လန်းအောင် သူဖန်

❝ လန်းအောင် သူဖန် ❞
( ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း )

၁

တိမ်ဖြူ တိမ်နွယ်နှယ် ပါးလျားပေါ့ပါးသော တံလျှပ်မျှင်သည် ကောင်းကင်ပြာနှင့် မြေကြီးကို ဆက်သွယ်ပေးနေ၏။ ကုလားပဲပြန့် ဘေးမှ မြေကြီးသည် ပြောင်ထင်းနေ၏။ သည်ပြောင်ပြောင်ထင်းထင်းပေါ်မှာ ရွှေ့လှုပ် ဆော့မြူးနေသော တံလျှပ်မျှင်မှာ ထင်ရှား၏။ ပြေးဆုပ် ဖမ်းယူပြီး ရီးဆေးရိုး လွှင့်ပစ်ချင်၏။

သည်တံလျှပ်မျှင်သည် အပူပြင်း၏ သဘောသရုပ် မဟုတ်လား။ အပူငွေ့ အား ကြီးသောကြောင့် တံလျှပ်နွယ် ယှက်တက်ငြား ရီးဆေးရိုး အမြင်ပြင်းကတ်သည်။ သူ့ကို ကြည့်မိလျှင် ပိုပြီး ပူသည်၊ ပိုပြီး မောသည် ထင်မိ၏။ သည်ကုလားပဲကလည်း စပါးထက် အခြွေရ ခက်၏။ စပါးကို ပျဉ်ပြားပေါ်၊ တုံးပေါ်မှာ ရိုက်ပုတ်ခြွေ၍ ရသည်။ နွားဖြင့် နင်းမှ နယ်မှ မဟုတ်။ ကုလားပဲ သော်ကား နွားဖြင့် နင်းရ နယ်ရမည်။ စပါးနှယ် နေအေးခိုက်တွင် နယ်ချင်၍ မရ။ နေခြစ်ခြစ်တောက်ကြီးတွင် နယ်ရဖတ်ရမည်။ သို့အတွက် မွန်းတိမ်းစ တပေါင်းနေ အောက်တွင် ရီးဆေးရိုး ငရဲခံနေခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ကျောကို ပုဆိုးတစ်ထည် အုပ်ကာ လည်တွင် ချည်ထားသည်။ နှီးခမောက်ကိုလည်း ဆောင်းထားသေးသည်။ စင်စစ် သည်အအုပ် အဆောင်းများနှင့် တပေါင်းနွေ အပူမှာ မည်သို့မျှ မဆိုင်ပါ။ အပူ တခြား၊ အအုပ်အဆောင်း တခြား။

မွေးညင်းပေါက်ထဲက ချွေးရည်တွေ စီးထွက်လာသံကို ‘ပြုတ်ပြုတ်ပြုတ်ပြုတ်’  ကြားရသည် ထင်၏။ အရိုးထဲမှ ထွက်ပြီး ပူခြင်းပါတကား။ သည် အပူကို တလင်းပြင်မှ ရောင်ပြန်က ကူသည်။ တံလျှပ်မျှင်က လှောက်သည်။

“သွားစမ်း၊ သွားစမ်း၊ သွားကြစမ်း”

နေပူကျက်ကျက်ကြီးထဲတွင် မသွားချင်ဘဲ သွားနေရသော နွားသားအမိ နှစ်ကောင်နှင့် ခိုင်းနွားတစ်ရှဉ်းကို ရီးဆေးရိုး မရိုက်ချင်ပါ။ ကိုယ်သော်မှ နေပူထဲ မထွက်ချင်လျှင် သူ့တို့ကလည်း ကိုယ်နှယ် ရှိပေမည်ပ။ နှုတ်သီးစွပ် စွပ်ထားပါလျက် ပဲစေ့တွေကို လျှာဖြင့် လိမ်းယူရန် အားထုတ်နေသော နွားနက်ကြီးကို သို့ကြောင့်သာ အသံဖြင့် မောင်းမဲနေခြင်းဖြစ်၏။ ကုလားပဲရိုးကြွပ်ကြွပ်ကို နွားနင်းသံများ တဖြည်းဖြည်း စဲညံ့သောအခါ ယင်းမာပင် ထက်က ဥဩသံ သည်သာ၏။ ပုတီးပင်ဘုရားအနီး သင်္ချိုင်းကုန်းတော အုပ်ဘက်မှ ယောက်ဖခွေးခေါ် မြည်သံ။ အလို ပီသလှပါဘိ။ ရီးဆေးရိုး ရပ်၍ပင် နားထောင်မိသည်။ ကျောင်းဝိုင်းအစပ် ပေပင်ပေါ်မှ ထင်သည်။ ချိုးမောင်နှံ ကူသံမှာမူ ရီးဆေးရိုး နားထဲ၌ ညည်းတွားသံ ထင်မိ၏။ မျက်လုံးထဲ၌ အမြင်များ ဝါး၏။ ပြာ၏။ ရီးဆေးရိုး မျက်တောင်ခတ်သည်။ အကြည့်ကို ပဲပုံဘက်သို့ လွှဲသည်။

