❝ မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်းသို့ တစ်ခေါက် ❞
( နတ်နွယ် နှင့် တွေ့ဆုံပေးခြင်း )
‘ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ’ ၊ ‘ တံခွန်တိုင်မောင်နှမများ ’ စတဲ့ ပင်ကိုရေး စာအုပ်တွေ ၊ ဘာသာပြန် စာအုပ်ပေါင်း များစွာနဲ့ စာချစ်သူများ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးဖြစ်တဲ့ ဆရာနတ်နွယ် နဲ့ တွေ့ဆုံပေးဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ် ။
ဆရာ ရေးခဲ့တဲ့ ဝတ္ထုတွေ ထဲက ‘ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ’ ကို ဂန္ထဝင်စာပေရယ်လို့ စာပေညာရှင် အများစု က သတ်မှတ်ကြတာမို့ ဆရာနဲ့ ပထမဆုံး ဆွေးနွေးမိတာက ဂန္ထဝင် စာပေ ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ပါပဲ ။
••••• ••••• •••••
“ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ကို ဂန္ထဝင်စာပေရယ်လို့ စာပေပညာရှင် အများစုက သတ်မှတ်ကြပါတယ် ။ ဂန္ထဝင် ဝတ္ထု ဆိုတာ ဘယ်လို အင်္ဂါရပ်တွေနဲ့ ညီရမယ်လို့ ဆရာ ယူဆပါသလဲ ”
“ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထု ဆိုတာ ပါဠိ နဲ့ တွဲထားတဲ့ စကားလုံးပဲ ။ မြန်မာလို သက်သက် ပြောမယ် ဆိုရင်တော့ သမိုင်းဝင် ဝတ္ထုပေါ့ ။ စာပေသမိုင်းမှာ စာရင်းဝင်တဲ့ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ် ၊ ဒါမှမဟုတ် စာပေသမိုင်းမှာ တင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ပဲပေါ့ ။ ဒါနဲ့ ကိုဝင်းငြိမ်းရေ ... ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ဝေါဟာရ အကြောင်း နည်းနည်းတော့ ပြောထားမှနဲ့ တူတယ် ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဝတ္ထုတွေကို ခွဲခြားတဲ့ နေရာမှာ ကာလ အပိုင်းအခြားအရ ‘ ဂန္ထဝင် ’ နဲ့ ‘ ခေတ်ပေါ် ’ လို့ ခွဲခြားလေ့ရှိပါတယ် ။ အင်္ဂလိပ် လိုတော့ Classic နဲ့ Modern ပေါ့ ။ ဂန္ထဝင် ဆိုတာကတော့ အတိတ်ကာလက ထွက်ခဲ့ပြီး ပျောက်ကွယ် တိမ်မြှုပ် မသွားဘဲ စာပေသမိုင်းမှာ တင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ဝတ္ထုတွေပဲ ပေါ့ ။ ခေတ်ပေါ် ဆိုတာ ကတော့ မျက်မှောက်ခေတ်မှာ ထွက်နေတဲ့ ဝတ္ထုတွေပေါ့ ။ အရင်တုန်းကတော့ ကာလပေါ် ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုလည်း သုံးခဲ့ကြတယ် ။ မျက်မှောက်ခေတ်မှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ခေတ်ပေါ် ဝတ္ထုတွေထဲမှာ တချို့က မထင်မရှားနဲ့ ပျောက်ကွယ် သွားကြတယ် ။ စံချိန် မမီလို့ ၊ ထူးထူးခြားခြား မရှိလို့ ၊ ပြည်သူလူထုက လက်မခံလို့ပဲပေါ့ ။ တချို့ကတော့လည်း ပေါ်ပင်လိုက်ပြီး ရေးတာမို့ အများကြိုက် ဝတ္ထု ဖြစ်ရတယ် ။ Best Seller ပေါ့ ။
