျက်လုံးထဲ ဝင်သောအခါတွင်ကား မခံနိုင်အောင် စပ်သည်။ သို့ကြောင့် ကောက်ရိုးဆုပ်ကိုရော ဓားကိုပါ ချထားလိုက်ပြီး မျက်နှာကို ထဘီစဖြင့် သုတ်သင်သည်။ သည်အခိုက် အိမ်အောက်မှ မြေးတွေ စီခနဲအော်လျက် ပြေးထွက်လာကြ၏။
“ဟဲ့ ကလေးတွေ၊ နေပူထဲ မထွက်နဲ့ဆိုတာ ဘယ်နှခါ ပြောရမလဲဟင်၊ ငါ ဓားနဲ့ ပစ်လိုက်ရမလား”
မျက်စိက စပ်စပ်နှင့် လှမ်းအော်ရသေး၏။ ဆက်၍လည်း “ဒီမှာ ပူရအိုက်ရတဲ့အထဲ သူတို့က တစ်မှောင့်” ရေရွတ်မိသည်။
သို့ဖြစ်ငြား ကလေးများ ငြိမ်ဝပ်မသွား။ “ဘ ပြန်လာပြီဟေ့... ဘ ပြန်လာပြီကွ” အော်ကာ လမ်းဘက်သို့ ပြေးထွက်လာကြကာ ရီးဆေးရိုး လက်ထဲမှ ထမင်းထုပ်နှင့် ရေချိုင့်ကို ပြေးဆွဲကြသည်။
“ဟဲ့... နွားကန်လိမ့်မယ်၊ ဖယ်ကြစမ်း။ ဟဲ့.... ဖယ်စမ်းဆိုနေ”
“နေပူကြီးမှာ ပြန်လာရသလားတော်”
ရီးကျီးဒန် ထိုင်ရာမထ ဆီး၍အပြစ်တင်၏။
“နေခိုစရာ အရိပ် မရှိဘူးဟ။ ရေ ကလည်းပူ၊ နေ ကလည်း ပူနဲ့အေ၊ ကြာရင် ပျိုးခင်းတွေတောင် သေကုန်မှာ စိုးရသဟေ့”
ရီးဆေးရိုးလည်း အရိပ်ကောင်းကောင်းတွင် ပစ်လှဲချင်နေသည်။ သို့ပေမဲ့ မလှဲနိုင်သေး။ နွားနှစ်ကောင်ကို ကြိုးလျှော့လွှတ်လိုက်ကာ ထယ်ကို မန်ကျည်းပင် ပင်စည်တွင် ကပ်ထောင်ရသေးသည်။ ထိုအခါ ရီးကျီးဒန်လည်း ထိုင်မနေသာတော့။ စဉ်းပြီးသား ကောက်ရိုးကို ခြင်းကြားတောင်းဖြင့် ကျုံးပြီး နွားတင်းကုပ်တွင်း ဝင်လာရ၏။ တင်းကုပ်ထဲတွင် နွားစာ မရှိသေး။ ရေမူ နွားစာခေါင်း ပြည့်လုမတတ်ရှိသည်။ နွားနှစ်ကောင်သည် သွန်းလောင်းလာသော နွားစာကို မတို့၊ ရေကိုသာ ခေါင်းစိုက်လျက် စုပ်သောက်နေကြ၏။
“ဗျို့... ရီးဆေးရိုး”
ကျော်ဇင်ဦးအသံ ဖြစ်သည်။
ရီးဆေးရိုး လှည့်ကြည့်ရုံသာ ကြည့်၏။ မထူး။ ကျော်ဇင်ဦးအပြင် နောက်ထပ် သုံးလေးယောက် ပါသေးသည်။ တစ်ယောက်၏ လက်ထဲတွင် ဒန်မောင်းထောင်ခွက်ကြီးနှင့်။
“လွန်ဆွဲကြမလို့ဗျို့၊ ပိုက်ဆံကလေး ဘာလေး ထည့်ဖို့”
“လွန်ဆွဲတာနဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ ဘာဆိုင်လဲဟ၊ လွန်ဆွဲတာ ဆွဲပေါ့”