အပုံမှာ မချရသေးသည်က တစ်ပုံ။ လေသွေးတိုင်း အမှော်တွေ လွင့်နေသည်။ ရွက်ကြေ၊ ရိုးကြေများ ထိုးထိုးထောင်ထောင်ဖြင့် အမှော်ပုံ၊ ဆူးခက် အုပ်ထားသော ရွက်ကြေးဝါရောင် ပဲပုံက တစ်ပုံ။ သည် အပုံတွေကို ဝက်ဝင်စားမည် စိုးရသည်။ အမှော်ကြေး ချမည် ချမည်နှင့် မချဖြစ်။ ဆန်ခါကြီး စားမည် စားမည်နှင့် မစားနိုင်သေး။ စင်ပြာပြီးသော အပုံကိုလည်း ပုတ်ထဲ ထည့်မည် ပြောနေသည်မှာ ခုနစ်ရက်ခန့် ရှိပြီ။ ယခုထိ မရောက်သေး။ ပဲပြန့်ပေါ်က နွားတွဲချပြီးနောက် အမှော်ခြစ်အမှော်ချရသည်နှင့် ပြီးတော့သည်။ စိတ်သာ ရှိပြီး လူ မလိုက်နိုင်သော ကိုယ်။

“တတ်နိုင်ပါဘူး၊ ရောက်တော့ ရောက်ပါလိမ့်မပေါ့”

တွေးဖြေခိုက်တွင် တလင်း၏ ထန်းပင်အောက်မှ ဝင်လာသော လူနှစ်ယောက်ကို သတိထားမိ၏။ ဘယ်သူပါလိမ့်။ မျက်နှာကို သဲကွဲစွာ မမြင်ရငြား ပုံပန်းမှာမူ အိမ်က အမယ်ကြီးနှင့် တူသည်။ ရီးကျီးဒန်သည် ဖြူညစ်ညစ် တဘက်တစ်ထည်ကို ခေါက်လျက် ခေါင်းတင်ထား၏။ သူ့နောက်မှ ပါလာသူမှာ စစ်စေးသုတ်ထားသူ ဖြစ်၏။ မျက်နှာ၊ လက်မောင်းနှင့် လည်ပင်းတို့မှာ နက်မှောင်နေ၏။ သူသည် နှစ်နံစပ်ပုဆိုးနှင့် ဖျင်ကြမ်းအင်္ကျီ အုန်းခွံစင်းကို ဆင်ယင်၍ နှီးခမောက် ဆောင်းထား၏။ ဧည့်သည်ပေပဲဟု ရီးဆေးရိုးသိ၏။ သိစေကာမူ နေပူတုန်းပူခိုက် နယ်ရသဖြင့် ရပ်မထားချင်။ နွားတွေကို နေပူထဲ ပစ်ထားခဲ့ရန်မှာလည်း အဓိပ္ပာယ် မရှိလှ။ သို့သော် ပဲပြန့်ပေါ်သို့ ရီးကျီးဒန်နှင့် တက်လာသောအခါ လှည့်စကားပြောရပြီ။

“ဘယ်က ဧည့်သည်တုံးဟ၊ ဘယ်သူတုံး”

“အငယ်တို့ ရွာက ကိုဘဖန်ပါ”

အငယ်လေး ဟူသည် အလွန် သွက်လက် ပါးနပ်သောကြောင့် အမေကြီး ရီးကျီးဒန်က ‘ငတက်ပြားမ’  ချစ်စနိုး အမည်ပေးရသော မိမိထွေး ဖြစ်သည်။ ဪ... မြေးလေး လိုက်နေရတဲ့ မြောက်ခွင်က ကိုဘဖန် ပါကလား။ သမီးကလေး နေမှ ကောင်းရဲ့လား။ မြောက်ခွင်မှာ ရွာအမည် မဟုတ်ပါ။ ရမ်းဘိုကုန်းရွာ၏ မြောက် အရပ်ကျသော ဒေသမှ ရွာများကို သိမ်းကျုံးခေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ မည်သည့် နေရာမှ မည်သည့် နေရာအထိသာ ခေါ်ရမည်ဟု ကန့်သတ် မထားပေ။

“အဲဒါ ပြောင်းလေး ပဲလေး ရောင်းချပြီး အပြန်မှာ ဆန်ဝယ်ပြီး ပြန်မယ်တဲ့။ သုံးရက် ကြာမယ်တဲ့။ လှည်းကြုံ ရှိခိုက် လိုက်ခဲ့ပါလား ပြောတယ်။ ဘယ့်နှယ်တုံး”

ရီးဆေးရိုး မဖြေနိုင်ပါ။ ခြေထောက်အောက်က ပဲပြန့်သည် နောက်ဆုံး အသုတ်ဖြစ်ငြား၊ အမှော်ကြေး မစင်သေးသော အပုံကြီးက ရှိသေးသည်။ လှေ့ပြီး၊ စင်ပြီးနောက်တွင် အိမ်သို့ သယ်ပို့ရဦးမည်။

“အဲဒါတွေ ကြည့်မနေပါနဲ့တော်။ သွားစရာရှိလို့ လာကြပါဦးဟဲ့၊ ကူကြပါဦးဟဲ့ ဆိုရင် နှစ်ရက်နဲ့ ပြီးပါတယ်”

“ညည်း လိုက်ချင်လို့လား၊ လိုက်ချင် လိုက်သွားလေ”

“တော်ပါ လိုက်စေချင်လို့ ပြောနေတာပေါ့”

ရီးဆေးရိုးသည် ‘အင်း’ ခနဲ ညည်းတွားပြီးမှ ခေါင်းညိတ်မိငြား ကိုဘဖန်ကို နှုတ်ဆက်ရန်၊ စနည်း နာရန်အတွက် ပဲပြန့်ပေါ်မှ လေးဖင့်စွာ ဆင်းခဲ့ရလေ၏။