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် တစ်ခု ကြားဖြတ်ပြီး ပြောရဦးမယ် ။ အများကြိုက် ဝတ္ထုတွေကို ကျွန်တော် ဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး ။ မြန်မာစာပေ မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ၊ ကမ္ဘာ့စာပေ မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အများကြိုက် ဝတ္ထု တွေဟာ ဒီလိုပဲ ရှိနေကြမှာပဲ ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ စာဖတ်ပရိသတ်မှာ အမျိုးမျိုး ရှိကြတယ် မဟုတ်လား ။ စာဖတ်ပရိသတ် အများစုဟာ စာဖတ်သက် နုကြသေးတယ် ။ စာကို အပျော်ပဲ ဖတ်ချင်ကြတယ် ။ ဒီတော့ အများကြိုက် စာပေ ဆိုတာ ရှိနေမှာပဲ ။ ဒီကမှ တစ်ဆင့် ရင့်ကျက်တဲ့ စာဖတ်သူတွေနဲ့ ရင့်ကျက်တဲ့ စာပေ ပေါ်ထွန်းလာရမှာပဲ ။
အဲ ... စောစောက စကားကို ပြန်ဆက်ရအောင် ။ ခေတ်ပေါ်ဝတ္ထု တွေမှာ တချို့ဟာ အဆင့်အတန်း မမီလို့ မထင်မရှားနဲ့ ပျောက်ကွယ်သွားရတယ် ။ အချို့က အများကြိုက်ဝတ္ထု ဖြစ်လာတယ် ။ တချို့ကတော့ အဘက်ဘက်က ဒါမှမဟုတ် တစ်ခုခု တစ်နေရာရာမှာ အထူးတလည် ကောင်းမွန်တာကြောင့် စာဖတ်သူတွေ အထူး ဂရုပြုစရာ ဖြစ်လာတယ် ။ စာပေဝေဖန်ရေး သမားတွေနဲ့ စာပေပညာရှင်တွေ ကလည်း ဝေဖန် အကဲဖြတ်လာကြတယ် ။ အဲဒီအခါမှာ အဲဒီ ဝတ္ထု ဟာ စာပေမှတ်တိုင် တစ်ခု ဖြစ်လာတယ် ။ အချိန်ကာလ ကြာလာတဲ့ အခါမှာ စာပေသမိုင်းမှာ စာရင်းဝင်လာတယ် ။ အဲဒီအခါ အဲဒီ ဝတ္ထုကို အသိအမှတ် ပြုကြရတယ် ။ ဆိုလိုတဲ့ သဘောကတော့ ထူးခြား ကောင်းမွန်တဲ့ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ဟာ အချိန်ကာလ တစ်ခုကို ဖြတ်ကျော်နိုင်တဲ့ အခါမှာ စာပေသမိုင်းဝင် ဂန္ထဝင်ဝတ္ထု တစ်ပုဒ် ဖြစ်သွားပါတယ် ။ လောလောဆယ်မှာတော့ သူ့ကို ခေတ်ပေါ်ဂန္ထဝင် ဝတ္ထု လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ် ။ Modern Classic ပေါ့ ။
ကောင်းပြီ ... ကိုဝင်းငြိမ်း မေးထားတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေကြည့်ရအောင် ။ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထု ဆိုတာ ဘယ်လို အင်္ဂါရပ်တွေနဲ့ ညီရမယ်လို့ ဆရာ ယူဆပါသလဲလို့ မေးထားတယ် ။
ကျွန်တော် စောစောက ပြောခဲ့တဲ့ အထဲမှာ ပါပါတယ် ။ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထု ဆိုတာဟာ စာပေသမိုင်းမှာ တင်ကျန်ရစ်ခဲ့ လောက်အောင် ကောင်းမွန်တဲ့ ဝတ္ထုမျိုးကို ဆိုလိုပါတယ် ။ အဲဒီလောက် ကောင်းမွန်ဖို့ ဆိုတာလည်း အဘက်ဘက်က ကောင်းမွန်မှ ဖြစ်ပါမယ် ။ ဒါမှမဟုတ် တစ်ခုခု တစ်နေရာရာမှာ ထူးခြား ကောင်းမွန်ရပါမယ် ။