“လွန်ဆွဲတာ ဆွဲမှာပါပဲကွာ၊ သို့သော်လည်း ဧည့်ခံဖို့ကိစ္စဝိစ္စတွေ၊ ငှက်ပျောပွဲ၊ အုန်းပွဲတွေ ဝယ်ဖို့ ရှိသေးသကိုးကွ”
ရီးသာဒွန်း ဖြစ်သည်။
“သြ... မင်းလည်း ပါသကိုး၊ မင်းပါရင် ပျက်ပါပြီကွာ”
ရီးသာဒွန်းသည် ခါတိုင်းနှယ် မဆဲ၊ ပြုံးရုံသာ ပြုံးနေပြီး “ပိုက်ဆံလည်း ထည့်၊ လွန်ပြင်တဲ့ နေရာမှာလည်း လာပြီးကြည့်ပါဦးကွ” ပြောသည်။
ရမ်းဘိုကုန်းတွင် လွန်မဆွဲသည်မှာ ကြာပြီ။ ကြာဆို သမီးဦး၏ အသက် ရှိမည် ထင်သည်။ သည်အခါ လွန်ဖွဲ့ပုံ၊ လွန်ခေါင်းဆက်ပုံတို့ကိုပင် မေ့သလောက် ရှိနေပြီ။ မေ့ပင်မေ့သော်ငြား လွန်ကို လွန်နှင့် တူအောင် ဆွဲမည်ဆိုလျှင် ပြင်တတ်ဆင်တတ်သူ များများစားစား မရှိ။ ရီးဆေးရိုးနှင့် ရီးသာဒွန်းပဲ ရှိတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ခံရင်း မေးရ၏။
“ဘယ်တော့လဲကွ... မင်းဟာက”
“နက်ဖြန် ဆွဲမှာကွာ၊ ကနေ့ အသင့်ဖြစ်အောင် ပြင်ထားရမှာပေါ့ ညနေ... ညနေ”
ရီးသာဒွန်းတို့ ထွက်သွားလျှင် တင်းကုပ်ထဲမှာပင် ရီးဆေးရိုးထိုင်သည်။ နွားချေးနံ့၊ နွားသေးနံ့ နံသည်မှ အပ အိမ်ရိပ်၊ မန်းကျည်းပင်ရိပ်တို့ကြောင့် နွားတင်းကုပ်ထဲမှာ နေသာထိုင်သာရှိ၏။
“ဘယ်လောက် ထည့်လိုက်လဲဟ”
“တစ်ကျပ်”
ပြောင်းဖူးဖက်ဆေးလိပ် မီးညှိပြီး လာပေးသော ရီးကျီးဒန်ကို ဆီးမေးပြီး ရီးဆေးရိုး အံ့သြသွား၏။
“တစ်ကျပ်ကြီးများတောင်ဟာ”
“အိုတော်… မများပါဘူး၊ များတော့ကော ဘာဖြစ်လဲ”
ဝတ်ကျောင်းပြင်ရန်၊ ကင်းတဲဆောက်ရန်၊ ရွာတံခါးပြင်ရန် စသော ကိစ္စများတွင် ရီးကျီးဒန်သည် ရှောရှောရှူရှူ မရှိသည်က များ၏။ မြောင်းတာတူး လုပ်အားပေးရစဉ်က ခရီးစရိတ် ထည့်ရခြင်းအတွက် စကားစပေါ်တိုင်း ပြောမဆုံး။ သို့သော် လွန်ဆွဲရန် အတွက်မူ လက်သွက်ရုံမက တစ်ကျပ်ကိုပင် မများပါ ပြောနေသေး၏။ မိုးမရွာခါမှ နေရော့၊ မိုးရွာစေလိုသော ရီးကျီးဒန်ဆန္ဒကား သည်တစ်ချက်ဖြင့် ထင်ရှားချေပြီ။
“ဘ… ဘာလုပ်ကြမှာတဲ့လဲဟင်”
အကြီးဆုံး မြေးမသည် ရီးဆေးရိုး ဘေးတွင် ဒူးထောက်ထိုင်လာရင်း မေးသည်။