••••• ••••• •••••

၂

မဏ္ဍပ်ထဲတွင် ရောင်စုံ စည်ဖောင်းတွေ ပျံ့လွင့်နေ၏။ ပန်းစက္ကူများသည် ရွာ့သမီး ရွာ့သားတို့၏ ချစ်စိတ် လွင့်လူမှုကို ပြိုင်နေ၏။ ရီးဆေးရိုးနှင့် ရီးကျီးဒန်တို့မှာ ပရိသတ်ကို ဆီးကြိုနေသော သတို့သား ကျော်သန်းထွန်းနှင့် သတို့သမီး မေကြည်ကို ကြည့်၍ မရ။ ကြည့်မရ ဆိုသည်ထက် မကြည့်ရဲကြ ဆိုမှ ပိုမှန်မည်။ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ပြုံးကြည့်လိုက်ကြ၊ လက်ချင်းတွဲလိုက်ကြ၊ ပြုတ်သွားလိုက်ကြ ဖြစ်နေသော မင်္ဂလာစုံတွဲကို ရီးကျီးဒန့် စိတ်ထဲတွင်မူ အရှက်နည်းလိုက်လေဟု ထင်မြင်ချက်ပေး၏။

ကိုထွန်းရုံ၊ မအေးခိုင်မှာ သားရှင်မို့ ရှိစေတော့၊ သမီးရှင် ကိုဘညိန်းနှင့် မလှမေတို့မျက်နှာ မည်သို့ ထားကြပါလိမ့်။ ရီးကျီးဒန် တစေ့တစောင်း အကဲခတ်သည်။ အကဲခတ်၍ မရသည့်အဆုံး၌ တီးတိုးပြော၏။

“ကာလကလေးတွေ ရှက်ရမှန်း မသိ၊ ကြောက်ရမှန်း မသိ ဖြစ်ကုန်ပြီနော”

ရီးဆေးရိုးမှာ ပုဆိုးအသစ် ဝတ်ထားရသဖြင့် ခြေသလုံးနှင့် ပေါင်ပါမကျန် ချွေးထွက်၍ မနေတတ် မထိုင်တတ်ဖြစ်နေ၏။ အမြဲတမ်း ပြောင်တလင်းခါ နေခဲ့သော ကျောနှင့် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ရှပ်အင်္ကျီ၊ အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ထားပြန်သောအခါ ဟိုက ယားသလို၊ သည်က ယားသလို ခံစားရ၏။

“အရေးထဲမှာ စကားများလိုက်တာ” ငေါက်ငမ်းသည်။ ငေါက်မိပြီးမှ မြေးသမက်နှင့် မြေးမကို စေ့စေ့ ကြည့်ကာ “အင်း... ဟုတ်သဟ” ဆိုမိပြန်သည်။

“ကျုပ်တို့တုန်းကတော့ မျက်နှာကို လူမြင်မှာစိုးလို့ အခန်းထဲ အောင်းနေရသတော့်”

မဲ့မဲ့ရွဲ့ရွဲ့ ပြောသည်ကို ခေါင်းညိတ်မိ၏။

“ကာလကလည်း ကွာလာပြီကိုးဟ။ ညည့်မြေး အသက် ၂ဝ၊ ညည့်သား အသက် ၅၀၊ ညည့်အသက် ၇ဝ ကွာတာတွေလည်း ကြည့်ဦးမှပေါ့”

သည်အခါတွင် ခေါင်းညိတ်ရသည်က ရီးကျီးဒန်။

သူတို့သည် ခိုးရာ လိုက်မပြေးသော မြေးမအတွက် ဖျစ်ဖျစ်ညှစ်ညှစ် ငွေတစ်ရာ လက်ဖွဲ့လိုက်ရသည်ကို ပီတိ ဖြစ်နေကြ၏။ လိမ္မာတဲ့ မြေး၊ သိက္ခာရှိတဲ့ မြေးဟု အမွှမ်းတင်ခဲ့သူမှာလည်း ရီးကျီးဒန်ပင်။ သူသည် လက်ချင်းတွဲတွဲနေသော မင်္ဂလာမောင်မယ်အား အရှက်နည်းရန်ကောဟု ငြူစူမိငြား အမိုက်မ ငတက်ပြားမနှင့် ယှဉ်တွေးမိလျှင် ခွင့်လွှတ်ရမည်သို့ရှိ၏။

ငတက်ပြားမ ခေါ် မိမိထွေးသည် မိဘ အစီအမံဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုသူ မဟုတ်။ အသက် ၁၆ နှစ်ဖြင့် လိုက်ပြေးသူ။ အမိုက်မအကြောင်း အတွေး ရောက်သွားကာမှ မိမိထွေးသည် ဘနှင့် အမေကြီး ရှေ့သို့ ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ရောက်လာ၏။ လက်ထဲတွင် ရေခဲမုန့် နှစ်ခွက်ဖြင့်။

ရီးကျီးဒန်သည် မုန့်ခွက်ကို မယူသေးဘဲ မော့ကြည့်၏။

“ကြည့်စမ်း လူလိုသူလို မင်္ဂလာဆောင်တဲ့ လူတွေကျတော့ ဘယ်လောက် ကျက်သရေရှိသလဲ၊ မြင်သလား ခွေးမ”

အားရှိပါးရှိ ပလုတ်ပလောင်း ပြောလိုက်မည် အကြံဖြင့် ပြောချသည်။ ပြောငြား “ကြည့်စမ်း လူလို သူလို” တွင် ရပ်၏။ မဏ္ဍပ်တွင်းပြင် ရှိရှိသမျှ လူတွေ အရယ်အပြုံး ကိုယ်စီရှိထားကြစဉ်တွင် မိမိထွေး မျက်နှာ မကောင်း။ ငိုထားဟန် တူ၏။ နီသော မျက်လုံးဖြင့်၊ ဖျက်ထားသော မျက်ရည်ကြောင်းဖြင့်။ ပြောချလိုက်မည် မောင်းတင်ထားသမျှ ပျက်၏။ စကားမဆက်တော့ဘဲ မုန့်ခွက်ကို လှမ်းယူ၏။ ရီးဆေးရိုးကမူ “သမီးကော ပျော်ရဲ့လား” စကားမရှိ စကားရှာ၏။