ထပ်ပြီး ပြောရမယ် ဆိုရင်တော့ ဒီဝတ္ထုဟာ ခိုင်မာတဲ့ ဦးတည်ချက် တစ်ခု ရှိရပါမယ် ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ကို ဖတ်ပြီး စာရေးဆရာရဲ့ အယူအဆနဲ့ စာရေးဆရာရဲ့ ဆိုလိုရင်းကို ရှာရပါတယ် ။ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ကို ဖတ်ပြီး ဘာမှ နားမလည်ဘူး ဆိုရင် အဲဒီ ဝတ္ထုဟာ အလကားပါပဲ ။ စာရေးဆရာက ဘာ ဆိုလိုချင်မှန်း မသိဘူးလို့ အပြော ခံရရင် ဒီဝတ္ထု ဘာမှ အဓိပ္ပာယ် မရှိတော့ဘူး ။ နောက်တစ်ခုကတော့ ဒီ ဝတ္ထုဟာ ခေတ် တစ်ခု ၊ စနစ် တစ်ခု ၊ အယူအဆ တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် အကြောင်းအရာ တစ်ခုကို ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြနိုင်ရပါမယ် ။ ဒီနေရာမှာ ဝါးတားတား ၊ ဟိုနေရာမှာ ဝါးတားတား ဆိုရင် အလကားပါပဲ ။
နောက်ပြီးတော့ အဲဒီ ဝတ္ထုဟာ အခြေပြုထားတဲ့ ကာလ ၊ ဒေသ နဲ့ လုပ်ငန်းတွေဟာလည်း တိကျမှန်ကန်ရပါမယ် ။ ဒါမှ ဝတ္ထုဟာ အသက်ဝင်ပြီး လှုပ်ရှားနေပါလိမ့်မယ် ။
ဒီနောက်မှာတော့ ဝတ္ထု ရေးသားမှု အတတ်ပညာပိုင်း အရ ဇာတ်ဆောင်စရိုက် ပီပြင်ရမယ် ။ ဇာတ်အိမ် တည်ဆောက်မှု ခိုင်ခံ့ရအောင် ရေးသားဖွဲ့ဆိုမှု အားကောင်းရမယ်ပေါ့ ။
ဒါလောက်ဆိုရင် တော်လောက်ပြီနဲ့ တူတယ် ကိုဝင်းငြိမ်း ။ ဒါထက် များသွားရင် စာအုပ်ထဲက သဘောတရားတွေ ဖြစ်ကုန်လိမ့်မယ် ။ အမှန်အတိုင်း ပြောရရင်တော့ ကျွန်တော်တို့ စာရေးဆရာတွေဟာ များသောအားဖြင့်တော့ ကိုယ့်ဝတ္ထု ကိုယ် ကောင်းအောင် ကြိုးစားပြီး ရေးကြတာချည်းပါပဲ ။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူမှ ကိုယ့် ဝတ္ထုကို ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီး ဖြစ်အောင် ဘယ်နေရာ မှာ ဘယ်လို အင်္ဂါရပ်တွေ နဲ့ ညီညွတ်အောင် ဆိုပြီး ဇယားချ မျဉ်းပိတ်ပြီး မရေးကြပါဘူး ။ စာပေ အနုပညာမှာ ဒီလို လုပ်လို့လည်း မရပါဘူး ။ အရေးအကြီးဆုံး ကတော့ စာရေးဆရာရဲ့ ရိုးသားမှုနဲ့ ကြိုးစားမှုပါပဲ ”
“ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ကို ရေးဖို့ ဆရာ အချိန် ဘယ်လောက် ကြာအောင် ကြုးစားအားထုတ်ခဲ့ရပါသလဲ ”
“ ၁၉၅၆ - ၅၇ လောက် တုန်းက တော်လ်စတွိုင်း ရဲ့ ‘ စစ်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ’ ကို ကျွန်တော် ဖတ်ရတယ် ။ တက္ကသိုလ်ကျော့ရှင်း ဆီက ငှားဖတ်တာပဲ ။ ရက်နှစ်ဆယ်တိတိ ဖတ်ရတယ် ။ အဲဒီ ဝတ္ထုကြီးကို ဖတ်ပြီးတဲ့ အခါမှာ ငါလည်း ဒီလို ဝတ္ထုကြီးမျိုး တစ်ပုဒ်လောက် ရေးကြည့်ရရင် ကောင်းမှာပဲလို့ စိတ်ကူးမိခဲ့ပါတယ် ။ တစ်ခါ နောက်ပိုင်းမှာ ‘ ဇော့တော့ယက်စကီး ’ ရဲ့ ‘ ကာရာမတော့ ညီအစ်ကိုများ ’ စတဲ့ ကမ္ဘာ့ ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီး တွေကို ဆက်ဖတ်ရတဲ့ အခါမှာ သူတို့လိုပဲ ဇာတ်အိမ်ကြီးကြီး ၊ ဇာတ်ကောင်များများနဲ့ အကြောင်းအရာကြီး တစ်ခုကို ရေးချင်စိတ်တွေ ပိုပြီး ဖြစ်ပေါ်လာမိတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ဘာအကြောင်း ရေးမယ်လို့တော့ ခေါင်းထဲမှာ တိတိကျကျ မရှိသေးဘူး ။ အားကျမိတာပဲ ရှိတယ် ။