“လွန်ဆွဲကြမလို့တဲ့ မိန်းကလေးရဲ့”
မကြည်တို့သည် ကျောင်းအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်သော လွန်ဆွဲပွဲများကို မြင်ဖူးသူဖြစ်သဖြင့် လွန်ဆွဲပုံကို သိသည်။ သိသည့်အလျောက် “သမီးတို့လည်း ပါမယ်နော် ဘ” ဟု ဝမ်းသာအားရ ပြောလေ ၏။
“လူကြီးတွေ ဆွဲကြမှာ မိန်းကလေးရဲ့၊ ကလေးတွေ ပါလို့ ဘယ်ဖြစ်မလဲ”
ရီးဆေးရိုး အေးဆေးစွာ ဖြေသော်ငြား ရီးကျီးဒန်မူ မျက်စောင်းကလေးနှင့် အငေါ့ကလေးနှင့်။
“ဟင်း.. လွန်ညပ်လို့ သေသွားမယ်။ ညည်းတို့ မပြောနဲ့၊ လူကြီးတွေတောင် လူနင်းခံရရင် မသက်သာဘူး။ ပါပေါ့အေ၊ ညည်း မပါရင် ဖြစ်မှ မဖြစ်ဘဲ”
သို့သော် ငတက်ပြားမက ကပ်မေးသောအခါတွင်မူ ရီးကျီးဒန်မှာ ပျော်လျက်ရွှင်လျက်၊ တစ်မျိုး။
“အမေကြီး၊ ဘာလုပ်ကြမှာလဲဟင်”
“လွန်ဆွဲမှာအေ့၊ ညည့်ဘက အရင်တုန်းက လွန်မင်းသား၊ အကကောင်း၊ အဆိုကောင်း”
“ဟုတ်လား ဘ”
ရီးဆေးရိုးသည် ခွက်သောပါးကြီး ပိုခွက်အောင် မြိန့်မြိန့်ကြီး ပြုံးနေလေ၏။ မည်သို့မျှကား မပြော။
“လွန်မင်းသားဆိုတာ ဘာလဲဟင် အမေကြီး”
ငတက်ပြားမသည် ဘထံမှ စကားမရသောကြောင့် အမေကြီးဘက်သို့ ပြန်လှည့်လာ၏။
••••• ••••• •••••
“ဒီလိုအေ့”
မြေးမအား ပြောမည့်စကားကို မဆက်နိုင်သေးဘဲ ရီးကျီးဒန်မှာ ခင်ပွန်းသည်အား လှည့်မေးလိုက်ရသေးသည်။
“တော် လွန်မင်းသား လုပ်တာ စိန်အိ လွန်ညပ်တဲ့ နှစ်က မဟုတ်လားဟင်.. ကိုဆေးရိုး”
“မမှတ်မိတော့ပါဘူးဟာ၊ လွန်မင်းသားလုပ်တာ တစ်နှစ်တည်းမှ မဟုတ်တာ၊ သုံးလေးနှစ် ဆက်တိုက်”
ရီးကျီးဒန့် မျက်နှာကြီးမှာ ပြုံးနေသည်။ သည်ပြုံး ရွှင်သောမျက်နှာကြီးသည် မြေးများဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း လှည့်လာ၏။
“လွန်မင်းသားဆိုတာ ဘာလဲဟင် အမေကြီး”
“လွန်ဆွဲတဲ့ လူတွေ ပျော်အောင် ဟန်နဲ့ ပန်နဲ့ သီချင်းဆိုရတာပေါ့ အေရယ်။ အမယ်... ညည်းတို့ ဘက ဘော်ကြယ်ဘောင်းဘီနဲ့၊ ပိုးပုဆိုးနဲ့၊ ခေါင်းပေါင်းနဲ့ ဆိုတော့ လူချော တော်ရဲ့”