“ဘယ်မှာပျော်... အဲဟို... ပျော် ပျော်တာပေါ့”

စကားလုံး နည်းစေကာမူ ဝမ်းနည်းဆို့နင့်ဟန်ကို ဖုံးဖိ၍ မရ။ ရီးဆေးရိုး ခေါင်းတဆတ်ဆတ် ညိတ်သည်။ ရီးကျီးဒန်မှာ ငုံ့လျှိုးထွက်ခွာသွားသော မြေးမ၏ ကျောပြင်ကို ရီဝေစွာ ငေးကြည့်ရင်းကျန်၏။ လူများကြားသို့ မိမိထွေး ဝင်ရောက် ပျောက်ကွယ်သွားငြား ငေးမြဲ ငေးနေမိသည်။ ငေးရင်းက ရင်ထဲမှာ မကောင်း။ သည်မြေး အမိုက်မကြောင့် ရင်ဆို့လာရသဖြင့်ဖြစ်သည်။

“အင်း သူ့အစ်မကျတော့ စည်စည်ကားကား သိုက်သိုက်ဝန်းဝန်း။ သူ့ကျတော့ လူမသိ သူမသိ ဆိုတော့ အဲဒါကို ယှဉ်ကြည့်မိလို့ စိတ်မကောင်းဖြစ်တာ နေမှာပဲ”

ရီးဆေးရိုး ခေါင်းခါသည်။ သူသည် မြေးထီးတွေ မြေးမတွေ အလျင်စလို အိမ်ထောင်မပြုရန် မကြာမကြာ သတိပေးခဲ့၏။ သူကလည်း အိမ်ထောင်ပြု၊ ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး သည်သုံးခု ချက်မပိုင်လျှင် နောင်ပြင်နိုင် ခက်သည့်အမျိုးထက် ပို၍ မပြောတတ်။ ပြောသင့်သည်မှာ အလုပ်အကိုင်၊ မျိုးရိုး၊ စိတ်နေစိတ်ထား၊ အသောက်အစား အပျော်အပါးတို့ ပါ ထည့်သွင်းလေ့လာရမည်။ သို့သော် ရီးဆေးရိုးမှာ မြေးတွေ ‘နားတွေ့’ အောင် မပြောတတ်ခဲ့။ မပြောတတ်ခဲ့ခြင်းကို စဉ်းစားမိသောအခါ ခေါင်းခါရုံမှ တစ်ပါး သူမတတ်နိုင်။

“ဘယ်သူမပြု မိမိမှုလို့ပဲ သဘောထားပေတော့ အမယ်ကြီးအိုရေ့”

“အဲဒါပဲ ရှိတော့တာပေါ့တော်”

အလိုက်သင့် ဖြေရငြား ရီးကျီးဒန်ရင်မှာ ရှင်းကြည် မသွားပါ။ မေကြည်နှင့် မိမိထွေးမှာ ဝမ်းကွဲညီအစ်မ ဖြစ်ငြား အရင်းတမျှ ချစ်သည်။ မိမိထွေးကို ‘အငယ်လေး အငယ်လေး’ ခေါ်ကာ ခါးပေါ်မှ မချသူမှာ မေကြည်။ အငယ်လေး အောင်ဘာလေနောက် လိုက်ပြေးဟန်တူကြောင်း လယ်ပြင်သို့ အမောတကော ပြေးလာပြီး ပြောသူမှာလည်း မေကြည်။

အောင်ဘာလေ၏ မိဘများမှာ မြောက်ခွင်တွင် ကသီကရီ ဖြစ်လွန်းသဖြင့် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာသို့ ပြေးလာသည့် လက်ဖဝါး ခြေဖဝါးသမားများ။ သူတို့သား အောင်ဘာလေ မှာလည်း ပျိုးသော်မှ အဖြစ်ရှိအောင် နုတ်တတ်သူ မဟုတ်။ ကောက်ရိတ်ခိုင်းဦးမည်လား၊ လုပ်တတ်ရုံမျှသာ။ မည်သို့ဖြစ်စေ ဝမ်းဝရေး အတွက်ပင် ဖျစ်ညှစ်ရုန်းကန် နေရသော သည်မိသားစုသည် အောင်ဘာလေ မိန်းမခိုးပြေးပြီ ကြားသော အခါ ရီးဆေးရိုးတို့အား လာရောက် ရှိခိုးတောင်းပန်ခဲ့သည်။