ဒီလိုနဲ့ တစ်ခါ ၁၉၆ဝ ပြည့်လောက်မှာ ‘ မစ်ခေးရှိုလိုကော့ ’ ရဲ့ ‘ တငြိမ့်ငြိမ့်ဒွန် ’ ကို ဖတ်ရပြန်တယ် ။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ ဘာအကြောင်း ရေးမယ်ဆိုတာ ခေါင်းထဲမှာ တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်မိတော့တယ် ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ‘ တငြိမ့်ငြိမ့်ဒွန် ’ ဟာ ကော့ဆက်လူမျိုးတွေ အကြောင်း ရေးထားတာ ဖြစ်တယ် ။ ပထမကမ္ဘာစစ်ရဲ့ အောက်တိုဘာ တော်လှန်ရေးကို အခြေပြုထားတယ် ။ ကော့ဆက်လူမျိုးတွေဟာ သတ္တိ ရှိတယ် ။ တိကျတယ် ၊ ပြတ်သားတယ် ။ ကြမ်းတမ်းတယ် ၊ ရိုးသားတယ် ။ သူတို့ ရဲ့ စရိုက်တွေကို ဖတ်ရတာ ကြက်သီး တဖိမ့်ဖိမ့် ထရတယ် ။ ဒီအခါမှာ ကျွန်တော် ကချင် တွေကို သတိရမိတယ် ။
ကျွန်တော်က မြစ်ကြီးနား ဇာတိ ဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်မှာ ကြီးပြင်းခဲ့ရတယ် ။ ကချင်လူမျိုးတွေရဲ့ စရိုက်ဟာ ရုရှားပြည် ကော့ဆက်တွေ လိုပဲ သတ္တိရှိတယ် ၊ ပြတ်သားတယ် ၊ ကြမ်းတမ်းတယ် ၊ ရိုးသားတယ် ။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းကို ရေးမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ် ။ အဲဒီ အချိန်မှာပဲ ပုံဂံစာအုပ်တိုက်က မြန်မာဝတ္ထုရှည်ကြီးတွေ ထုတ်ဖို့ အစီအစဉ် ရှိလာတယ် ။ ပုဂံ နှစ်လည်စာအုပ်တွေ ထွက်ဖို့ ခွဲတမ်းချကြတယ် ။ ကျွန်တော်လည်း ၁၉၆၆ ခုနှစ် နှစ်လည်အတွက် တာဝန် ယူလိုက်ပြီး ရေးထားဖို့ ပြင်ဆင်ရတယ် ။
ကချင်ပြည်နယ်ကို သွားပြီး ကွင်းဆင်းလေ့လာတာ ရှေ့မီ ၊ နောက်မီ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းတာ ၊ နိုင်ငံရေး ၊ စီးပွားရေး ၊ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့ ဆိုင်တဲ့ စာအုပ်တွေ စုဆောင်းရတာ ၊ ဖတ်ရတာ ၊ မှတ်စုထုတ်ရတာ ၊ မြေပုံကြမ်းတွေ ရေးဆွဲရတာ စုစုပေါင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြင်ဆင်ရတဲ့ အချိန် နှစ်နှစ် လောက် ရှိပါတယ် ။ ဒါက ပထမတွဲ အတွက်ပါ ။ ဒုတိယတွဲ အတွက် တစ်နှစ် ပြင်ဆင်ရပါတယ် ”
“ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းရဲ့ အစမှာ တော်လှန်ရေးကောင်စီ လက်ထက် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်သွားတာနဲ့ ဇာတ်လမ်း ဖွင့်ထားပါတယ် ။ ဆရာ အခု ရေးထားတဲ့ အပိုင်း နှစ် အထိက အင်္ဂလိပ် လက်ထက်မှာပဲ ရှိနေသေးတယ် ။ ဆက်ရေးဖို့ ရည်ရွယ်ချက် ရှိပါသလား ”
“ ဆက်ရေးဖို့ ရှိပါတယ် ။ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ကို စ မိရင်တော့ ဆုံးအောင် ဆက်ရေးရတော့မှာပေါ့ ။ အတွဲ ၃ ကို ကြေညာ ထားတာ ကြာပါပြီ ။ ဆယ်ဖောင်လောက်လည်း ရေးပြီး နေပါပြီ ။ အတွဲ ၁ ကို ၁၉၆၆ မှာ ထုတ်ပြီး အတွဲ ၂ ကို ၁၉၆၇ မှာ ထုတ်ခဲ့ပါတယ် ။ အခုဆိုရင် ခါးပြတ် သွားတာ ၁၆ နှစ်တောင် ရှိသွားပြီ ။ အတွဲ ၁ ထွက်ပြီးတဲ့ အချိန်တုန်းက ခင်ဗျား ဝတ္ထုကြီး ပြီးအောင် ဘယ်နှနှစ် ကြာမလဲလို့ မိတ်ဆွေတွေက မေးတော့ ကျွန်တော်က နောက်ခဲ့တယ် ။ မစ်ခေးရှိုလိုကော့ဟာ ‘ တောရိုင်းမြေ ’ ပထမတွဲ ကို ရေးပြီး ၁၅ နှစ် ကြာမှ ဒုတိယတွဲကို ရေးတယ်လို့ ။ အခု အတွဲ ၂ ထွက်ပြီးတာ ၁၆ နှစ် ဆိုတော့ စံချိန် ကျိုးသွားပြီပေါ့ ။