ထိုအခါ ရီးဆေးရိုးလည်း ပြုံးပြုံးကြီး ငေးနေသည်။ မြေးတို့သည် အမေကြီးတို့ခေတ်က လွန်ဆွဲပုံမျိုးကို မြင်ဖူးရန်ဝေးစွ၊ ကြားပင် မကြားဖူးချေ။ သို့အတွက် ရီးကျီးဒန်ဘေးသို့ ဝိုင်းအုံလာကြသည်။
“ဟိုတုန်းကတော့ လက်မောင်းလောက် ‘လွန်’ လိုချင်ရင် အနောက်တောကို မနက် သွားခုတ်၊ ညနေ ပြန်ရောက်ကြတာပဲ။ လွန်ခုတ်သွားတဲ့ အဖွဲ့ကို မုန့်တွေ ကြော်ပေးလိုက်ကြ၊ လွန်ခုတ်တဲ့ အဖွဲ့ကလည်း အတီး အမှုတ်တွေနဲ့ပေါ့။ အခုတော့ တောပြုန်းပြီး လွန်နွယ် ကောင်းကောင်း လိုချင်လို့တောင် ရှာရ မလွယ်တော့ပါဘူး အေတို့ရယ်”
“ဘ အကြောင်း ပြောပါဦး အမေကြီးရဲ့”
သူ့ကို အမေကြီး မျက်နှာကြော မတည့်မှန်းသိငြား မေကြည် မနေနိုင်။ ဝင်ပြီး ပြောမိ၏။
“အဲဒီ ခုတ်လာတဲ့ လွန်နွယ်တွေကို တစ်ချောင်း အတောင်တစ်ရာစီ ရအောင် လေးငါးခြောက်ချောင်းလောက် ဆက်တာပေါ့။ ပွဲငယ် ဆိုရင်တော့ လွန်တွေကို ပုခက်ဖွဲ့ပြီး ညောင်ရေအိုးတွေ၊ ကန်တော့ပွဲတွေ တင်ရသအေ့။ ရွာတွေ ချိန်းပြီး ဆွဲတဲ့ ပွဲကြီးမျိုးကျတော့ လှည်းဘီး လေးဘီးတပ်ထားတဲ့ စင်ပေါ်မှာ ဆိုင်းကို တင်ပြီး တစ်ဖက်ကို လွန်သုံးချောင်းစီ တပ်ပြီး ဆွဲကြတာကိုး။ ဆိုင်းက ဗိန်းဗောင်းတီးပေးတော့ ဆိုင်းပါတဲ့ စင်ကြီးဟာ ဟိုဘက် ရောက်လိုက်၊ ဒီဘက် ရောက်လိုက်နဲ့”
“ပျော်မှာပဲနော် မေကြီး”
မေကြည့်အောက်က ခင်မောင်ငြိမ်းနှင့် ငတက်ပြားမ အထက်မှ ခင်ခင်ကြီးတို့ ခုန်ဆွခုန်ဆွ လုပ်ကြသည်။
“ပျော်လည်း ပျော်၊ ရန်လည်း ဖြစ်ကြပေါ့အေ။ လွန်ဆွဲတဲ့လူတွေ ကိုယ့်ဘက်က ပါမသွားအောင်၊ သစ်ပင်မှာ ချည်မထားအောင်၊ သစ်ငုတ်မှာ ပတ်မထားအောင် လိုက်ပြီးကြည့်ရတဲ့ ‘လွန်ဆော်’ ဆိုတာ ရှိသေးသအေ့။ သူ့ခမျာ ပင်လည်း ပင်ပန်းသေး၊ အဆဲလည်း ခံရသေး”
“ဘ ကျတော့ကော”
“လွန်မင်းသားကတော့ အဆဲမခံရဘူးအေ့၊ အားလုံးရဲ့အချစ်တော်ပဲ။ ဘာတဲ့...တော် ဆိုတဲ့ တေးချင်းတွေလေ”
“မမှတ်မိတော့ပါဘူးဟာ”
အမှန်ပင် ရီးဆေးရိုး မမှတ်မိတော့ပါ။ ရီးကျီးဒန် မမေးမီကတည်းက သူ စဉ်းစားသည်။ သို့သော် တစ်ပုဒ်မျှ မပေါ်လာ။