ရီးကျီးဒန်က ဆဲရေးရှုတ်ချသည်။ ဤသည်ကို ရီးဆေးရိုး ဟန့်တားရသည်။ လူကြီးအရာသို့ ရောက်လာသဖြင့် လူကြီးစိတ် မွေးရပြီ။ မြောက်ခွင်သားက တောင်အရပ်သူကို ကြိုက်ခြင်းသည် အပြစ်လော။ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမပေပဲ။ မဖြစ်စေချင်လျှင် ကိုယ့်တာကို လုံအောင်ထိန်း။ သို့ကြောင့် ရီးဆေးရိုး ခွင့်လွှတ်သည်။ အားမငယ်ရန် ဖျောင်းဖျရသည်။ အောင်ဘာလေ့မိဘများက ရီးဆေးရိုးအား ရှိခိုးခြင်း၏ နောက်တစ်ကြောင်းမှာ သူတို့သည် မင်္ဂလာကိစ္စအတွက် မည်သို့မျှ ဆောင်ရွက် မပေးနိုင်။ လေးငါးထောင် မဆိုထား ဘိ၊ လေးငါးဆယ်သော်မျှ မတတ်နိုင်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယောက်ျားလေးဘက်က အကုန်အကျ မခံနိုင်လျှင် ရီးဆေးရိုးနှင့် သမီးမိသားစု၊ သားမိသားစုက တာဝန်ယူနိုင်ပါမည်လား။ တစ်ဦးတည်းလည်း မတတ်နိုင်။ နှစ်ဦးပေါင်းလည်း မတတ်နိုင်ပါ။ စပါး တစ်တင်း နှစ်ရာကျပ် ဆိုသောစကားမှာ သူတို့ ကဲ့သို့သော လင်းဇင်းသောက် လယ်သမားများအဖို့ ‘ဝက်သားတုံးကြီး ဒူးခေါင်းလောက်၊ သူများပြောတာ ကြားဖူးပါရဲ့’ အဆင့်တွင်သာ ရှိသည်။

ထိုအခါ ကန်တော့ခံ အသိအမှတ်ပြု မင်္ဂလာပွဲကိုပင် သမီးရှင်များကပင် အကုန်အကျ ခံခဲ့ရသည်။ ငှက်ပျောအုန်းတစ်ပွဲဖြင့် ကန်တော့ခံသည်။ ရွာသူ ရွာသားများကို ဖိတ်ကြားကာ လက်ဖက်ရည်အချို တစ်ခွက်၊ အန်စာမုန့် တစ်တုံးဖြင့် ဧည့်ခံသည်။ အသိအမှတ်ပြုရန် ပန်ကြားသည့် သဘောပေပါ့။ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် လုံးဝ မတူညီငြား ကိုထွန်းရ၊ မချောစိန်တို့ ငါးရာခန့် ထိ၏။

ထိုသို့ မဆင်မခြင် လင်နောက် လိုက်ပြေးမှားသော မိမိထွေးအား မအေကလည်း မရှုတ်ချ၊ ဘွားအေကလည်း မပုတ်ခတ်။ ကိုယ့်ဝမ်းကိုယ်ကျောင်းကြပေရော့ ဥပေက္ခာ ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါဝယ် ထမင်းတစ်လုတ် မည်မျှ ခက်ကြောင်း မိမိထွေး သိပြီ။ အဝတ်အထည် ဟူ၍ တွတ်တာမျှ ဝယ်ခန်းမ ရောက်သောအခါ ပို၍ပို၍ သိပြီ။ သို့သော် ဤမျှဖြင့်ကား မိမိထွေးသည် ငတက်ပြားမဘွဲ့ကို မစွန့်လွှတ်။ ဆင်းရဲသော်လည်း ထောင်ထောင်စွာစွာ လုပ်နေခဲ့သည်။ သူ့အစ်မ မေကြည်၏ ခမ်းနားသော မင်္ဂလာဆောင် အပြီးတွင်ကား မိမိထွေး ပုံပြောင်းသွားပြီ။ တစ်စုံတစ်ရာ စဉ်းစား တွေးတော ငေးမောငူငိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အစ်မ အိမ်ထောင်ရှင်သစ်၏ စားဟယ် ဝတ်ဟယ်ဘဝနှင့် ကြည်နူးဖွယ် ဘုရားသွား ကျောင်းတက်ဘဝက သူ့ကို ပြက်ရယ်ပြုနေပြီ မဟုတ်လား။

သို့အတွက် တစ်လခန့် အကြာတွင် အောင်ဘာလေ လာရောက် တိုင်တောသည်။ “မြောက်ခွင်ကို ပြောင်းချင်တယ်ချည်း နားပူနားဆာ လုပ်နေတယ် အဘတို့ရေ” ဟူ၍။ ထိုသို့ တိုင်တန်းသူ ရှိလာသဖြင့် မိဘက ဟန့်တားသည်။ ဘိုးဘွားက ဆုံးမသည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ မိမိထွေး၏ ရင်ထဲက ဝေဒနာကို မည်သူ ချေဖျက်ပေးပါသနည်း။ မပေးနိုင်ကြသောအခါ ခြောက်လခန့်အကြာ နံနက်စောကာလတစ်ခုတွင် မိမိထွေးသည် အောင်ဘာလေကို ဓားမိုးလျက် မြောက်ခွင် ဒေသ ‘ကျောက်ပြုတ်ကုန်း’ ရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့လေတော့သတည်း။

••••• ••••• •••••

၃

ဪ… မြေးမိုက်မကလေး ကျန်းကျန်းမာမာမှ ရှိရဲ့လား။ ဪ... ထမင်းကြမ်းစားတာတောင် ဆီကို လက်ကြားယိုအောင် ဆမ်းစားတဲ့ အမိုက်မ၊ ဆန်ကွဲ ထမင်းမှ နပ်မှန်ပါရဲ့လား။ တစ်နှစ်ကျော်ကာလသည် ရီးဆေးရိုးအား အလွမ်းတောသို့ မောင်းပို့၏။ ရီးကျီးဒန်အား ကြောင့်ကြညွန်တွင် နှစ်၏။

ရှေ့ဆုံးလှည်း ဖြစ်ငြား နောက်လှည်းများမှ ဖုန်လုံးများသည် လေနှင်တိုင်း ပြေးလာ၏။ အသက် ၇ဝ ကျော်ပါလျက် မျက်ခုံးမွေး မဖြူငြား မြေးထံ သွားသည့် ခရီးတွင်မှ အဘိုးကြီးအိုနှင့် အမယ်ကြီးအိုတို့မှာ မျက်တောင် မျက်ခုံး ဖြူရလေ၏။

