ချိကယ်ထေးသမ

❝ ချိကယ်ထေးသမ ❞

[ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးတွေက ‘ချိကယ်ထေးသမ’ ကို ကောင်းကောင်းသိကြတယ်။ ကယားဘာသာနဲ့ ‘ကျောက်စရစ်ရွာကလေး’ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်တဲ့။ ချိကယ်ထေးသမ ဆိုတာ လွိုင်ကော်မြို့က ရပ်ကွက် တစ်ခုရဲ့ အမည်ပါ။ အရင်ကတော့ လွိုင်ကော်ကို ရောက်တဲ့သူတွေက တောင်ကွဲစေတီ၊ ငွေတောင်ဆည်နဲ့ ဒွေးမယ်နော်တို့ ကိန္နရီညီအစ်မ ခုနစ်ဖော် ရေကစားတဲ့ ကန် ခုနစ်ဆင့်သာ ရင်းရင်းနှီးနှီး ဖြစ်ကြရတယ်။ ၁၉၉၅ ခု နောက်ပိုင်းမှာတော့ လွိုင်ကော် ရောက်ရင် ချိကယ်ထေးသမ ကလည်း ရောက်သင့်တဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

အဲသည်မှာ ကိုညွန့်တင်လေးရဲ့ ကယားရိုးရာ အထည်ရက်လုပ်ငန်း ရှိတယ်။ လက်ရက်ကန်း၊ စက်ရက်ကန်းတွေနဲ့ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ရက်လုပ်နေတယ်။ ကယား ပြည်နယ်ကို အလည်လာတဲ့ နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တွေက ရိုးရာ လက်ရက်ကန်းကို ကြည့်ဖို့ လာတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကတော့ ဈေးနှုန်းချို၊ အရည်အသွေးကောင်းတဲ့ ရိုးရာအထည်တွေကို အမှတ်တရ ဝယ်ယူဖို့ ရောက်လာကြတယ်။

ကယားရိုးရာအထည်တွေကို ဆန်းသစ် တွင်ကျယ်အောင် လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ဦးညွန့်တင် (၁၉၅၂ ခု မွေးဖွား) ကို သူ့ဒေသကတော့ ကိုညွန့်တင်လေးလို့ပဲ ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ ခေါ်ကြတယ်။ သူက ‘ညွန့်တင်လေး’ အမည်နဲ့ ကယားပြည်နယ် အလှပန်းချီသီချင်းတွေ သီဆိုလေ့ရှိတဲ့ အနုပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။

အများစုက သူ့ကို ကယားအမျိုးသားလို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ သူက အညာသားပါ။

လွိုင်ကော်မြို့က သူ့နေအိမ်မှာ ရေနွေးကြမ်းအခါးရေ အတူ သောက်ရင်း သူ့ဘဝ ရုန်းကန်ခဲ့ရတာတွေကို ကျွန်တော် သိခွင့်ရခဲ့တယ်။ ]

••••• ••••• •••••

ကျွန်တော့်ကို လွိုင်ကော်မှာ မွေးတယ်။ မိဘတွေက တောင်သူလယ်သမားတွေ။ ကျွန်တော်တို့ဒေသ သာစည် ဟံဇားမှာ မိုးခေါင်ပြီ ဆိုရင် ဘာပင်မှ မစိုက်နိုင်တော့ဘူး။ ဒါနဲ့ လွိုင်ကော်ကို မိဘတွေ ပြောင်းလာခဲ့တာ။

လောပိတစက်တွေ တည်တဲ့ အချိန်။ သည်မှာ အလုပ်ရှိလို့ အလုပ် လာလုပ်တာ။ ကျွန်တော် သည်မှာ မွေး၊ သည်မှာ ကျောင်းနေတယ်။

တောင်ကွဲ အဆင်းနားက ဆရာမကြီး ဒေါ်မြသီ မူလတန်းကျောင်းမှာ နှစ်တန်း အထိ နေခဲ့တယ်။ လောပိတ အလုပ်ကနေ မိဘတွေ ဟံဇား ပြန်တော့ ကျွန်တော်လည်း ပြန်ပါသွားတယ်။

ဟံဇားမှာ ကျောင်းပြန်နေတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အိမ်နီးချင်းတွေက ရက်ကန်းစင် တွေရှိတယ်။ ကျွန်တော့်မိဘတွေက ဆင်းရဲတယ်။ မွေးချင်းတွေ များတယ်။ ကျွန်တော့် အစ်မ နှစ်ယောက်က ရက်ကန်း ခတ်ရတယ်။ ကျွန်တော်က ကလေးမို့ ဆော့ရင်းပြုရင်း အစ်မတွေရဲ့ ရက်ကန်းစင်ကို ဝင်ဝင်ခတ်တယ်။ အစ်မတွေကလည်း သက်သာချင်တော့ ချည်ပြတ်ရင် ပြန်ဆက်ပေးတယ်။ ကျွန်တော် ခတ်ရင် ခြေနင်းကို နင်းမိအောင် တိုတို လုပ်ပေးတယ်။ ခြေနင်းနာမှ ချည်သားဝင်တာ။