အခုတော့ နောက်အတွဲတွေကို ဆက်ထုတ်ဖို့ အစီအစဉ် လုပ်နေပါပြီ ။ ဒီလို ဝတ္ထုမျိုးကို ထုတ်ဖို့ အတွက် ထုတ်ဝေသူ ‘ လူမိုက် ’ တစ်ယောက်လည်း လိုအပ်တယ် မဟုတ်လား ။ အခုတော့ ‘ လူမိုက် ’ တစ်ယောက် တွေ့ ထားပါပြီ ။ အဆင်သင့်ရင်တော့ နောက်အတွဲတွေနဲ့ ပထမ ထုတ်ပြီး အတွဲ နှစ်တွဲကို တစ်ပြိုင်တည်း ထုတ်ဖို့ ရည်စူးထားပါတယ် ။ အတွဲ ၁ ကနေ ၅ အထိ ပေါ့ ။ ‘ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ’ ကို စ ရေးစဉ် ကတည်းက အကြမ်းဖျင်း ပိုင်းထားတဲ့ အတွဲတွေ ကတော့ အတွဲ ၁ မှာ ၁၈၈၄ က နေ ၁၉၀၀ ပြည့် ၊ အတွဲ ၂ မှာ ၁၉၀၁ ကနေ ၁၉၁၅ ၊ အတွဲ ၃ မှာ ၁၉၁၆ ကနေ ၁၉၄၂ ၊ အတွဲ ၄ မှာ ၁၉၄၂ ကနေ ၁၉၄၈ ၊ အတွဲ ၅ မှာ ၁၉၄၈ ကနေ ၁၉၆၃ ထိ ရေးဖို့ပါပဲ ”
“ ကျေးဇူးပါပဲ ဆရာ ။ ဒါလောက် များပြားတဲ့ ဇာတ်ဆောင်တွေရဲ့ စရိုက်တွေကို ဆရာ ဘယ်လို ဖန်တီးယူပါသလဲ ”
“ ဒါကတော့ ထုံးစံ အတိုင်းပါပဲ ။ စာရေးဆရာ တစ်ယောက်ဟာ ဇာတ်ဆောင်တစ်ယောက်ကို ဖန်တီးတဲ့ နေရာမှာ သူ သိဖူး ၊ မြင်ဖူး ၊ ကြားဖူးတဲ့ လူတွေ တစ်ယောက် နှစ်ယောက် ၊ လေး ငါးယောက်ကို ပေါင်းပြီး ဖန်တီးကြတာပါပဲ ။ ဆရာတက်တိုး ရဲ့ စကားနဲ့ ပြောရရင် ‘ ဇာတ်ပေါင်းစု ဇာတ်ဆောင် ’ ပေါ့ ”
“ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မှာ အဓိကဇာတ်ဆောင် တော်တော်များများရဲ့ စရိုက်များ ပြောင်းပြန် ဖြစ်လောက်တဲ့ အထိ ပြောင်းသွားတာ တွေ့ရပါတယ် ။ ဥပမာ - မောင်ရွှေဝါ ၊ ရွှေနီ ၊ နန်းရင် ၊ နန်းခင် ၊ လဗျဂမ် ဒီ ဇာတ်ဆောင်တွေရဲ့ စရိုက် ဖန်တီးမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာ့မှာ သီးခြား ရည်ရွယ်ချက်များ ရှိပါသလား ”
“ သီးခြား ရည်ညွှန်းချက် မရှိပါဘူး ။ လူတွေရဲ့ သဘာဝ ၊ လူတွေ ရဲ့ ပြောင်းလဲတတ်မှု ၊ ဒါမှမဟုတ် လောကကြီးရဲ့ ပြောင်းလဲတတ်မှုကို ဖော်ပြတာပါပဲ ။ ကိုဝင်းငြိမ်း လည်း တွေ့ဖူး ၊ မြင်ဖူးနေမှာပါပဲ ။ မနေ့က ဆိုးသွမ်း မိုက်မဲနေတဲ့ လူတစ်ယောက် ဟာ ဒီနေ့ အမြင်မှန်ရပြီး ကောင်းမွန်လိမ္မာ သွားတာ ။ မနေ့က သူတော်ကောင်း ယောင် ဆောင်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ ဒီနေ့ အရေခြုံ ကွာပြီး လူလိမ် လူကောက် တစ်ယောက် ဖြစ်သွားတာ ။ ဒါဟာ လောကရဲ့ သဘာဝပါပဲ ။ လူတွေဟာ သူတို့ တွေ့ကြုံ ဖြတ်သန်းရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေပေါ် မှာ မူတည်ပြီး အယူအဆနဲ့ အပြုအမူတွေ ပြောင်းလဲ တတ်ပါတယ် ။ ဘယ်သူ မှ အကြောင်းမဲ့ ပြောင်းလဲ သွားတယ်ရယ်လို့ မရှိပါဘူး ။ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း က ဇာတ်ကောင်တွေဟာလည်း ဒီသဘော အတိုင်းပါပဲ ”