ကျောက်ပြုတ်ကုန်းရွာနှင့် နီးကပ်လေလေ ဝန်းကျင် မြင်ကွင်းသည် ရွာ၏ သရုပ်သကန်ကို ပြလေလေဖြစ်သည်။ မလှမ်းမကမ်းတွင် နိမ့်မြင့်တန်းနေသော တောင်ကုန်းများသည် တစ်ခုကို တစ်ခု ကျောပိုး နေကြ၏။ တောင်ကုန်းများသည် နီတချို့၊ မည်းတချို့သာဖြစ်သည်။ အပင်ဟူ၍ မြက်ပင်သော်မျှ ပေါက်ဟန် မတူ။

ရီးကျီးဒန်သည် ငေးမောလိုက်ပါလာရာက “ဘယ် အရပ်များ သွားပြီး ထင်းခွေကြမလဲ မသိဘူးနော်” ညည်းတွားသည်။

ဦးဘဖန်သည် တောင်တလင်းကုန်းတန်းကို မျှော်ကြည့်၏။

“ယာခရိုးမှာ ပေါက်တဲ့ အပင်ခြောက်ကလေးတွေ၊ ငရုတ်ရိုး၊ နှမ်းရိုးတို့ပေါ့ ကျောင်းအစ်မရယ်။ အင်း... ဟိုက မြင်ရတဲ့ ပျားစွဲတောင်၊ စမ်းကြီးတောင်တို့၊ မင်းလှတောင်တို့ ဆိုတာ ကျုပ်တို့ ငယ်ငယ်တုန်းကတော့ ဆင်နေ ကျားအောင်း ဝါးတော သစ်တောကြီး တွေပဲ။ အခုမှ”

တောင်ပူစာကလေးများမူ ယာများ၏ အစပ်တွင် ဟိုတစ်လုံး သည်တစ်လုံး တည်၏။ တောင်ပူစာဟု ခေါ်ရငြား သစ်ပင်မဖုံး မြက် မလွှမ်း၊ ရွှံ့တုံးအခြောက်၊ ရွှံ့တုံးအခဲကြီးနှင့်သာ တူတော့၏။

ယာခရိုး ရှားစောင်းမြင်းနားပင်ပေါ်မှ ချိုးကူသံ ပေါ်လာသည်။ ထူးထူးခြားခြား သည်ချိုးကူသံကျမှ ရီးဆေးရိုး နားထဲမှာ သာယာနေ၏။ ငှက်နားစရာ သစ်ပင်သော်မျှ မရှိသော အရပ်တွင် ငှက်မြည်သံကို မည်သို့လျှင် ကြားရမည်နည်း။ ရှားပါးကင်းပြတ် နေချိန်တွင် ကြားရသည့်အတွက် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ကျောက်ပြုတ်ကုန်းရွာသည် ရမ်းဘိုကုန်းထက် ကြီး၏။ အဝေးမှ မြင်စဉ်က ဆူးပုံကြီးဟု ရွာစည်းရိုးကို ကြည့်ကာ ထင်ခဲ့ရငြား အိမ်ဝိုင်းများသည် ကျယ်ဝန်း၏။ အိမ်ပု တဲပုတ်များ အိမ်ဝပ် တဲငယ်များကြားတွင် ထီးထီးမားမား အိမ်များကိုလည်း တစ်လုံးစ နှစ်လုံးစ မြင်ရ၏။ ဝင်းမှည့်နေသော စောင်ချမ်းသီးမှည့်များကို မြင်ရသောအခါ နှမြောစိတ်ဖြင့် ရီးကျီးဒန် စုတ်သပ်သည်။

“တယ်လည်း ဖျင်းတဲ့ရွာပဲ”

ရီးဆေးရိုး လွှတ်ခနဲ ပြောမိမည် ဖြစ်ပြီးမှ ရွာခံ ဦးဘဖန် ပါနေပါကလား သိရသဖြင့် အရှိန်သတ်ရ၏။ အရှိန်သတ်ရငြား ရင်ထဲမှာ မကျေနပ်။ တစ်ရွာလုံးတွင် သစ်ပင်ဟူ၍ စောင်ချမ်းပင် ငါးပင်သာ ရှိသည်။ စည်းရိုး ရှိသောကြောင့် ရွာဟု ခေါ်ရငြား လွင်တီး ခေါင်ခေါင်တွင် တည်ထားသော အိမ်များဟုသာ ရီးဆေးရိုး ပြောချင်တော့၏။ မည်သည့် အိမ်ဝိုင်း ထဲကိုပဲ ကြည့်ကြည့် သစ်ပင် မရှိ။ သစ်ပင် မဖြစ်အောင် ရွာမြေက ညံ့သလော၊ လူတွေကပင် သစ်ပင်ကို မချစ် တတ်၍လော။ ရီးဆေးရိုးက မြုံထားနိုင်ငြား ရီးကျီးဒန်က လွှတ်ခနဲပြော၏။

“ကုက္ကိုပင်ပဲ စိုက်ဦးတော့ အရိပ်လည်းရ၊ ထင်းလည်းရ၊ အခုတော့ ကုန်းခေါင်ခေါင်ကြီး ဖြစ်နေပါကလား”