အသက် ၁၁ နှစ်၊ ၁၂ နှစ်မှာ အစ်မတွေရဲ့ ရက်ကန်းစင် ဝင်ခတ်ရင်း ကျွန်တော် ရက်ကန်းခတ်တတ်လာတယ်။ နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်မှာ လက်ခစား ဝင်ခတ်တယ်။

ကျွန်တော် ခုနစ်တန်း အောင်တော့ မိဘက ကျောင်းဆက်မထားနိုင်တာနဲ့ ကျောင်းထွက်လိုက်တယ်။ ရက်ကန်းခတ်ရတော့တာပေါ့။ ကလေးဘဝ ဆိုတော့ နေ့ရောညပါ ခတ်မှ ခုနစ်ကွင်း၊ ရှစ်ကွင်း ရတယ်။ ညမှာ ရေနံဆီမီးခွက်ကြီး ထွန်းပြီး ခတ်ရတာ။ ညပိုင်းခတ်တော့ ရက်ကန်းလည်း ခတ်ရသေး။ မီးခွက်က မှိုင်းသီးကြီးတွေ ချည်ပေါ်ပြုတ်မကျအောင်လည်း ဂရုစိုက်ရသေးတယ်။ မှိုင်းသီး ခြွေရတယ်။ ချည်ပေါ် ကျရင် ချည်မီးလောင်တတ်တယ်။

နောက်တော့ အမေတို့ကို ခွင့်တောင်းပြီး ကယားကို ပြန်သွားတယ်။ လွိုင်ကော် ကို တစ်ယောက်တည်း တက်ခဲ့တာ။ ပိုက်ဆံက ၃၅ ကျပ် ပါတယ်။ သာစည်က တောင်ကြီးကို ဂျစ်ကား။ တောင်ကြီး လွိုင်ကော် ကားခက ခုနစ်ကျပ်ပဲ ရှိသေးတာ။

လွိုင်ကော်မှာ တစ်-နှစ်-သုံး မုန့်ဆိုင် ရှိတယ်။ ကျွန်တော့် မွေးစား အဖေ အမေ ပေါ့။ အဲဒီမှာ သွားနေတယ်။ သူတို့နဲ့ မုန့်အတူ လုပ်တယ်။ မုန့်က မုန့်ကြမ်းတွေပါ။ မုန့်ကြွပ်တို့၊ ငါးမုန့် ဆင်မုန့်၊ မုန့်အရုပ်ကလေးတွေ၊ ဘီစကစ်တွေ လုပ်ရတယ်။ အဲသည်တုန်းက နေဖို့စားဖို့လည်း ပေးတယ်။ လုပ်အားခလည်း ပေးတယ်။

ကျွန်တော့် သူငယ်ချင်းက သမဝါယမမှာ ဝင်လုပ်ပါလား ပြောတယ်။ နေ့စားနဲ့ ဝင်လုပ်ကြည့်တယ်။ အဲဒါ ၁၉၇၅-၇၆ ခုနှစ်၊ မြို့နယ် သမဝါယမအသင်း ပွဲရုံလုပ်ငန်းမှာ အရောင်းစာရေး လုပ်ရတာ။ နောက်တော့ အရောင်းတာဝန်ခံ ဖြစ်သွားတယ်။

၁၉၇၄-၇၅ ခုလောက်မှာ ကျွန်တော်က ရိုးရာကယားလုံချည် ဝတ်ချင်တယ်။ ဝယ်ချင်လို့ မေးတော့ လွိုင်ကော်မှာ မထွက်ဘူးတဲ့။ ကယားလုံချည်ကို အမရပူရက ရက်ပြီး ပို့တယ်။ ကယားပြည်နယ်မှာ ကယားလုံချည်တော့ ထွက်သင့်တာပေါ့လို့ ကျွန်တော် စဉ်းစားတယ်။

ကျွန်တော်ရတဲ့ လခကလေးတွေ စုဆောင်းပြီး ဝက်ကလေးတွေ မွေးတယ်။ ဝက်ကလေးတွေ ကြီးလာတော့ မော်ချီး သွားရောင်းတယ်။ ၁၉၇၇-၇၈ မှာ ကျွန်တော် ဟံဇားကို ပြန်ဆင်းသွားပြီး ဝက်ရောင်းရတဲ့ ငွေနဲ့ ရက်ကန်းစင် ဝယ်တယ်၊ ခြောက်စင် ဝယ်နိုင်တယ်။ ရက်ကန်းခတ်တတ်တဲ့သူလည်း ဟံဇားက ခေါ်ခဲ့တယ်။