“ ဆရာ့ဝတ္ထုတွေထဲက တော်တော်စောစောပိုင်းက ရေးခဲ့တဲ့ ‘ အပြာ ’ ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုကို ကျွန်တော် ဖတ်မိပါတယ် ။ ဒီဝတ္ထု မှာ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား မောင်လှမြင့် ဟာ ကျောင်းသူ ရွှေစင်ဦး ရဲ့ အချစ်ကို မရတဲ့ အတွက် ကျောင်းမတက် ၊ စာမေးပွဲ မဖြေ ၊ တေပေလေလွင့် ပျက်စီးခဲ့ရတယ် ။ အချစ် အတွက်နဲ့ ကျောင်းသား တစ်ယောက် ဒါလောက် ပျက်စီးရတာကို ဖွဲ့ဆို ပြရင် စာဖတ်ပရိသတ် လူငယ်တွေ အတွက် မထိခိုက်စေနိုင်ဘူးလား ဆရာ ”
“ အပြာ မှာ မောင်လှမြင့် ဟာ ရွှေစင်ဦး အတွက် လေလွင့်ရတာ မှန်ပါတယ် ။ မောင်လှမြင့်ရဲ့ မိုက်မဲတွေဝေမှု တွေလည်း အများကြီး ဖော်ပြထားပါတယ် ။ ဒါပေမဲ့ ‘ အထိန်း ’ တွေ ရှိပါတယ် ။ စိတ်ထား ဖြူစင် ပြည့်ဝတဲ့ မယဉ်နွယ် ၊ အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် ကိုသန်းဟိန်း စသူတွေနဲ့ ထိန်းထားပါတယ် ။ နောက်ဆုံးမှာ မောင်လှမြင့် ဟာ သူ့ရဲ့ အမှားတွေကို သိရှိပြီး ပြည်သူတွေဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ် ။ ကျောင်းသား လူငယ်တွေအတွက် ဆင်ခြင်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယူဆပါတယ် ။ ကိုဝင်းငြိမ်း ဝေဖန်မှု အတွက်လည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ”
“ ဆရာက ဘာသာပြန် တော်တော်များများ ရေးတာ ဆိုတော့ ဘာသာပြန် ဘက် ဆက်လိုက်ရအောင် ။ ဘာသာပြန်ဖို့ စာအုပ် ရွေးရာမှာ ဘယ်လို မူနဲ့ ရွေးပါသလဲ ”
“ ပထမဆုံး အချက် ကတော့ ကျွန်တော် ကြိုက်တဲ့ စာအုပ် ဖြစ်ဖို့ပါပဲ ။ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ကျွန်တော် မကြိုက်ဘဲနဲ့ ဘယ်တော့မှ မပြန်ဘူး ။ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ကြိုက်ရုံတင် မဟုတ်ပါဘူး ၊ အရေးအသားကိုပါ ကြိုက်မှ ပြန်ပါတယ် ။ မူရင်းဆရာရဲ့ အရေးအသားကို မကြိုက်ရင် ဘာသာပြန်တဲ့ နေရာမှာ အများကြီး အခက်အခဲ တွေ့ရပါတယ် ။ နောက်တစ်ချက်ကတော့ ကိုယ် ဘာသာပြန်တဲ့ စာအုပ်ဟာ စာဖတ်သူတွေကို အဆိပ်အတောက် မဖြစ်စေဖို့ဘဲပေါ့ ။ အဆိပ်အတောက် မဖြစ်ဘူး ဆိုတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် အနည်းနဲ့ အများတော့ အကျိုးကျေးဇူး တစ်ခုခုတော့ ရှိရတော့မှာပဲ မဟုတ်လား ။ အကျိုး ရှိလေ ပိုကောင်းလေ ဆိုတာတော့ အမှန်ပဲပေါ့ ”
“ ဆရာ ဘာသာပြန်တဲ့ နေရာမှာ မူရင်းစာရေးဆရာရဲ့ အာဘော်ကို တိတိကျကျ ဘာသာပြန် ပါသလား ။ ဒါမှမဟုတ် ဆရာ့ အာဘော် ထည့်လေ့ ရှိပါသလား ။ ခြုံငုံပြီး ဘာသာပြန်ပါသလား ”