“အဲ တစ်ဖက်နဲ့ တစ်ဖက် စောင်းမြောင်းပြီး ကိုယ့် ဒိုးပတ်ဝိုင်း၊ ကိုယ့် အိုးစည်ဝိုင်းနဲ့ ဆိုတာတွေလည်း ရှိသေးတယ်အေ့။ အဲ... ဘာတဲ့... အဲ... ဖားတုလို့ ခရုခုန်၊ နင်တို့ လုပ်ပုံ ကြည့်ကြပါဦး။ ခြင်းကြားကြီးနဲ့ ရေကိုယူ၊ အိုးတူလို့ ပါနိုင်ရိုးလား”
“ဆိုပါဦး အမေကြီးရ”
“ညည်းတို့ဘ ဆိုတဲ့ တေးချင်းတစ်ပုဒ်က လွန်နွယ်သွားခုတ်တဲ့လူကို မိန်းကလေးက မှာတဲ့ပုံပေါ့လေ။ ဘာတဲ့... အဲ... ရွှေလွန်ကြီးတော် ခုတ်ရာဝေး၊ ပျို့မောင်ထွေးတဲ့ မောလိမ့်မယ်၊ အမောပြေ၊ ဆင်သင့် ပါလာပေတဲ့ နမ်းပါလေ ပျိုတို့ခေါင်းက မွှေးနေကျ ပန်းပေါင်းတဲ့။ နောက်ပြီးတော့ ... ရွှေလွန်ရတနာ ဖြူပြာညက်၊ ခိုင်အောင်ဆက်ပါ့ မောင်ကြီးရှင်၊ ခိုင်အောင် ဆက်ရင် နိုင်အောင် ဆွဲမယ်၊ တို့လွန်ရွှေဝါ သံတိုင်ခဲ၊ ယိမ်းပါရပဲ တဲ့”
ထိုအချိန်တွင် တပြုံးပြုံး ဆေးလိပ်မှိန်းနေသော ရီးဆေးရိုးမှာ မှေးသီသော မျက်လုံးများပင် ဝင်းလက်လာကာ “အေး ဟုတ်တယ်၊ ခုမှ သတိရတယ်ဟ” ပြော၏။
“ဆိုစမ်းပါဦးတော်၊ ကျုပ်လည်း ဒါပဲရတော့တယ်”
“ရတနာလွန် လမ်းမမှာဆင်၊ ဒူးကျွံအောင် ရွာ လိုက်ပါ့၊ တိမ်တိုက်က မိုးတဲ့။ တိမ်တိုက်က မိုးဖြူ၊ လေသွေးလို့ယူ၊ အပျိုဖြူ ဖန်တကောင်းနဲ့ မိုးရွာ ဆုတောင်းတဲ့”
မြေးများ ခုန်ဆွခုန်ဆွ ဖြစ်ကြသည်တွင် ရီးကျီးဒန် အချစ်တော် မိမိထွေးက “အပျိုဖြူဆိုတာ အမေကြီး ပေါ့နော် ဘ” ဟု မေးလိုက်ရာ အဘိုးကြီး အဘွားကြီးမှာ သွားဖုံးမည်းကြီးတွေ ပေါ်လာအောင် ရယ်မောကြလေ၏။
••••• ••••• •••••
၄
နောက်တစ်နေ့ လွန်ပွဲက ရီးဆေးရိုးတို့ ကာလသား တန်းက လွန်ပွဲလောက် မခမ်းနားပါ။ မကြီးကျယ်ပါ။ လွန်နွယ်နှစ်ချောင်းကို ပူးပြီး ရမ်းဘိုကုန်းသူနှင့် ရမ်းဘိုကုန်းသားတို့ ရွာလယ်လမ်းတွင် အားစမ်းကြသည့် ပွဲသာဖြစ်၏။ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း ဆွဲလျှင် မြောက်ပိုင်းသားတွေ မည်သည့်ဘက်မှ ပါမည်နည်း။ မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်း ဆွဲသော် အလယ်ပိုင်းမှာ အနေခက်ကာ...