အဲသည်အချိန်မှာ ကျွန်တော်က လူပျို၊ အိမ်ထောင်ကျတာက ၁၉၉၄ ခု ကျမှ၊ မြို့နယ် သမဝါယမအသင်းမှာ လုပ်ငန်းတာဝန်က ပွဲရုံကနေ ကုန်ပဒေသာဆိုင်ကို ပြောင်းရတာ။ ကျွန်တော့် အမျိုးသမီး မထူးမြာက ဆိုင်တာဝန်ခံ။ အဲသည်မှာ တွေ့ပြီး အိမ်ထောင်ကျတာ။

ရက်ကန်း စလုပ်ခါစမှာ ဖြုန်းအား မရှိတော့ လုပ်လိုက်၊ ရပ်လိုက်။ အထည်တွေ ရက်ထားပြီး ရောင်းလို့က မထွက်ဘူး။ နောက်ထပ် လည်ပတ်ဖို့ ငွေက မရှိ။ ရှိတာလေးနဲ့ လုပ်ရတာ။ ကိုယ် ခေါ်လာတဲ့ အလုပ်သမားတွေ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကျွန်တော် ရှာခဲ့ရတယ်။ ငွေကို အတိုးနဲ့ ယူပြီး လုပ်ရတာ။

လုပ်ငန်းကတော့ လိမ်ဖည်လိမ်ဖည်ပဲ။ ဇွဲမလျှော့ဘဲ လုပ်လာတာ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ရောက်လာတယ်။ လွိုင်ကော်မှာ ကျောင်းသားပွဲတော် လုပ်တယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ လာကြတယ်။ ကယားပြည်နယ် အမှတ်တရ ဆိုပြီး ဝယ်ကြတာ။ ပွဲမှာ ရောင်းဖို့အတွက် ကြိုလုပ်ထားတာ။ နှစ်ရက်နဲ့ ကုန်သွားတယ်။

ဦးနှောက်ခြောက် စိတ်ဆင်းရဲခံပြီး လုပ်ခဲ့ရတာ။ သည်တစ်ခါတော့ အောင်ပြီလို့ တွက်လိုက်တယ်။ ချက်ချင်း အားဖြည့်ပြီး ရက်တာ။ ကယားဝတ်စုံကို တစ်နိုင်ငံလုံးက သိသွားပြီး ဝယ်ကြတယ်။ လုပ်ငန်းချဲ့မှဖြစ်မယ် ဆိုပြီး ချဲ့တယ်။

ကယားရိုးရာ အထည်က အနီအနက်ကို အဓိက ထားတယ်။ အရင်က ရှိခဲ့တဲ့ ဂျပ်ခုတ် အထည်တွေကို အခြေခံဒီဇိုင်း မပြောင်းဘဲ အရောင်သစ်တွေ ဆန်းသစ်တီထွင်ဖို့ ကယားယဉ်ကျေးမှု လူကြီးတွေ ဆီက အကြံဉာဏ် ယူတယ်။ ယခုတော့ ရိုးရာမပျက် ဒီဇိုင်းမှာ ကာလာစုံ ဖြစ်လာတယ်။ ဆန်းသစ်တီထွင် ကယားဖက်ရှင် ဆိုပြီး ဖြစ်လာတယ်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ သမဝါယမအသင်း ဝန်ထမ်းအလုပ်က ထွက်လိုက်ပြီး ရက်ကန်း အလုပ်ကို ဇောက်ချလုပ်တယ်။

အရောင်အသွေးစုံတဲ့ ကယားရိုးရာဝတ်စုံကို အကြိုက်များလို့ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှာ ဈေးကွက် ကျယ်သွားပြီး အပြောင်းအလဲမှာ အရှိန်နဲ့ တွန်းတက်ခဲ့တာ။

ကျွန်တော် ငယ်ငယ်က လွိုင်ကော် ပြန်တက်လာခဲ့တာ မှန်သွားတယ်။ ဟံဇား မှာသာ နေနေရင် ခုလောက်ဆို ဘဝပျက်မှာပဲ။ မိဘက ဆင်းရဲ၊ ဒေသက မိုးခေါင်ရေရှား။ မိုးခေါင်ပြီဆို ဘာမှ မစိုက်နိုင်ဘူး။

▢ ကျော်ရင်မြင့်
📖ဘဝဇာတ်ခုံ ၁၀၁