••••• ••••• •••••

၄

ကြက်မတစ်ကောင် အထိတ်တလန့် ‘ကတော်’ သံနှင့် တူသော လှည်းဘီးသံသည် တိခနဲ ရပ်၏။ မိမိထွေး သည် နဗတ် (နှမ်းဖတ်) ထမင်းချက်ရန် ပြင်ဆင်နေရာမှ လှမ်းကြည့်သည်။ ဝမ်းသာစိတ်က ငယ်ထိပ်သို့ ပြေးတက်၏။ လက်ထဲက ကလေး လွတ်ကျမည်ကိုပင် စိုးရိမ်ရန် သတိမရ။ အတင်းပြေး၏။

“ဘ၊ အမေကြီး”

လှည်းနောက်မြီးတွင် ခြေတွဲလွဲချကာ ဆင်းရန် ပြင်နေသော အဘိုးကြီးအိုနှင့် အမယ်ကြီးအိုကို ပြေးဖက်၏။

ဝမ်းသာအားရ အော်ဟစ် ပြေးလွှားလာသော မီးသွေးခဲမှာ ငါ့မြေး အငယ်ပါကလားဟု သိသောခဏ၌ ရီးကျီးဒန်မှာ ရင်မှာ ဆို့၏။

အိမ်အနေအထား၊ အိမ်ရှေ့ရှိ အိုးအင်များကို တစ်ချက်လှမ်းကြည့်ကာမျှဖြင့် မပြည့်စုံမှု ကမ်းကုန်ကြောင်း သတိပြုမိ၏။ မျက်ရည်ဝိုင်းတော့မည်ရှိဆဲတွင် ဆံပင်လိမ်တွန့်နှင့် သီးသီးရွယ် မျက်နှာနီစပ် ကလေးသည် ရင်ခွင်ထဲသို့ ရောက်လာ၏။

‘ဪ… ငါ့မြေးက မွေးတဲ့ ငါ့မြစ်’ မုဒိတာ လေပြည်သည် ရင်တွင်းမှ လှုပ်၏။ ကရုဏာသံ ရွက်ညောင်းတို့ တဖြုတ်ဖြုတ် ကြွေ၏။ သံယောဇဉ် ပုရစ်ဖူးတို့ တဒင်္ဂအတွင်း ဝေလာရာ ရီးကျီးဒန် လှမ်းယူ၏။

“တယ်အအိပ်ကြီးပါလား၊ ဘယ်နှလလဲဟဲ့”

“သုံးလ အမေကြီး”

ရီးကျီးဒန်မှာ ကလေး မနိုးစေရန် ခြေလှမ်းစိပ်စိပ် လျှောက်ရပြီ။ သူ အိမ်ဝိုင်းထဲ ဝင်စဉ်မှာပင် မိမိထွေးက အိမ်ဝိုင်းထဲမှ အိမ်ဝိုင်းပြင်သို့ တစ်ခေါက် ပြေးထွက် သွားပြန်ပြီ။ ဆန်ကလေးအစ၊ အင်္ကျီ၊ လုံချည်၊ ဒန်အိုး၊ ဇွန်း၊ ပန်းကန်၊ ငါးပိ၊ ငါးခြောက် စသည်ဖြင့် တို့တိတို့တိ ထည့်လာသမျှမှာ သုံးခေါက်သယ်မှ ကုန်၏။ လှည်းပေါ်မှ ပစ္စည်းများ ချ၍ မကုန်သေးမီတွင် ရီးဆေးရိုးက ဖိုခုံလောက် သုံးလုံးဘေးရှိ အိုးကို လှန်ကြည့်၏။ ထင်သည့် အတိုင်းပင် ထမင်းစေ့တွေ ထပ်မနေပါ။ နှုတ်ခမ်းအတွင်းသားကို လက်ညှိုးဖြင့် ပွတ်ကော်သည်။ ညိုညိုအမှုန့်စများ။

“ဘာတွေ တွေ့ လဲတော်”

ရီးကျီးဒန် လှမ်းမေးသည်ကို ရီးဆေးရိုး မဖြေသေး။ သေချာစေရန် နမ်းရှူကြည့်ပြီးမှ “နဗတ် (နှမ်းဖတ်) ထမင်းဟ” ဖြေရင်း ကွပ်ပျစ်ပေါ် လာထိုင်၏။

“အဲဒါကြောင့် မပြောင်းနဲ့ ကျုပ်ပြောတာပေါ့တော်၊ အခုတော့”

“ဟယ် အသာနေစမ်း၊ သူ့ခမျာ တို့ရောက်လို့ ဝမ်းသာနေတာ။ သွားပြောလိုက်ရင် စိတ်ဆင်းရဲနေလိမ့်မယ်”

မီးသွေးတုံးသည် ရီးဆေးရိုး ပြောသည့်အတိုင်း အမှန်ပင် ရွှင်လန်းတက်ကြွနေ၏။ နဖူးမှ ချွေးကိုပင် မသုတ်နိုင်အား။ ကွပ်ပျစ်ဘေးတွင် စီရီနေသည့် တောင်းတွေကို နှိုက်၏။

“အမယ်လေး ပဲလှော်ကြော် မမြင်ဖူးတာ ကြာပြီ” ဆိုကာ ကောက်ဝါး၏။

“မုန့်သြဇာ စားချင်နေတာ အတော်ပဲ အမေကြီးရေ” ပြောပြောဆိုဆို ဖဲ့စား၏။

ထို့နောက် ဖျင်အိတ်။

“ဆန်တွေပါကလား၊ ကျုပ်တို့က နဗတ် (နှမ်းဖတ်) ထမင်းကို စားနေတာ အမေကြီးရဲ့။ အမေကြီးတို့ စားနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။ အမေကြီးတို့ပါတဲ့ ဆန်နဲ့ အမေကြီးတို့ကို ချက်ကျွေးရတော့မှာပဲ”