ဟိုဘက်ကလည်း ပါချင်ချင်
ဒီဘက်လည်း ပါချင်ချင်
ကိုဆေးရိုး ဂလန့်ဂျင် (ကန့်လန့်ချင်)
ဂလန့်ဂျင်လမ်းမှာထား
လူတိုင်းနင်းလို့သွား။
စသည်ဖြင့် အစောင်းအချိတ် ခံရဦးမည်။ သည်မျှသာမကသေး ဟိုဘက်ပိုင်း သည်ဘက်ပိုင်း စိတ်ဝမ်းကွဲပြီး
ပြိုင်မယ်လို့လာ
ဟိုဘက်ရွာက ကိုလူဝါ
ထွက်ပါတော့လား။
မပြိုင်နိုင် ဟိုရွာသား
ပြေးတော့မှာလား။
ထဘီနား ရေသီလန်
ဆယ့်လေးကျပ်တန်၊
ကိုဆေးရိုး ငိုလို့တောင်း
ရော့ဟဲ့ ခေါင်းပေါင်း။
ရှုံးချက်ကယ်နာ
လူမို့သာ နေရတော့၊
လိပ်ဖြစ်ရင် သူ့ဖင်ထဲ၊
ခေါင်းဝင်လိမ့်လေး။
တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် မခံချင်အောင် စမည်၊ ဆိုမည်၊ ထိုအခါ တစ်ဖက်ကလည်း ...
ထဘီကျွတ်လို့ လွှတ်လိုက်တယ်
နိုင်ပြီရယ်လို့ မှတ်ကြသလား၊
နင့်ဘိုးက ငဖျင်းကောင်
နင့်မောင်က ငလက်တို
အရှက်ပို ဝေးရာရှား
တစ်သက်ကို ကြွေးပြေပါ့မလား။ ။
စသည် စသည်တို့ဖြင့် ပြန်လှန်ချေပသော် ရန်ပင်ဖြစ်နိုင်သေး၏။
ယခုသော်ကား မိန်းမတစ်ဖက်၊ ယောက်ျားတစ်ဖက်မို့ ရန်ဖြစ်စရာ မမြင်။ စိတ်ဝမ်းကွဲစရာ မရှိတော့။ တစ်ရွာလုံး ဖုန်တထောင်းထောင်းနှင့် ကျွက်ကျွက်ညံနေသည်။ ခွေးတွေကလည်း အထူးအဆန်း လုပ်ကာ ဟောင်၏။ ကလေးတွေကလည်း တဟေးဟေး တဟားဟားနှင့် ဝင်ဆွဲရာ သူတို့ကို နှင်ရသည်မှာ တစ်မှောင့်။
“ကလေးတွေ နောက်ဆုတ်ကြ... နောက်ဆုတ်ကြ၊ နင်းမိရင် အလျော်မရဘူး၊ နောက်ဆုတ်”
လွန်ခေါင်းက ကျော်ဇင်ဦး၊ လွန်ဆော်နှစ်ယောက်မှာ ရီးသာဒွန်းနှင့် ရီးဆေးရိုး။ ပြောရ အော်ရလွန်းသဖြင့် အသံပင် ပြာနေပြီ။ မိန်းမတွေဘက်တွင် ရီးကျီးဒန်တို့ သားအမိသာမက မလှမေပင် ကလေး ပစ်ထားခဲ့ပြီး ဝင်ဆွဲ၏။
“ဆွဲထား.. ဆွဲထား၊ ဗဟိုစည်း မရောက်မချင်း မရှုံးဘူး”