“ အမှန်အားဖြင့် ဘာသာပြန်တယ် ဆိုတာ ဘာသာပြန်တာပါပဲ ကိုဝင်းငြိမ်း ။ ဘာသာစကား တစ်ခုနဲ့ ရေးထားတာကို တခြား ဘာသာစကား တစ်ခုကို ပြောင်းလဲတာပါပဲ ။ ဘာသာစကား ဆိုတာကိုက လူ တစ်ယောက်ရဲ့ အတွေးကို ဖော်ပြတဲ့ ‘ ခြင်းရာ ’ တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ် ။ လူ တစ်ယောက်က ပြောချင်တာ တစ်ခုကို တခြားသူ တစ်ယောက် နားလည်အောင် ဆက်သွယ်ပေးရတဲ့ ‘ ကြားခံပစ္စည်း ’ တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒါကြောင့်မို့ ဘာသာစကား တစ်ခု ကနေ အခြား ဘာသာစကား တစ်ခုကို ကူးပြောင်းတဲ့ နေရာမှာ မူလ ပြောဆိုသူ ( မူရင်း စာရေးဆရာ ) ရဲ့ ဆိုလိုရင်းကို တိကျ ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ထုတ် ပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
အဲဒီတော့ ဘာသာပြန်သူ ရဲ့ အာဘော် ပါအောင် ထည့်ပြီး ပြန်ဆိုဖို့ ဆိုတာလည်း ပေါ်စရာ အကြောင်း မရှိတော့ ပါဘူး ။ ခြုံငုံပြီး ဘာသာပြန်တယ် ဆိုတာလည်း ကျွန်တော် သိပ်နားမလည်ပါဘူး ။ မူရင်းကို ခြုံငုံပြီး ပြန်ရေးတယ် ဆိုရင် ဘာသာပြန် မဟုတ်တော့ပါဘူး ။
တိတိကျကျ ပြန်တယ် ဆိုတဲ့ စကားကလည်း မလိုအပ်ပါဘူး ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ဘာသာပြန် တာ မူရင်း ရေးသူရဲ့ ဆိုလိုချက်ကို ဘာသာပြန်တာပဲ ။ ဝါကျတွေ ၊ ဝါဒတွေ ၊ စကားလုံးတွေကို မူရင်း အတိုင်း မြန်မာအဓိပ္ပာယ်နဲ့ လှယ်ပြီး ဖော်ပြနေတာ မဟုတ်ပါဘူး ။ ဘာသာစကား တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုဟာ ဝါကျဖွဲ့ဟန်ချင်း ... နာမ် ၊ နာမ်စား သုံးပုံချင်း မတူကြပါဘူး ။
တစ်ခုတော့ ရှိတယ်ပေါ့ ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘာသာပြန်တဲ့ နေရာမှာ ကိုယ့်အာဘော်ကို ထည့် မပြန်ပေမယ့် မူရင်း ပါတဲ့ အချို့အပိုဒ်တွေ ၊ စာလုံးတွေ ဟာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ၊ မြန်မာ့အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ မကိုက်ညီတာတွေ ပါခဲ့ရင်တော့ မလွှဲသာ မရှောင်သာ ချန်ထားခဲ့ရတာတွေ ရှိတာပေါ့ ။
ဒါက လွဲရင်တော့ ဘာသာပြန်တဲ့ နေရာမှာ မူရင်းစာရေးဆရာရဲ့ အာဘော်နဲ့ ဆိုလိုရင်းကို တိကျ မှန်ကန်အောင် ပြန်ဆိုဖို့ လိုပါတယ် ”
“ ဒီနေ့ မြန်မာစာပေလောကမှာ ဘာသာပြန် စာအုပ်တွေ တော်တော် နေရာရနေပါတယ် ။ ပင်ကိုရေးတွေထက် အရောင်းသွက် နေတာကို ဆရာ ဘယ်လို မြင်ပါသလဲ ”
“ ဘာသာပြန် စာအုပ်တွေ ခေတ်ကောင်း နေတယ် ဆိုတာတော့ ကောင်းပါတယ် ။ လိုအပ်ချက် တစ်ခုပဲ ။ ဒါပေမဲ့ ပင်ကိုရေးတွေ ထက် အရောင်းသွက် နေတယ် ဆိုရင်တော့ မကောင်းဘူးပေါ့ ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကိစ္စကို ကျွန်တော် တစ်ယောက်တည်း ပြောတာထက် ဘာသာပြန် စာအုပ်တွေ က ဘယ်လို အမျိုးအစားတွေ ဖြစ်ပြီး ပင်ကိုရေး စာအုပ်တွေက ဘယ်လို အမျိုးအစားတွေ ဖြစ်တယ် ၊ ဘယ်အမျိုးအစားတွေ ဘာကြောင့် အရောင်း သွက်ရတယ် ဆိုတာကို အားလုံး ဝိုင်းပြီး သုံးသပ်ပြီးမှ အဖြေမှန် ထွက်လာလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ် ”
“ ဝတ္ထု ဆိုတာ ‘ ဖျော်ဖြေရေး ’ လား ၊ ‘ လှုံ့ဆော်ရေး ’ လား ဆိုတာ ဆရာ ဘယ်လို ခံယူပါသလဲ ”