နဗတ်ထမင်းမှာ နှမ်းဖတ်ခဲကို အရည်ဖျော်၊ သန့်စင်၊ ရေစစ်ပြီးမှ ပေါင်း၍ စားရသော ထမင်းဖြစ်သည်။

“ညည်းတို့ဖို့ သယ်လာတာပါအေ။ ညည်းတို့ အတွက်ပါ တစ်ခါတည်း ထည့်ချက်”

“ပါးစပ် အကျင့်ပါသွားပါ့မယ် အမေကြီးရာ၊ မလုပ်ပါနဲ့။ နဗတ်ထမင်းကလည်း အကျင့် မရခင်သာ သက်သလိုလို ဖွယ်သလိုလိုမို့ ပီလောဟင်းနဲ့ မျှောချရပေမယ့် အခုတော့ အကျင့်ရနေပြီ။ ကောင်းတယ် အမေကြီးရ”

နှမ်းဖတ်ခဲကို ဆန်လုပ်ပြီး ချက်စားနေရသည့်အတွက် မိမိထွေးမှာ တစ်စုံတစ်ရာ သိမ်ငယ်ရွံ့စိုးဟန် စိုးစဉ်း မပြ၊ ဖျတ်လတ်သွက်လက်စွာဖြင့် ထမင်းချက်ရန် ပြင်ဆင်လေသည်။ ရီးကျီးဒန်မှာကား ကလေးကို ငုံ့ကြည့်နေလျက်က မျက်ရည်ဝဲ၏။ နှုတ်ခမ်းဖျားတွေ တဆတ်ဆတ် တုန်၏။ ငိုသံ မပါစေရန် ခြံစည်းရိုးဘက် လှမ်းကြည့်၏။

ဝမ်းသား ခွာထားသော ထန်းပလပ်များ။ သည် ထန်းပလပ်ကို ကတ်ရက်ပြီး ကာရံထားသော ခြံစည်းရိုး။ စည်းရိုး၏ အတွင်းဘက်၌ ဖွေးဖွေးနီနီအသီး အပွင့်ဖြင့် ဆင်ယင်ထားသည့် ငရုတ်ခင်းကလေး။ အဖူးနီများ၊ အသီးနီများ၊ အက်ကြွေစချဉ်ပေါင်ပင်များ။ တစ်စုံတစ်ရာ ပြောမည့် စိတ်ကူးကို ရီးကျီးဒန် မေ့လျော့သည်။ အမြင်အာရုံက ရာဟုထောင့်သို့ ဆွဲခေါ်၏။ မြေပေါ်မှာ လိမ့်နေသာ အသီးများနှင့် ရွှေဖရုံခင်း၊ လူတစ်ရပ်သာ ကုက္ကိုပင်များတွင်မူ ပဲပုစွန်ပင်က နွယ်တက်နေ၏။ ပဲပုစွန်ရိပ်ခိုလျက်မူ သင်္ဘောပင် လေးငါးခြောက်ပင်။

“ဟဲ့ မိန်းကလေး အငယ်၊ မန်ကျည်းပင် မစိုက်ဘူးလား”

“နောက်ဖေးဘက်မှာ ကုက္ကိုပင်ရိပ် ခိုပြီး မန်ကျည်းရော သရက်ရော စိုက်ထားတယ် ဘ၊ တစ်ထွာသာသာ ရှိသွားပြီ ဘရဲ့။ ဆန်ဆေးရေ၊ အိုးဆေးရေ လောက်နဲ့ပဲ ရှင်လောက်ပြီလေ”

ကုန်းခေါင်ခေါင် နေပူကျဲကျဲတွင် သစ်ပင် စိုက်ရမှန်းသိသော မြေးအား ရီးဆေးရိုး ကျေနပ်သည်။ ခေါင်းတညိတ်ညိတ်ဖြင့် ကောင်းတယ် ကောင်းတယ်လည်း ဆိုသေး၏။ ယနေ့ ပူပြင်းလွင့်ဟာသော အိမ်ဝိုင်းသည် မြစ်ကလေး အရွယ်ရောက်လာချိန်၌ ငှက်သံ တစီစီဖြင့် ရိပ်ဝေမြိုင်ဆိုင်လာတော့မည် မဟုတ်လား။ သို့စဉ်တွင် “ဩော် မေ့နေလိုက်တာ” ဆိုကာ မိမိထွေးသည် အိမ်ထဲ ပြေးဝင်၏။ ချက်ချင်းပင် ဘ ရှေ့သို့ ရောက်လာပြီး ဒူးတုပ်ထိုင်၏။ မိမိထွေး လက်နှစ်ဖက်တွင် မြေပန်းကန်ပြားထက်မှ ရေပြည့် နှီးဖလားကလေး။

“ဘ... အမောပြေ ရေအေးအေးလေး”

“သာဓုကွယ် သာဓု… ငါ့မြေးလေး ကျန်းမာပါစေ၊ ချမ်းသာပါစေ၊ ထကြွလုံ့လနဲ့ ပြည့်စုံပါစေဗျား”

လူကြီးရှေ့တွင် ကုန်းကွသွားရန် မသိ၊ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ပေးရန် ယူရန် ဝါသနာ မပါခဲ့သော မြေးမ၏ ပြောင်းလဲတုပ်ကွနေပုံ။ သူ့လက်ထဲက သောက်ရေထက် ရီးဆေးရိုး အေးမြလန်းဆန်းအောင် ပြုဆောင်နေပေ၏။

▢  ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း
📖 ကိုဆေးရိုး ပေါင်းချုပ်