စလိုက်သည်နှင့် မိန်းမတွေမှာ ယောက်ျားတွေ ဘက်သို့ တရွတ်တိုက် ပါသွားတော့သည်။ သို့ဖြစ်ငြား တစ်တောင် တစ်လံ သာရုံဖြင့် မနိုင်။ ဝတ်ကျောင်း၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိသော မိန်းမတွေ၊ ဝတ်ကျောင်း မြောက်ဘက်သို့ ပါလာရမည်။ သို့ကြောင့် ရီးဆေးရိုး အော်သည်။
“တောင့်ထား... ဆွဲထား၊ ဟုတ်ပြီ... ဟုတ်ပြီ”
“လွန်ဆော်က ဘက် မလိုက်ရဘူးလေ”
လွန်ခေါင်းကျော်ဇင်ဦး လှမ်းပြီး သတိပေးသည်။
“အေးပါကွာ အေးပါကွာ”
လွန်ဆွဲမှုတွင် ပြောခွင့်မရှိ ဆိုသောကြောင့် ရီးဆေးရိုး တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောစရာလမ်း ရှာပြန်၏။
“ဟဲ့... ကျီးဒန် ထွက်တော့ဟ၊ နင်မောနေပြီ”
မြောက်ဘက်သို့ ယိမ်းသွားသော လွန်သည် တောင်ဘက်သို့ ဟေးခနဲ ဝါးခနဲ ပါလာပြန်သည်။ ရီးကျီးဒန်သည် အားနှင့်မာန်နှင့် ဆွဲနေ၏။
“ကျီးဒန်… ထွက်၊ ထွက်”
ပါးစပ်မှ ပြောမရသဖြင့် အတင်းဝင်ဆွဲသည်။
“အဘကလည်း လူတစ်ယောက် လျော့သွားအောင် လုပ်ပြီ”
“လွန်ပွဲလည်း ပြီးရော၊ မသာလည်း တန်းပို့ နေရမှာစိုးလို့ဟ”
ရီးကျီးဒန်မှာ အတော်ဟိုက်သွား၏။ သူ့ကိုယ်သူလည်း သိသဖြင့် ဝင်မဆွဲဘဲ ဘေးမှ အားပေးသည်။ ထဘီကျွတ်သူ ဝတ်ပေး၊ ဘီးပြုတ်သူ ကောက်ထား စသည်ဖြင့်...။
လွန်ပွဲမှာ တစ်နာရီမျှ အဖြေမထွက်ဘဲ ရှိနေ၏။ မိန်းမက သာလိုက်၊ ယောက်ျားက သာလိုက်ဖြင့်။
ရီးဆေးရိုးသည် ဖျတ်ခနဲ စနေထောင့်ဆီ လှမ်းကြည့်၏။
"ဆွဲပေး.. ဆွဲပေး... မိုးသားတွေ တက်လာပြီကွ”
သူ လူးလာခေါက်တုံ့ အော်နေစဉ် မိန်းမတွေ မြောက်ဘက်သို့ ပါသွားလေ၏။ ဆယ်တောင်ခန့် တောက်လျှောက်ပါသွားပြီးမှ တဖြည်းဖြည်း ဆွဲယူသည်။ ပြန်ထိန်းနိုင်သည်။
“ကန်ဆွဲ တအားကန်ဆွဲ” ရီးကျီးဒန် အော်ပေးသည်။