“ ဝတ္ထု ဆိုတာ ဝါဒဖြန့်ချိရေးပဲ ။ စာရေးဆရာ တစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ အယူဝါဒ ၊ သူ့ရဲ့ အတွေးအမြင် ၊ သူ့ရဲ့ အတွေ့အကြုံကို ဝါဒဖြန့် နေတာပဲ ”
“ စာပေဝေဖန်ရေးကို ဆရာ ဘယ်လို မြင်ပါသလဲ ”
“ စာပေဝေဖန်ရေး ဆိုတာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက် တစ်ခုပဲ ။ စာပေဝေဖန်ရေးဟာ စာပေလောကရဲ့ လမ်းပြမီးအိမ်ပဲ ။ ဘယ်အချိန်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် စာပေဝေဖန်ရေးကို ကျွန်တော်တို့ လက်ကမ်း ကြိုဆိုရမှာပါပဲ ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခုတော့ ရှိတယ်ပေါ့ ကိုဝင်းငြိမ်း ။ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် ကျတဲ့ ဝေဖန်ရေးမျိုးတော့ လိုအပ်တယ်ပေါ့ ။ အပြုသဘော ပါရမယ် ။ စေတနာ သန့်ရမယ်ပေါ့ ။ ဝေဖန်ရေးဆရာရဲ့ အရည်အချင်း ကလည်း ပြည့်ဝဖို့ လိုတယ်ပေါ့ ။ သေသေချာချာ ဆန်းစစ်ပြီးမှ ဝေဖန်တာမျိုးလည်း ဖြစ်ရမယ်ပေါ့ ။
ဝေဖန်ရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျွန်တော် ဒါလောက်ပဲ ပြောချင်ပါတယ် ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ ဝေဖန်ရေးသမားတွေ လက်တုံ့ သွားမှာကို ကျွန်တော် မလိုလားပါဘူး ။ စာရေးသူ နဲ့ ဝေဖန်ရေးသမား ကြားမှာ အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် စာဖတ် ပရိသတ်ကြီး ရှိနေပါတယ် ”
“ ဆရာ စာပေလောကထဲ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပုံကို သိပါရစေ ”
“ အထက်တန်းကျောင်းမှာ ကတည်းက ကျောင်းစာစောင်တွေမှာ ဝတ္ထု ၊ ကဗျာ ၊ ဆောင်းပါးတွေ ရေးခဲ့ပါတယ် ။ ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာမူ ကတော့ ( ၂၈ - ၆ - ၅၀ ) ထုတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာမှာ ပါတဲ့ ‘ ကျောင်းသူမ
’ ကဗျာ ပါပဲ ။ ပထမဆုံး ပုံနှိပ်လုံးချင်း ကတော့ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှာ ထုတ်တဲ့ ‘ မိုးထဲ လေထဲ ’ ဝတ္ထုပဲ ။ ကျွန်တော် စာပေလောကထဲ ရောက်လာပုံ ကို ‘ မိမိနဲ့ မင်းကျော် ’ ၊ ‘ မိမိနဲ့ ဒဂုန်တာရာ ’ ၊ ‘ မိမိနဲ့ မိုးမိုး ( အင်းလျား )
’ စတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ ရေးသွားဖို့ ရှိပါတယ် ။ လောလောဆယ်မှာတော့ ‘ မိမိနဲ့ မင်းကျော် ’ ကို မိုးဝေမှာ ရေးနေပါတယ် ။
“ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ဆရာ ၊ ဆရာ့မှာ မဂ္ဂဇင်းတာဝန်က တစ်ဖက် ၊ ဘာသာပြန်လုံးချင်း တစ်ဖက်နဲ့ အချိန် လု နေရတဲ့ ကြားက တကူးတက အချိန်ပေး ဖြေဆိုပေးတဲ့ အတွက် ပေဖူးလွှာရဲ့ စာတည်းအဖွဲ့ ကိုယ်စား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါရစေ ”
▢ ဝင်းငြိမ်း
📖ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်း
အမှတ် - ၂၈
စက်တင်ဘာလ ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်