ယောက်ျားတွေ အားနည်းလာပြီ။ သည်အချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ တအားဆွဲရာ ယောက်ျားတွေ မထိန်းနိုင်ဘဲ ပါလာသည်။ သတ်မှတ်ထားသော ဝတ်ကျောင်းကို လူကုန် ကျော်လုလုအရှိတွင် ကျော်ဇင်ဦး ကုန်းအော်၏။
“မလွှတ်နဲ့… မလွှတ်နဲ့.. တအားဆွဲ”
ယောက်ျားတွေ လွှတ်ပစ်လိုက်လျှင် မိန်းမတွေ ထွေးခနဲ ပြိုလဲကုန်မည်။ ကိုင်ရိုက်သည်ထက် နာမည်။ မသေသော်မှ လေးငါးဆယ်လောက် ကျိုးပဲ့မည်မှာ အသေအချာ။ ယောက်ျားတွေသည် လွှတ်မပစ်ရုံမက အသာကလေး မှေးလိုက်လာရာက ဝတ်ကျောင်း လွန်ခါနီးတွင် တအားဆောင့်ဆွဲကာ တအား ဆွဲပြေးတော့သည်။ မိန်းမတွေ တရွတ်တိုက် ပါသူက ပါ၊ လဲသူ လဲ၊ ကွဲသူ ကွဲ၊ အော်သူအော်နှင့် အရှုံးကြီး ရှုံးသွားလေ၏။
“ငါတို့ဘက်က နိုင်နိုင်၊ ရွှေဖလားနဲ့ ကြက်သားကိုင်ကွ၊ ဟေး နိုင်တယ်ဟေ့... နိုင်တယ်ကွ”
ယောက်ျားတွေ အော်ဟစ်ခုန်ပေါက် ပျော်မြူးနေကြစဉ် မိန်းမတွေမှာ သူ ပေါ့လို့၊ ငါ သတိမရှိလို့ စသည်ဖြင့် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အပြစ်တင်ကာ ရန်ဖြစ်ကြလေ၏။
“အိုဟာ.. ရှုံးရှုံးနိုင်နိုင် မိုးရွာတာ ပဓာနပါ”
ရီးဆေးရိုးက ဝင်ရောက် ဖျန်ဖြေ စကားဆိုသည်တွင် ဝတ်ကျောင်းရှေ့မှ ရပ်ကြည့်နေသော ကိုကိုကြီးgက လှမ်းပြော၏။
“ဘကလဲ.. လွန်ဆွဲရင် မိုးရွာရမယ်လို့ဗျာ။ မိုးသားမိုးတိမ်နဲ့ တောရိပ်တောင်ရိပ်နဲ့တွေ့မှ မိုးရွာတာပါ။
စတုတ္ထတန်းကျောင်းသားကလေးက သည်သို့ ကောက်ကာငင်ကာ ပြောလိုက်သည့်ခဏတွင် လွန်ရှုံးသဖြင့် စိတ်တိုနေသော မချောစိန်၏ လက်ချောင်း အကွေးများသည် ကိုကိုကြီး၏ ခေါင်းပေါ်သို့ ဒေါင်ခနဲ ရောက်ရှိသွားလေ၏။
“လူကြီးတွေထဲ ဘာဝင်ရှုပ်တာလဲ၊ သွား... အိမ်ထဲကို”
ကိုကိုကြီးသည် ခေါင်းကလေး ပွတ်ရင်း ဝတ်ကျောင်းဘေးမှ ငိုမဲ့မဲ့နှင့် ဖယ်ခွာသွားတော့သည်။
▢ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း
📖 ကိုဆေးရိုး ပေါင်းချုပ်
